ข้อจำกัดในการคุ้มครองแรงงานในเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม: กรณีศึกษาแรงงานแพลตฟอร์ส่งอาหาร
คำสำคัญ:
แรงงานแพลตฟอร์มส่งอาหาร, สิทธิแรงงาน, เศรษฐกิจแพลตฟอร์ม, คนส่งอาหารบทคัดย่อ
ธุรกิจแพลตฟอร์มเกิดขึ้นมาจากความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี เพื่อตอบสนองต่อความต้องการพื้นฐานในชีวิตประจำวันของมนุษย์ สิ่งที่ตามมาจากการเกิดขึ้นของธุรกิจแพลตฟอร์มก็คือ ความท้าทายในการคุ้มครองแรงงาน ซึ่งเกิดขึ้นมาจากปัจจัยสำคัญ 2 ประการคือ อำนาจทางเศรษฐกิจของแพลตฟอร์ม และข้อจำกัดของกฎหมายที่ใช้ในการคุ้มครองแรงงานในปัจจุบัน ซึ่งนำมาสู่ปัญหาเรื่องความไม่เป็นธรรมและสภาพการทำงานที่ย่ำแย่ของแรงงานแพลตฟอร์ม
บทความชิ้นนี้เป็นการศึกษาผลกระทบต่อแรงงานที่เกิดจากปัจจัยทั้งสองประการที่กระทบต่อแรงงาน โดยมีเป้าหมายเพื่อหาแนวทางในการคุ้มครองแรงงานในเศรษฐกิจแพลตฟอร์มโดยเลือกศึกษาแรงงานแพลตฟอร์มส่งอาหารเป็นกรณีศึกษา และหากรอบแนวทางในการคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์ม โดยอาศัยกรอบการทำงานที่เป็นธรรมและแนวทางการคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มของมลรัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรปเพื่อนำประสบการณ์ดังกล่าวมาใช้ออกแบบมาตรการในการคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มของประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการต่างประเทศ, คำศัพท์-คำย่อทางการทูตและการต่างประเทศ (พิมพ์ครั้งที่ 6, สถาบันกาต่างประเทศเทวะวงศ์วโรปการ กระทรวงการต่างประเทศ 2563).
กิริยา กุลกลการ, ‘กรอบการทำงานที่เป็นธรรม (fair work): แนวคิดใหม่ในการกำกับดูแลแรงงานในแพลตฟอร์ม’ (the 101.world, 29 มีนาคม 2566) <https://www.the101.world/fair-work-riders/> เข้าถึงเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2567.
เขมภัทร ทฤษฎิคุณ, ‘จะช่วยแรงงานยุคใหม่ รัฐควรต้องปรับตัว’ (สถาบันปรีดี พนมยงค์, 26 ธันวาคม 2566) <https://pridi.or.th/th/content/2023/12/1801> สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2567.
จิ๊ด เศรษฐบุตร, หลักกฎหมายแพ่ง: ลักษณะหนี้ (ดาราพร ถิระวัฒน์ ผู้แก้ไขเพิ่มเติม, พิมพ์ครั้งที่ 15, โครงการตำราและเอกสารประกอบการสอน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2548).
ธร ปิติดล, เศรษฐกิจแพลตฟอร์มกับความท้าทายของเศรษฐกิจไทย: บทเรียนจากโครงการชุมชนนโยบายเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม (มูลนิธิฟรีดริค เอแบร์ท 2564).
นันทพล พุทธพงษ์, ‘มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มดิจิทัล: ศึกษากรณีธุรกิจรับส่งอาหารในประเทศไทย’ (2566) 1 วารสารรามคำแหง ฉบับนิติศาสตร์ 265.
ไผทชิต เอกจริยกร, คำอธิบายจ้างแรงงาน จ้างทำของ รับขน (พิมพ์ครั้งที่ 17, วิญญูชน 2565).
พงษ์รัตน์ เครือกลิ่น, คำอธิบายกฎหมายแรงงานเพื่อการบริหารทรัพยากรมนุษย์ (พิมพ์ครั้งที่ 10, นิติธรรม 2560).
พฤกษ์ เถาถวิล, ‘เมื่อโรงงานคือท้องถนน (10): ไรเดอร์คือลูกจ้าง ไม่ใช่แรงงานอิสระ’ (ประชาไท, 1 มกราคม 2566) <https://prachatai.com/journal/2023/01/102113> สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2567.
พฤกษ์ เถาถวิล, ‘เมื่อโรงงานคือท้องถนน (6): เจ้านายหน้าใหม่ที่ชื่อ อัลกอริทึม’ (ประชาไท, 17 ตุลาคม 2565) <https://prachatai.com/journal/2022/10/101005> สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2567.
พิชิต ลิขิตกิจสมบูรณ์, ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมือง (สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2546).
ภาสกร ญี่นาง, ‘วิกฤตสิทธิแรงงานในเศรษฐกิจยุคดิจิทัล: ปัญหาความขัดแย้งระหว่าง “ไรเดอร์” กับแพลตฟอร์มที่รัฐเพิกเฉย’ (2564) 1 วารสารนิติสังคมศาสตร์ 84.
สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ และคณะ, ‘รายงานฉบับสมบูรณ์การศึกษาผลกระทบและนำเสนอมาตรการในการกำกับดูแล Digital Platform ในประเทศไทย’ (รายวิจัยเสนอต่อสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ โดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) 2566).
อรรคณัฐ วันทนะสมบัติ และเกรียงศักดิ์ ธีระโกวิทขจร, แพลตฟอร์มอีโคโนมีและผลกระทบต่อแรงงานในภาคบริการ: กรณีศึกษาในประเทศไทย (มูลนิธิฟรีดริค เอแบร์ท 2561) 10.
อรรคณัฐ วันทนะสมบัติ และคณะ, ‘รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ ไรเดอร์-ฮีโร-โซ่ตรวน สภาพการทำงานและหลักประกันทางสังคมของแรงงานส่งอาหารบนเศรษฐกิจแพลตฟอร์มในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19’ (รายงานวิจัยเสนอต่อสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยศูนย์ประสานงานเพื่อการวิจัยแรงงานแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2564).
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1311-1312/2517
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13825/2555
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1628-1630/2494
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2848/2525
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3305/2545
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4644/2540
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 51/2537
Andrei Hagiu and Julian Wright, ‘What California’s New Gig Work Law Gets Wrong About Gig Work,’ (Harvard Business Review, 27 September 2019) <https://hbr.org/2019/09/what-californias-new-gig-work-law-gets-wrong-about-gig-work> accessed on 18 January 2024.
Ballotpedia, ‘California Proposition 22, App-Based Drivers as Contractors and Labor Policies Initiative (2020)’ (Ballotpedia, 2020) <https://ballotpedia.org/California_Proposition_22,_App-Based_Drivers_as_Contractors_and_Labor_Policies_Initiative_(2020)#cite_ref-initiative_14-6> accessed on 17 January 2023.
Brian Chen and Laura Padin, ‘Prop 22 was a failure for california’s app-based workers - Now, it’s also unconstitutional’ (National Employment Law Project, 16 September 2021) <https://www.nelp.org/blog/prop-22-unconstitutional/> accessed on 17 January 2024.
European Commission, ‘Commission proposals to improve the working conditions of people working through digital labour platforms’ (European Commission, 9 December 2021) <https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_6605> accessed on 17 January 2024.
European Parliament, ‘Platform work: deal on new rules on employment status’ (European Parliament, 13 December 2023) <https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20231207IPR15738/platform-workers-deal-on-new-rules-on-employment-status> accessed on 17 January 2024.
Harvard Law Review Editor, ‘Assemb. B. 5, 2019–2020 Leg., Reg. Sess. (Cal. 2019): California Adopts the ABC Test to Distinguish Between Employees and Independent Contractors’ (2020) 7 Harvard Law Review 2435.
Jim Probasco, ‘California Proposition 22 (Prop 22): What it Means, How it Works’ (Investopedia, 14 March 2023) <https://www.investopedia.com/california-proposition-22-prop-22-5085852> 17 January 2023.
Oxford Internet Institute, ‘Principles’ (Fair Work) <https://fair.work/en/fw/principles/> accessed on 5 January 2024.
Paul Davies and Mark Freeland, Kahn-Freund’s Labour and the Law (3 edn, London Stevens & Sons 1983).
Platform Revolution, ‘How Digital Platforms Increase Inequality’ (Platform Thinking Labs) <https://platformthinkinglabs.com/materials/how-digital-platforms-increase-inequality/> accessed on 6 January 2024.
Rebecca Lake, ‘California Assembly Bill 5 (AB5): What's in It and What It Means’ (30 May 2023) <https://www.investopedia.com/california-assembly-bill-5-ab5-4773201> accessed on 18 January 2024.
Robinhood, ‘ข้อกำหนดการใช้งาน Robinhood’ (Robinhood, 1 พฤษภาคม 2566) <https://www.robinhood.co.th/th/terms-conditions/rider> สืบค้นเมื่อ 6 มกราคม 2567.
Sebastian Wismer and Arno Rasek, ‘Market Definition in Multi-sided Markets’ (OECD, 15 Noember 2017) <https://one.oecd.org/document/DAF/COMP/WD%282017%2933/FINAL/En/pdf> accessed on 5 January 2024.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสารกฎหมายนิติพัฒน์ นิด้า
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
