อิทธิพลของบริบททางสังคมและกฎหมายที่ส่งผลต่อการสร้างครอบครัวในสังคมไทย: ศึกษาเปรียบเทียบครอบครัวของคนไทยพุทธและคนไทยมุสลิม

ภคพล  เส้นขาว; ฉัตรชัย  เอมราช

ผู้แต่ง

ภคพล เส้นขาว คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ฉัตรชัย เอมราช คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

คำสำคัญ:

การสร้างครอบครัว, กฎหมายครอบครัว, ศาสนาพุทธ, ศาสนาอิสลาม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่อง “อิทธิพลของบริบททางสังคมและกฎหมายต่อการสร้างครอบครัวในสังคมไทย: ศึกษาเปรียบเทียบครอบครัวของคนไทยพุทธและคนไทยมุสลิม” มุ่งศึกษาการสร้างครอบครัวตามหลักการของศาสนาอิสลามเปรียบเทียบ กับการสร้างครอบครัวในความหมายทั่วไปภายใต้บริบททางสังคมและกฎหมายของประเทศไทย โดยศึกษาการสร้างครอบครัวจากวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกกรณีศึกษา 2 ครอบครัว เปรียบเทียบกันระหว่างครอบครัวคนไทยพุทธและครอบครัวคนไทยมุสลิมที่มีความเคร่งครัดในหลักศาสนาอิสลาม ซึ่งทั้ง 2 ครอบครัวมีลูกอยู่ในวัยทำงาน ผลการวิจัยพบว่ามีความแตกต่างในระหว่างการสร้างครอบครัวของกลุ่มคนที่นับถือศาสนาพุทธและศาสนาอิสลามในประเทศไทย เนื่องจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ตลอดจนปรัชญาของศาสนาพุทธให้อิสระและความเสมอภาคแก่คู่สมรสในการเลือกคู่ครอง ที่แม้จะปรากฏหลักธรรมในการครองเรือนแต่ก็เป็นเพียงหลักสำหรับการครองชีวิตคู่ให้ยาวนาน ในขณะที่กฎหมายอิสลามกำหนดบทลงโทษสำหรับผู้ที่มีเพศสัมพันธ์นอกสมรสจะต้องรับโทษอาญาในกฎหมายชารีอะห์ และหากไม่ได้รับโทษในโลกนี้ก็ต้องไปรับโทษในวันพิพากษา โดยปรากฏอย่างชัดเจนในคัมภีร์อัลกุรอานถึงกฎเกณฑ์และแนวทางในการสมรส และการเลือกคู่ครองที่มีสภาพบังคับเคร่งครัดซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการก่อตั้งครอบครัวในกลุ่มประชากรที่นับถือศาสนาอิสลาม

เอกสารอ้างอิง

Al-Bukhari, Sahih al-Bukhari: Book of Marriage (np nd)

Al-Zuhayli, W, Al-Fiqh al-Islami wa Adillatuhu (Dar al-Fikr nd)

At-Tirmidhi, Jami‘ at-Tirmidhi Hadith 1084 (Dar-us-Salam nd)

Duvall, Evelyn Millis, Marriage and Family Development (5th edn, Lippincott 1977)

Loos, Tamara, Subject Siam: Family Law, and Colonial Modernity in Thailand (Silkworm Books 2006)

กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ), จดหมายเหตุลาลูแบร์ เล่ม 1 (องค์การค้าของคุรุสภา 2505)

กริช เกียรติญาณ และ ธนัสถา โรจนตระกูล, ‘การเตรียมความพร้อมเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ กรณีศึกษาตำบลวัดไทรย์’ (2564) 2 Journal of Modern Learning Development 53

กรรณิการ์ มีสวัสดิ์, ‘การให้การปรึกษาคู่สมรสในครอบครัวเดี่ยว’ (2562) 4(2) วารสารพุทธจิตวิทยา 36

คุณเอ็ม (นามสมมติ), สัมภาษณ์โดย ภคพล เส้นขาว (20 มิถุนายน 2567)

ฌัง-บัปติสต์ ปาลเลกัวซ์, เล่าเรื่องกรุงสยาม (พิมพ์ครั้งที่ 4, สันต์ ท. โกมลบุตร แปล, ศรีปัญญา 2552)

ธวัชชัย ภูหลวง และ พันธรัตน์ ศรีสุวรรณ, ‘ความสัมพันธ์ระหว่างผัวเมีย: กรณีศึกษาจากกฎหมายตราสามดวง ในพระไอยการลักษณะผัวเมีย’ (2560) 2 วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ 1

นภาพร วรสายัณห์, ‘วิเคราะห์สมชีวิตาธรรมสำหรับคู่สามีภรรยาในปัจจุบัน’ (2560) 2(3) วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์ 31

นูรีฮะ สามะ และ อัสมัน แตอาลี, ‘หิกมะฮฺของการมีภรรยาหลายคนตามหลักกฎหมายอิสลาม และการนำไปใช้ของครอบครัว’ (2562) 18 วารสาร อัล-ฮิกมะฮฺ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี 57

พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต), พุทธธรรม ฉบับขยายความ (มูลนิธิพุทธธรรม 2552)

ไพโรจน์ กัมพูสิริ, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ครอบครัว (พิมพ์ครั้งที่ 11, วิญญูชน 2565)

มัทนี คำสำราญ และ ณัฐนุช วณิชย์กุล, ‘ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจท่องเที่ยวของชาวมุสลิมในเขตกรุงเทพมหานคร’ (2559) 6(12) วารสาร อัล - ฮิกมะฮฺ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี 79

ยศ สันตสมบัติ, ‘การทำความเข้าใจ “เพศสถานะ” และ “เพศวิถี” ในสังคมไทย’ ใน อมรา พงศาพิชญ์ (บรรณาธิการ), เพศสถานะและเพศวิถีในสังคมไทย (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2548) 1

รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 8 (สมัยสามัญ สมัยที่สอง) วันจันทร์ที่ 22 มกราคม 2476

สมาคมนักเรียนเก่าอาหรับ, พระมหาคัมภีร์อัลกุรอานพร้อมความหมายภาษาไทย (ศูนย์กษัตริย์ฟาฮัด เพื่อการพิมพ์อัลกุรอาน 2542)

สำนักงานศาลยุติธรรม, คู่มือหลักกฎหมายอิสลามว่าด้วยครอบครัวและมรดก (ฉบับศาลยุติธรรม) (สำนักงานศาลยุติธรรม 2554)

อรอนงค์ ทิพย์พิมล, ‘กฎหมายชารีอะห์กับผู้หญิงอาเจะห์: ชายขอบของชายขอบ’ (2560) 1 วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์

อังคณา สุขวิเศษ, ‘น้ำตาในความงดงามแห่งยุครีเจนซี อำนาจของเพศชายที่ปรากฏในนวนิยาย’ (2565) 1 วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา 124

อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ, ‘ปรีดี พนมยงค์ และ หะยีสุหลง กับ สถานการณ์ความไม่สงบและสันติภาพในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้’ (สถาบันปรีดี พนมยงค์, 13 สิงหาคม 2566) <https://pridi.or.th/th/content/2023/08/1643> สืบค้นเมื่อ 26 มีนาคม 2568

อิบนุ ฮาญัร บุคอรี, ฟัตฮุลบารีย์ (ดูรุล นัชรี 1372)

อิสมาอีล ราโอ, ‘การพัฒนาสัปบุรุษด้วยกระบวนการหัลเกาะฮ์ เพื่อส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม ในชุมชนมัสยิดดารุสมุฮาญิรีน ตลาดเมืองใหม่ อำเภอเมือง จังหวัดยะลา’ (สารนิพนธ์ ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 2561)