- แนวทางการพัฒนาการใช้หลักการฮาลาล-ตอยยิบันกับระบบอาหาร ปลอดภัยสากลที่มีความสอดคล้องกับศาสนบัญญัติอิสลามของผู้ประกอบการฮาลาลใน  พื้นที่ จังหวัดสมุทรสาคร และ นครปฐม

สมศักดิ์ ซูโอ๊ะ; ร.ศ.ดร. อีสมาแอ  กาเต๊ะ

ผู้แต่ง

สมศักดิ์ ซูโอ๊ะ นักศึกษาปริญญาเอก หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
ร.ศ.ดร. อีสมาแอ กาเต๊ะ อาจารย์ประจำหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัญฑิตและปรัชญาดุษฎีบัณฑิตสาขาวิชาอิสลามศึกษาและมุสลิมศึกษา คณะวิทยาการอิสลาม มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

คำสำคัญ:

ฮาลาล–ตอยยิบัน, ความปลอดภัยอาหาร, HACCP, มาตรฐานฮาลาล, อุตสาหกรรมฮาลาล

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง “แนวทางการพัฒนาการใช้หลักการฮาลาล–ตอยยิบันกับระบบอาหารปลอดภัยสากลที่มีความสอดคล้องกับศาสนบัญญัติอิสลามของผู้ประกอบการฮาลาลในพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครและนครปฐม” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการบูรณาการหลักการฮาลาล–ตอยยิบันตามศาสนบัญญัติอิสลามเข้ากับระบบมาตรฐานความปลอดภัยอาหารสากล เช่น GMP, HACCP และ ISO 22000 เพื่อยกระดับมาตรฐานการผลิตอาหารฮาลาลของผู้ประกอบการให้มีความสอดคล้องทั้งด้านศาสนา ความปลอดภัย และคุณภาพของผลิตภัณฑ์ การวิจัยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ประกอบการฮาลาลและผู้เชี่ยวชาญด้านมาตรฐานอาหารฮาลาลในพื้นที่ศึกษา รวมทั้งการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานฮาลาลและมาตรฐานความปลอดภัยอาหารสากล

ผลการวิจัยพบว่า ผู้ประกอบการฮาลาลสามารถพัฒนาระบบการผลิตอาหารโดยบูรณาการหลักการฮาลาล–ตอยยิบันเข้ากับระบบมาตรฐานความปลอดภัยอาหารสากลได้อย่างสอดคล้องกับศาสนบัญญัติอิสลาม โดยการบูรณาการดังกล่าวครอบคลุมการควบคุมวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การป้องกันการปนเปื้อนฮารอมและนะญิส การตรวจสอบย้อนกลับของผลิตภัณฑ์ และการประกันคุณภาพตลอดห่วงโซ่อุปทานอาหาร นอกจากนี้ยังพบว่า การพัฒนามาตรฐานฮาลาลอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยระบบการบริหารจัดการองค์กรที่มีประสิทธิภาพ การจัดทำระบบเอกสาร การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ และการกำหนดจุดควบคุมฮาลาลในกระบวนการผลิตควบคู่กับจุดควบคุมวิกฤติของระบบ HACCP องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยคือการเสนอแนวคิดการบูรณาการ “อันตรายด้านศาสนา” เข้ากับระบบการวิเคราะห์อันตรายของการจัดการความปลอดภัยอาหาร และการพัฒนาแนวคิดจุดควบคุมฮาลาล เช่น Halal Control Point (HCP) และ Halal Critical Control Point (HCCP) เพื่อใช้ควบคุมความเสี่ยงด้านฮาลาลในกระบวนการผลิตอาหาร ผลการวิจัยสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนามาตรฐานฮาลาลของผู้ประกอบการไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และเสริมสร้างศักยภาพของอุตสาหกรรมฮาลาลไทยให้สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้อย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

แดงขาว, ก., & หลังประเสริฐ, ข. (2023). การประยุกต์ใช้หลักการฮาลาล–ตอยยิบันในโรงงานแปรรูปอาหารไทย. วารสารอาหารและโภชนาการไทย, 21(2), 45–58.

สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย. (2564). รายงานสถิติและแนวโน้มอุตสาหกรรมฮาลาลในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย.

Bonne, K., & Verbeke, W. (2008). Religious values informing halal meat production and the control of “najis” as a food safety hazard. Journal of Food Protection, 71(7), 1387–1396. https://doi.org/10.4315/0362-028X-71.7.1387

Codex Alimentarius Commission. (1997). Codex general principles of food hygiene. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.

Codex Alimentarius Commission. (2020). Food hygiene: Basic texts (4th ed.). Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.

Codex Alimentarius Commission. (2020). Food hygiene: Basic texts (5th ed.). Rome: FAO/WHO.

FAO & WHO. (2003). Hazard analysis and critical control point (HACCP) system and guidelines for its application. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.

Halal Science Center, Chulalongkorn University. (2023). Guidelines for Halal-Tayyib food production and certification. Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Press.

Griffith, C. J., Livesey, K. M., & Clayton, D. A. (2010). The assessment of food safety culture. British Food Journal, 112(4), 439–456. https://doi.org/10.1108/00070701011032781

ISO. (2018). ISO 22000:2018 – Food safety management systems – Requirements for any organization in the food chain. Geneva: International Organization for Standardization.

Raheem, D., & Demirci, A. (2018). Halal and Tayyib: Conceptual framework and integration with global food standards. Journal of Islamic Marketing, 9(3), 567–585. https://doi.org/10. 1108/JIMA-03-2017-0035

Thomson Reuters & DinarStandard. (2023). State of the global halal economy 2023/24. London: Thomson Reuters.

Tieman, M. (2011). Halal logistics, supply chain management, and certification. Journal of Islamic Marketing, 2(2), 107–123. https://doi.org/10.1108/17590831111138663