การพัฒนาขีดความสามารถของผู้ประกอบการบนฐานทุนทางสังคม วัฒนธรรมองค์การ และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ เพื่อความสามารถในการแข่งขันและความยั่งยืนของธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย

วรินลดา ธรรมวงค์; ธัญพิสิษฏ์  เปิ่นใจช่วย; ธนาภรณ์ พันธุ์จิรา

ผู้แต่ง

วรินลดา ธรรมวงค์ มหาวิทยาลัยเนชั่น วิทยาเขตเชียงใหม่
ธัญพิสิษฏ์ เปิ่นใจช่วย มหาวิทยาลัยเนชั่น วิทยาเขตเชียงใหม่
ธนาภรณ์ พันธุ์จิรา นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

ทุนสังคม, วัฒนธรรมองค์การ, นวัตกรรมผลิตภัณฑ์, ความสามารถในการเป็นผู้ประกอบการ, ความสามารถในการแข่งขัน, ความยั่งยืนทางธุรกิจ, อีคอมเมิร์ซ, วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs)

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาองค์ประกอบของทุนทางสังคม วัฒนธรรมองค์การ นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ ขีดความสามารถของผู้ประกอบการ ความสามารถในการแข่งขัน และความยั่งยืนของธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย (2) วิเคราะห์อิทธิพลเชิงสาเหตุของทุนทางสังคม วัฒนธรรมองค์การ และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ที่มีต่อขีดความสามารถของผู้ประกอบการ ความสามารถในการแข่งขัน และความยั่งยืนของธุรกิจ และ (3) พัฒนาโมเดลการพัฒนาขีดความสามารถของผู้ประกอบการบนฐานทุนทางสังคม วัฒนธรรมองค์การ และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันและความยั่งยืนของธุรกิจ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ตามรูปแบบ Sequential Explanatory Design โดยการวิจัยเชิงปริมาณมีกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ประกอบการธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ในภาคเหนือตอนบน จำนวน 400 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความเชื่อมั่น ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (Confirmatory Factor Analysis: CFA) การวิเคราะห์สมการโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM) และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแบบธีม (Thematic Analysis)

ผลการวิจัยพบว่า ผู้ประกอบการให้ความสำคัญต่อตัวแปรทุกด้านในระดับมากถึงมากที่สุด โดยทุนทางสังคม วัฒนธรรมองค์การ และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์มีอิทธิพลเชิงบวกต่อขีดความสามารถของผู้ประกอบการ ขณะที่ขีดความสามารถของผู้ประกอบการมีอิทธิพลเชิงบวกต่อความสามารถในการแข่งขัน และความสามารถในการแข่งขันมีอิทธิพลเชิงบวกต่อความยั่งยืนของธุรกิจ นอกจากนี้ ขีดความสามารถของผู้ประกอบการและความสามารถในการแข่งขันทำหน้าที่เป็นตัวแปรสื่อกลางในการถ่ายทอดอิทธิพลไปสู่ความยั่งยืนของธุรกิจ ผลการวิจัยนำไปสู่โมเดล SC–OC–PI–EC–CC–BS ซึ่งมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ และสามารถใช้เป็นกรอบสำหรับการกำหนดนโยบาย การวางแผนเชิงกลยุทธ์ และการพัฒนาผู้ประกอบการ เพื่อยกระดับความสามารถในการแข่งขันและสนับสนุนความยั่งยืนของธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ในระดับภูมิภาคและระดับประเทศ

เอกสารอ้างอิง

Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.

Buddhapoompitak, W., Krobbuaban, W., Limlahapun, N., & Kanchanathaveekul, K. (2020). The mediating impact of high level of innovation among the knowledge and training of the employees in SMEs of Thailand. Systematic Reviews in Pharmacy, 11(6), 1452–1462.

Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94, S95–S120.

Covin, J. G., & Wales, W. J. (2019). Crafting high-impact entrepreneurial orientation research. Entrepreneurship Theory and Practice, 43(1), 3–18.

Dai, Y., et al. (2021). Organizational culture and innovation in SMEs. Sustainability, 13(4), 2156.

Ferreira, J. J., et al. (2021). Social capital and SME performance: A systematic literature review. Journal of Business Research, 124, 597–609.

Granovetter, M. (2005). The impact of social structure on economic outcomes. Journal of Economic Perspectives, 19(1), 33–50.

Hisrich, R. D., Peters, M. P., & Shepherd, D. A. (2017). Entrepreneurship (10th ed.). McGraw-Hill Education.

Jilani, M. M. A. K., Fan, L., Islam, M. T., & Uddin, A. (2020). The influence of knowledge sharing on sustainable performance: A moderated mediation study. Sustainability, 12, 908. https://doi.org/10.3390/su12030908

Kot, S., Ulucak, R., & Kuzey, C. (2021). The impact of innovation on SME competitiveness. Sustainability, 13(15), 1–15.

López-Cabarcos, M. Á., et al. (2021). Innovation capability and business performance in SMEs. Journal of Innovation & Knowledge, 6(3), 168–176.

Ma, T., & Kerdpitak, C. (2024). The results of a service innovation value and creative leadership innovation team on the hospitality industry’s performance in China. Nimitmai Review Journal, 7(2), 160–170.

Nahapiet, J., & Ghoshal, S. (1998). Social capital, intellectual capital, and organizational advantage. Academy of Management Review, 23(2), 242–266.

OECD. (2023). SME and entrepreneurship outlook 2023. Paris: OECD Publishing.

O'Reilly, C. A., III, & Tushman, M. L. (2013). Organizational ambidexterity: Past, present, and future. Academy of Management Perspectives, 27(4), 324–338. https://doi. org/10.5465/amp.2013.0025

Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.

Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). New York: Free Press.

Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development: An inquiry into profits, capital, credit, interest, and the business cycle. Harvard University Press.