Non-Fungible Token และการคุ้มครองตามกฎหมายไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อที่จะแสดงให้เห็นถึงภาพรวมของสินทรัพย์ดิจิทัลประเภทใหม่ซึ่งได้แก่ Non–Fungible Token (NFT) และรวบรวมมุมมองการอภิปรายประเด็นและผลกระทบทางกฎหมายที่
อาจเกิดขึ้นภายใต้กรอบของพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 และพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542

NFT เป็นสินทรัพย์ดิจิทัลประเภทหนึ่ง ซึ่งแต่ละโทเคนมีลักษณะเฉพาะตัว ไม่สามารถแลกเปลี่ยนและทดแทนได้ NFT เป็นเสมือนใบรับรองดิจิทัลที่มีหน้าที่รักษา “ความเป็นต้นฉบับ” ของผลงานที่มีเพียงชิ้นเดียว ของ NFT โดยบันทึกอยู่บนเครือข่ายที่เรียกว่าบล็อกเชน (Blockchain) ซึ่งสามารถตรวจสอบความถูกต้องได้ว่าใครเป็นเจ้าของสินทรัพย์ดิจิทัล วันเวลาที่ซื้อขาย และขายต่อให้ใคร โดยสิ่งที่บันทึกอยู่ในระบบไม่สามารถปลอมแปลงได้เนื่องจากการบันทึกข้อมูลถูกเก็บรักษาไว้โดยคอมพิวเตอร์และระบบเครือข่าย (nodes) ทั่วโลกในบัญชีแยกประเภทสาธารณะทำให้มั่นใจได้ถึงความถูกต้อง สินทรัพย์ดิจิทัลที่นำมาอ้างอิงในการออก NFT นั้น ส่วนใหญ่เป็นงานที่เกี่ยวข้องกับงานอันมีลิขสิทธิ์  ดังนั้นสินทรัพย์ดังกล่าวจึงได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ โดยลิขสิทธิ์ในงานจะยังคงเป็นของผู้สร้างสรรค์เสมอเว้นแต่จะกำหนดเป็นอย่างอื่น โดยผู้ซื้อ NFT จะมีสิทธิเพียงใดในงาน NFT นั้นขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้สร้างสรรค์ซึ่งเป็นเจ้าของงานที่จะกำหนดไว้ในสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ อย่างไรก็ตามการซื้อขาย NFT ในปัจจุบันนั้นมีความเสี่ยงเนื่องจากไม่ใช่ NFT ทุกประเภทจะอยู่ภายใต้ภายใต้บังคับของพระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. อีกทั้งประเทศไทยยังไม่มีตลาดซื้อขายงาน NFT และหลักเกณฑ์ในการกำกับดูแลซึ่งอยู่ระหว่างการทบทวนโดยสำนักงาน กลต. เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางการกำกับดูแลของสากลทำให้กฎหมายที่มีให้การคุ้มครองผู้ที่เกี่ยวข้องได้อย่างจำกัด

การที่ธุรกิจ NFT เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยปราศจากหน่วยงานกำกับดูแลและตรวจสอบทำให้เกิดความเสี่ยงที่ธุรกิจดังกล่าวจะกลายเป็นแหล่งฟอกเงิน เนื่องจากการซื้อขาย NFT เป็นการซื้อขายบนแพลตฟอร์มไม่ต้องเปิดเผยตัวตน และสามารถกำหนดราคาตามที่ต้องการ โดยแพลตฟอร์มซื้อขายผลงานไม่สามารถติดตามธุรกรรมหรือตรวจสอบตัวตนของผู้ซื้อได้ ทำให้งานศิลปะที่มีมูลค่าสูงมีความเสี่ยงที่จะกลายเป็นวัตถุเพื่อการฟอกเงิน แม้ว่ากฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินจะกำหนดให้มีการตรวจสอบการซื้อขายอย่างเข้มงวดเพื่อคุ้มครองเจ้าของ NFT และนักลงทุนในตลาดดังกล่าว ผู้วิจารณ์หลายท่านได้ให้ความเห็นว่า NFT จำนวนมากขาดคุณสมบัติการเป็น “สินทรัพย์ดิจิทัล” ภายใต้พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลซึ่งทำให้ ไม่มีหน่วยงานและมาตรการทางกฎหมายที่ออกแบบไว้กำกับโดยเฉพาะดังเช่นมาตรการตามกฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน