มาตรการระหว่างประเทศกับปัญหาทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนจากการทำรัฐประหาร
คำสำคัญ:
สิทธิมนุษยชน, รัฐประหาร, การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนบทคัดย่อ
จากการศึกษาวิจัยพบว่าในอดีตการรัฐประหารเป็นเพียงการยึดอำนาจรัฐจากรัฐบาล หรือเปลี่ยนตัวผู้นำเท่านั้น โครงสร้างการปกครองตลอดจนเศรษฐกิจสังคมยังคงเดิมหรืออาจแย่ลงกว่าเดิม แต่ปัจจุบันการรัฐประหารและหรือการกระทำอื่นใดที่เป็นการสนับสนุน
การกระทำรัฐประหารถือเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง นอกจากจะเป็นการละเมิดสิทธิเสรีภาพของมนุษย์แล้วยังสะท้อนให้เห็นถึงคุณภาพและมาตรฐานต่าง ๆ ของประเทศที่ตกต่ำลงไปด้วย ซึ่งงานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาเพื่อหาแนวทางและมาตรการที่จะทำให้กลุ่มผู้ทำรัฐประหารที่ซึ่งไม่มีความรับผิดชอบใด ๆ จากการละเมิดสิทธิมนุษยชน เนื่องจากเมื่อมีการทำรัฐประหารในแต่ละครั้งสำเร็จแล้วนั้น ต่อมาบุคคลและ/หรือกลุ่มบุคคลผู้ทำรัฐประหารเหล่านั้นก็จะใช้ทั้งกฎหมายภายในและกฎหมายระหว่างประเทศมาบังคับปรับใช้เพื่อให้ตัวเองได้ประโยชน์ เช่น ทำการขอนิรโทษกรรมภายในประเทศให้กับตนเอง ทำการสืบทอดอำนาจของตนเองผ่านสัญลักษณ์การเลือกตั้ง (ที่ไม่ชอบธรรม) และเพื่อทำให้ได้รับการรับรองรัฐบาลจากประเทศต่าง ๆ ที่สร้างเงื่อนไขของการรับรองรัฐบาลที่เป็นประชาธิปไตยก็ต่อเมื่อมาจากเลือกตั้ง จึงนับว่าเป็นวงจรอุบาทว์ของการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงมาโดยตลอดและไม่สิ้นสุดนั้น ดังนั้น เพื่อที่จะนำเอากลุ่มที่ทำการรัฐประหารมารับผิดชอบในสิ่งที่ได้กระทำขึ้น และ/หรือป้องกันมิให้เกิดการรัฐประหารขึ้นอีก เห็นควรที่จะ (1) สร้างมาตรการการกำหนดให้การรับรองรัฐบาลใหม่นั้นต้องเป็นรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งตามวิถีประชาธิปไตยและเคารพหลักนิติธรรมเพื่อคุ้มครองสิทธิมนุษยชน และ (2) แก้ไขเพิ่มเติมให้ “การกระทํารัฐประหารและ/หรือการสนับสนุนการกระทํารัฐประหารนั้นถือเป็นการละเมิดต่อสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง” ลงในตราสารระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน
เอกสารอ้างอิง
จรัญ โฆษณานันท์, สิทธิมนุษยชนไร้พรมแดน ปรัชญา กฎหมาย และความเป็นจริงทางสังคม (สำนักพิมพ์นิติธรรม 2545).
จันตรี สินศุภฤกษ์, กฎหมายระหว่างประเทศ (พิมพ์ครั้งที่ 1, สำนักพิมพ์นิติธรรม 2560).
ชูเกียรติ น้อยฉิม, ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมายระหว่างประเทศ เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 1, สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง 2564).
ไทยพีบีเอส, ‘เกิดอะไรขึ้นที่ซูดานกองทัพก่อรัฐประหาร-ประกาศภาวะฉุกเฉิน’ (Thai PBS, 24 ตุลาคม 2564) <https://www.thaipbs.or.th/news/content/308996> สืบค้นวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2566.
เนตรนภา พุทธสุวรรณ, การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนยุโรปตามอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน ค.ศ. 1950 (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2550).
ประภาส แก้วเกตุพงษ์, ‘ศึกษาแนวคิดปรัชญาทางการเมืองของเพลโต’ (2564) 4 วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์ 183.
บีบีซี นิวส์ ไทย, ‘มหากฎบัตรแมกนาคาร์ตา: แปดศตวรรษของพัฒนาประชาธิปไตยของสหราชอาณาจักร’ <https://www.bbc.com/thai/international-40165903> สืบค้นวันที่ 12 มกราคม 2566.
บีบีซี นิวส์ ไทย, ‘รัฐประหารเมียนมา: อดีต ส.ส. + 3 นักเคลื่อนไหวเพื่อประชาธิปไตย ถูกประหารแล้ว’ (BBC News ไทย, 25 กรกฎาคม 2565) <https://www.bbc.com/thai/international-62291572> สืบค้นวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2566.
ประเสริฐ เตชโก, พระ ‘ปรัชญาการเมืองยุคคลาสสิก’ (2564) 10 วารสารมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ 364.
ปรีดี เกษมทรัพย์, เอกสารประกอบการศึกษาวิชานิติปรัชญา ชั้นปริญญาตรี ภาคสอง: บทนำทางประวัติศาสตร์ (สำนักพิมพ์มิตรนราการพิมพ์ 2526).
ปรีดี เกษมทรัพย์, นิติปรัชญา (พิมพ์ครั้งที่ 15, สำนักพิมพ์วิญญูชน 2560).
พีพีทีวี ออนไลน์, ‘ชาวซูดาน เดินหน้าลงถนนที่กรุงคาทูม ต่อต้านกองทัพ’ (PPTV Online, 3 ธันวาคม 2564) <https://bit.ly/3Yor6mr> สืบค้นวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2566.
มติชนออนไลน์, ‘อาเซียนจี้รัฐบาลทหาร เร่งปฏิบัติตามฉันทามติ 5 ข้อ เพื่อมุ่งยุติวิกฤตเมียนมา’ (มติชนออนไลน์, 4 กุมภาพันธ์ 2566) <https://www.matichon.co.th/foreign/news_3806539> สืบค้นวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2566.
มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน, ‘ประวัติความเป็นมาของขบวนการสิทธิมนุษยชน’ <https://www.saranukromthai.or.th/sub/book/book.php?book=32&chap=4&page=chap4.htm> สืบค้นวันที่ 19 กันยายน 2565.
วันชนก ยอดยิ่ง และ ชูเกียรติ น้อยฉิม. (in press). ‘การรับรองรัฐบาลที่มาจากการรัฐประหาร: กับการละเมิดพันธกรณีระหว่างประเทศตามสนธิสัญญาที่รัฐได้เข้าผูกพันเป็นภาคี’ (บทความการประชุมวิชาการระดับชาติ ธรรมศาสตร์-นิติพัฒน์ ครั้งที่ 8) <https://www.law.tu.ac.th/tu-nida/>
วัลลี นวลหอม, พชรพล แช่อึ้ง, ศรัณญ์พจน์ สวยอารมณ์, สมเจตน์ อนุสาร และเอก จันทราษา, จากเหตุการณ์รัฐประหาร 2557 อันนําไปสู่เผด็จการอํานาจนิยมที่ส่งผลกระทบทั้งสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองไทย (มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม 2563).
วุฒิ ลิปตพลลภ, ‘หลักสิทธิมนุษยชนกับประชาคมอาเซียน’ (เอกสารวิชาการส่วนบุคคล, การอบรมหลักสูตรนิติธรรมเพื่อประชาธิปไตย รุ่นที่ 3 วิทยาลัยรัฐธรรมนูญ สํานักงานศาลรัฐธรรมนูญ) <https://www.constitutionalcourt.or.th/occ_web/ewt_dl_link.php?nid=1517> สืบค้นวันที่ 17 กันยายน 2565.
ศูนย์ประสานงานเครือข่ายประชาคอาเซียนด้านสาธารณสุข, ‘กฎบัตรอาเซียน (ASEAN CHARTER) หรือธรรมนูญอาเซียน’ <https://wwwnno.moph.go.th/ahnc/index.php/th/asean-data/slogan/item/117-asean-charter.html> สืบค้นวันที่ 23 มกราคม 2565.
สมชาย กษิติประดิษฐ์, สิทธิมนุษยชน HUMAN RIGHTS (พิมพ์ครั้งที่ 5, สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง 2547).
สมยศ เชื้อไทย, นิติปรัชญา (พิมพ์ครั้งที่ 19, บริษัทสำนักพิมพ์วิญญูชน 2559).
สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, ‘ปรัชญาและพัฒนาการสิทธิมนุษยชน’ <https://bit.ly/3QS2Ggo> สืบค้นวันที่ 17 กันยายน 2565.
องค์การแรงงานระหว่างประเทศ, ‘ILO คือออะไร ILO ทำอะไร’ <https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---robangkok/documents/publication/wcms_098257> สืบค้นวันที่ 8 กันยายน 2565.
อนันต์ อริยะชัยพาณิชย์, ‘หลักสิทธิมนุษยชน เรื่อง มุมมองหลักสิทธิมนุษยชนในสังคมไทย’ <https://www.constitutionalcourt.or.th/occ_web/ewt_dl_link.php?nid=1397> สืบค้นวันที่ 12 มกราคม 2566.
Amnesty International Thailand, ‘สิทธิมนุษยชนคืออะไร’ <http://old.amnesty.or.th/our-work/human-rights-education/about> สืบค้นวันที่ 28 เมษายน 2565.
Amnesty International Thailand, ‘ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน’ <https://bit.ly/3ZYTugm> สืบค้นวันที่ 23 มกราคม 2566.
British library, ‘What is Magna Carta’ <https://www.bl.uk/magna-carta> accessed 18 January 2023.
Cherif Bassiouni, Crimes Against Humanity in International Criminal Law (2nd Rev edn, Kluwer Law International 1999).
Council of Europe accessed 18 September 2022.
Derecho Internacional Público, ‘Declaration on the `Guidelines on the Recognition of New States in Eastern Europe and in the Soviet Union’ accessed 18 September 2022.
European Union, ‘Key European Union achievements and tangible benefits’ <https://european-union.europa.eu/priorities-and-actions/achievements_en> accessed 26 May 2022.
Frank Thilly, A History of Philosophy, 3rd edn (Henry Holt and company 1957).
Jacob Burckhardt., The Civilization of the Renaissance in Italy (BaselSchweighauser'sche Verlagsbuchhandlung 1990).
Lammy Betten and Nicholas Grief, EU law and human rights (Longman 1998).
Marco Sutto, ‘Human Rights evolution, a brief history’ (2019) 3 The COESPU MAGAZINE 18. <https://www.coespu.org/articles/human-rights-evolution-brief-history> accessed 18 September 2022.
Myres S. McDougal, Harold D Lasswell, and Lung-chu Chen, Human Rights and World Public Order (2nd edn, Oxford University Press 2018).
Tom Ginsburg and Tamir Moustafa, Rule by Law: The Politics of Courts in Authoritarian Regimes (Cambridge University Press 2008).
UN News, Global perspective Human stories, ‘Myanmar's human rights record matter of 'grave concern,' says Ban’ (UN News, 4 July 2009) <https://bit.ly/3Du3KU5> accessed 1 February 2023.
United Nations, ‘Universal Declaration of Human Rights’ <https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights> accessed 20 September 2022.
United Nations Human Rights, ‘Countries’ <https://www.ohchr.org/en/countries> accessed 31 January 2023.
United Nations, ‘WHAT ARE HUMAN RIGHT’ <https://www.ohchr.org/en/what-are-human-rights> accessed 15 September 2022.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 วารสารกฎหมายนิติพัฒน์ นิด้า
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
