ปัญหาความไม่เท่าเทียมและคุณภาพชีวิตของมุสลิมในพื้นที่ภาคใต้ ตอนบนของไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาระดับและรูปแบบของความไม่เท่าเทียมทางเศรษฐกิจ สังคม และโอกาสทางการศึกษาระหว่างกลุ่มมุสลิมและพุทธในพื้นที่ภาคใต้ตอนบนของประเทศไทย (2) วิเคราะห์ปัจจัยเชิงโครงสร้างที่มีอิทธิพลต่อความเหลื่อมล้ำระหว่างศาสนา ได้แก่ นโยบายของรัฐ การกระจายทรัพยากร และบริบทประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่ม (3) ศึกษาปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมที่ส่งผลต่อความไม่เท่าเทียมภายในชุมชนมุสลิม และ (4) เสนอแนวทางเชิงนโยบายในการลดความเหลื่อมล้ำและส่งเสริมความเท่าเทียมในพื้นที่ศึกษา การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีแบบผสานวิธี (mixed methods research) โดยบูรณาการการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ พื้นที่ศึกษา ได้แก่ จังหวัดในภาคใต้ตอนบนของประเทศไทย ประกอบด้วย สงขลา สตูล พัทลุง ตรัง กระบี่ พังงา ภูเก็ต นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี ระนอง และชุมพร ประชากรคือประชาชนสัญชาติไทยที่มีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป ทั้งกลุ่มมุสลิมและพุทธ กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณจำนวน 270 คน และกลุ่มเป้าหมายเชิงคุณภาพจำนวน 10 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบไม่มีโครงสร้าง โดยเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์และการสำรวจภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมถึงค่าสัมประสิทธิ์ความแปรปรวนเพื่อประเมินระดับความเหลื่อมล้ำ

ผลการวิจัยพบว่า โดยภาพรวมปัจจัยด้านประชากร เศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพระหว่างกลุ่มพุทธและมุสลิมมีความแตกต่างในระดับต่ำถึงปานกลาง อย่างไรก็ตาม พบความแตกต่างที่ชัดเจนในด้านรายได้และโครงสร้างอาชีพ โดยกลุ่มพุทธมีรายได้เฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มมุสลิม นอกจากนี้ การเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาเป็นตัวแปรสำคัญที่สะท้อนความไม่เท่าเทียมอย่างมีนัยสำคัญ ผลการวิเคราะห์ยังชี้ว่าปัจจัยเชิงโครงสร้างทางเศรษฐกิจและสังคม เช่น สถานภาพครอบครัว เครือข่ายทางสังคม และลักษณะอาชีพ มีอิทธิพลต่อความเหลื่อมล้ำมากกว่าปัจจัยทางศาสนาโดยตรง ผลการศึกษานี้สามารถใช้เป็นฐานข้อมูลเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาแนวทางลดความเหลื่อมล้ำอย่างยั่งยืนในพื้นที่ศึกษา