การคุ้มครองผู้บริโภคด้านฉลากในอาหารที่ผลิตมาจาก พืชที่ถูกปรับปรุงพันธุ์ด้วยเทคโนโลยีจีโนมใหม่ (NGTs)
คำสำคัญ:
พันธุวิศวกรรม, เทคนิคดัดแปลงพืชทางพันธุศาสตร์ใหม่, เทคโนโลยีการปรับแต่งจีโนม , การดัดแปรพันธุกรรม, การคุ้มครองผู้บริโภคในด้านฉลากบทคัดย่อ
รัฐสภายุโรปลงมติผ่อนปรนการควบคุมพืชที่ถูกปรับปรุงพันธุ์ด้วยเทคนิคดัดแปลงพืชทางพันธุศาสตร์ใหม่ (NGTs) ด้วยเทคโนโลยีการปรับแต่งจีโนม (GEd) ในประเภท NGT-1 ที่ได้รับการพิจารณาเหมือนพืชปกติทั่วไป มีความปลอดภัยต่อสุขภาพของผู้บริโภคมากกว่าพืชดัดแปรพันธุกรรม (GMOs) แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ใดมารับรองในเรื่องนี้ รัฐสภายุโรปจึงเห็นว่ายังคงต้องบังคับติดฉลากอาหารที่มาจากพืช NGT-1 เพื่อแสดงข้อมูลให้ผู้บริโภคทราบอยู่ต่อไป
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามาตรการคุ้มครองผู้บริโภคด้านฉลากในอาหารที่ผลิตมาจากพืช (NGTs) ที่ได้รับการปรับแต่งจีโนม (GEd) ในประเภท NGT-1 และ NGT-2 ด้วยการศึกษาเปรียบเทียบหลักการและกรอบทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคในด้านฉลากอาหาร อาหารปลอดภัยและการแสดงฉลากระหว่างสหภาพยุโรปกับประเทศไทย ซึ่งจากผลการศึกษาสามารถสรุปได้ว่าประเทศไทยยังขาดกฎหมายเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมกำกับดูแลพืช NGTs (GMOs/GEd) ในส่วนกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคโดยคณะกรรมการว่าด้วยฉลากควรจัดพืช NGTs ทั้งที่นำเข้าจากต่างประเทศและที่ผลิตภายในประเทศให้อยู่ในรายการสินค้าควบคุมฉลากทั้งหมด และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาซึ่งในปัจจุบันมีการกำหนดให้เฉพาะอาหาร GMOs เท่านั้นที่ต้องแสดงฉลาก จึงควรปรับเป็นการกำหนดอย่างกว้างให้รวมถึงอาหาร NGTs ทั้งที่นำเข้าจากต่างประเทศและที่ผลิตภายในประเทศต้องแสดงฉลากทั้งหมด และควรปรับลดอัตราการปนเปื้อนลงจากปัจจุบันคือ 5% ลงให้เท่ากับอัตรามาตรฐานของสหภาพยุโรปคือ 1% ด้วย
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการเกษตร, 'อธิบดีกรมวิชาการเกษตร แจ้งข่าวดี EU มีมติรับรองพืชปรับแต่งจีโนม (GEd) และเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ปลอดภัยสูง เป็นมิตรสิ่งแวดล้อม และไม่เป็นพืช GMOs' (กรมวิชาการเกษตร, 8 กุมภาพันธ์ 2567) <https://www.doa.go.th/th/news_release/69684/>
กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม, คู่มือผู้ประกอบการอุตสาหกรรม Entrepreneur’s Handbook (ไม่ระบุ, พี.เอ็นคอมพิวกราฟฟิค 2529) 5.
ชาญณรงค์ ดวงสอาด, ‘การปฏิวัติเขียว แมลงศัตรูพืชและการควบคุมแมลงศัตรูพืชโดยชีววิธี’ (2553) 26(3) วารสารเกษตร 269, 269-272.
ธีรเจต เลาหเสถียร, สุภาวดี มานะไตรนนท์, และภวัต เสรีตระกูล, ‘การปรับแต่งจีโนมเพื่อเพิ่มความต้านทานโรคในปศุสัตว์’ (2565) 17(1) สัตวแพทย์มหานครสาร 157, 162-163.
ธัญชนก คงเด่นฟ้า, ‘พันธกรณีของประเทศไทยเกี่ยวกับมาตรการความปลอดภัยทางชีวภาพภายใต้พิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพตามอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ ค.ศ. 1999’ (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2552).
นุจรีย์ แก้วปาน, 'พืชดัดแปลงพันธุกรรมกับกฎเกณฑ์ทางการค้าขององค์การการค้าโลก' (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2548).
นัธทวัฒน์ ทัดศรี, ‘ปัญหากฎหมายในการคุ้มครองผู้บริโภคพืชที่ดัดแปลงพันธุกรรมจากการใช้เทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่’(วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ 2554).
ประดิษฐ์ เหล่าเนตร์ และคณะ, พันธุวิศวกรรม (พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร : แม็ค 2553) 44-45.
เพทาย เย็นจิตโสมนัส, ‘ความก้าวหน้าทางพันธุศาสตร์ – จากยีนสู่จีโนมและศาสตร์ใหม่’ (2015) 8(S) Thai Journal Genet 40, 40–41.
พิเชียร คุระทอง, ผ่าพืชแปลงพันธุ์ (ไม่ระบุ, มติชน 2546) 184-185.
ไพศาล ลิ้มสถิตย์, วิทยา กุลสมบูรณ์, วรรณา ศรีวิริยานุภาพ, องค์การอิสระผู้บริโภคของต่างประเทศ (พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพมหานคร : อุษาการพิมพ์ 2550) 3.
วรวรรณ เชยชิด, 'เงื่อนไขของการใช้หลัก Precautionary Principle ภายใต้ความตกลงว่าด้วยการบังคับใช้มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช' (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2559).
วนิดา สัตยาพันธ์, 'มาตรการแสดงฉลากผลิตภัณฑ์อาหารดัดแปลงพันธุกรรม (Genetically Modified Food: GMF.): ศึกษาปัญหากฎหมายไทย' (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2559).
วฐิรญาภักค์ อำนาจ, 'องค์กรที่มีความเป็นอิสระเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค' (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, หาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2560).
ศรีรัตน์ รัษฐปานะ, ‘เทคโนโลยีชีวภาพกับการค้าระหว่างประเทศในศตวรรษใหม่’ (2542) 16(67) ธุรกิจอาหารสัตว์ 5, 5-19.
สุภา เกศนคเรศ, ‘ปัญหาการคุ้มครองผู้บริโภคด้านฉลาก ศึกษากรณีอาหารดัดแปรพันธุกรรม’ (สารนิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยศรีปทุม 2561).
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค, 'การคุ้มครองผู้บริโภคในด้านฉลาก' (สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค, ไม่ระบุ) <https://www.ocpb.go.th/news_view.php?nid=9760>
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, แนวทางปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยทางชีวภาพสำหรับการดำเนินงานด้านเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ (พิมพ์ครั้งที่ 9, กรุงเทพมหานคร : บริษัท พี.เอ.ลีฟวิ่ง จำกัด 2559) จ.
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 'แนวทางการพิจารณาเทคโนโลยีการปรับแต่งจีโนม (Genome Editing)' (ความปลอดภัยทางชีวภาพ, มกราคม 2567) <https://www.biotec.or.th/biosafety/images/document/guideline/GEd2024.pdf>
Agripress, 'Copa and Cogeca welcome EU Court of Justice ruling on “in vitro” random mutagenesis techniques' (Agripress, 13 February 2023) < http://www.agripressworld.com/start/artikel/616482/en>
BIOTHAI Editorial Team, 'ไบโอไทย เตือนรัฐบาลอย่าตกหลุมพราง GMO ใหม่ พืชแก้ไขยีน ชี้รัฐสภายุโรปมี 5 เงื่อนไขกำกับเข้ม ปกป้องความมั่นคงและอธิปไตยทางอาหาร' (BioThai, 9 กุมภาพันธ์ 2567) <https://biothai.net/food-security-situation/gmos/7177>
Cartagena protocol on biosafety to the convention on biological diversity 1999, Article 9 Paragraph 4, Article 10 Paragraph 5, Article 11 Paragraph 7.
Didier Bourguignon, ‘The precautionary principle: Definitions, applications and governance’ (Think Tank European Parliament, 9 December 2015) <https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_IDA(2015)573876>
EUR-Lex, 'Genetically modified organisms — traceability and labelling' (EUR-Lex, 18 April 2016) <https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/genetically-modified-organisms-traceability-and-labelling.html>
Huda Nazeer, ‘Transgenesis, Intragenesis and Cisgenesis: A Brief Review’ (slideshare, 9 March 2015) <https://www.slideshare.net/slideshow/transgenesis-intragenesis-cisgenesis/45604698>
IndyconsumersTV, 'ผู้บริโภคศึกษา EP 7 ตอน ความรู้เรื่อง GMO' (youtube, 17 ธันวาคม 2563) <https://www.youtube.com/watch?v=LKzWMx0Z-wY>
IPST Thailand, ‘Gregor Mendel บิดาแห่งพันธุศาสตร์’ (Scimath, 21 กรกฎาคม 2564) <https://www.scimath.org/article-biology/item/12403-gregor-mendel>
Ivana Katsarova, ‘Plants produced using new genomic techniques’ (2024) European Parliamentary Research Service 1, 2.
The Coverage, 'อย. ออกประกาศ อาหารผสม ‘GMOs’ ทุกอย่างต้อง ‘แสดงฉลาก’ เริ่มปี 68' (The Coverage, 13 พฤศจิกายน 2566) <https://www.thecoverage.info/news/content/5730>
Montgomery, D.C., Introduction to Statistical Quality Control (4th edn, John Wiley & Sons, Inc. 2005) 6.
Podevin, N., Davies, H.V., Hartung, F., Nogué, F. and Casacuberta, J.M., ‘Site-directed nucleases: a aradigm shift in predictable, knowledge-based plant breeding’ (2013) 31(6) Trends Biotechnology 375, 375-383
Somsak, 'GMOs การดัดแปรพันธุกรรม' (หมอชาวบ้าน, 1 ตุลาคม 2547) <https://www.doctor.or.th/article/detail/4318>
Wilkinson, J.Q., 'Biotech plants: From Lab Bench to Supermarket Shelf' (1997) 51(12) Food Technol 37, 37-42.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสารกฎหมายนิติพัฒน์ นิด้า
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
