พลวัตและพัฒนาการของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการศึกษา สู่ยุคปัญญาประดิษฐ์            (AI) ในการจัดการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่นของประเทศไทย: สถานการณ์ปัจจุบันและข้อเสนอแนะเชิงวิเคราะห์

อรอนงค์  โรงรักษา

ผู้แต่ง

อรอนงค์ โรงรักษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่น, ปัญญาประดิษฐ์, การเรียนรู้แบบผสมผสาน, บริบทสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของการจัดการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทย (2) วิเคราะห์สถานการณ์และบทบาทของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ในบริบทการเรียนรู้ร่วมสมัย และ (3) นำเสนอข้อเสนอแนะเชิงวิชาการสำหรับการประยุกต์ใช้ AI เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับบริบทสังคมไทย การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ การวิเคราะห์เอกสาร และการสังเคราะห์องค์ความรู้จากงานวิจัยทั้งในประเทศและต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการสอนภาษาญี่ปุ่น เทคโนโลยีการศึกษา และปัญญาประดิษฐ์

ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการจัดการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทยได้พัฒนาอย่างต่อเนื่องจากแนวทางการสอนแบบเน้นครูเป็นศูนย์กลาง สู่แนวทางที่มุ่งพัฒนาความสามารถด้านการสื่อสาร และก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลที่ใช้เทคโนโลยี AI เป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ AI มีบทบาทสำคัญในสองมิติ ได้แก่ การสนับสนุนผู้สอนในการออกแบบบทเรียน การสร้างสื่อ และการประเมินผลอัตโนมัติ และการส่งเสริมผู้เรียนผ่านการเรียนรู้แบบเฉพาะบุคคล การลดความวิตกกังวลในการใช้ภาษา และการให้ข้อมูลย้อนกลับแบบทันที อย่างไรก็ตาม AI ยังมีข้อจำกัดด้านการตีความบริบททางสังคมและวัฒนธรรม โดยเฉพาะการใช้ภาษาสุภาพ (Keigo) และการสื่อสารเชิงวัจนปฏิบัติ บทความนี้เสนอว่าการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning) ซึ่งผสานศักยภาพของ AI เข้ากับบทบาทของผู้สอนในฐานะผู้อำนวยความสะดวก จะเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่นอย่างยั่งยืนในยุคปัญญาประดิษฐ์

เอกสารอ้างอิง

แก้วกัลยาณี ใจสมัคร และ นิรดา เวชญาลักษณ์ ณ. (2565). การศึกษาสภาพการบริหารการจัดการเรียนรู้วิชา ภาษาญี่ปุ่นของโรงเรียนมัธยมศึกษาที่เปิดสอนวิชาภาษาญี่ปุ่นในเขตภาคเหนือ. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(5), 170-183.

ชฎาภรณ์ จันทร์ประเสริฐ. (2565). แนวทางการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการฟังภาษาญี่ปุ่นชั้นต้นและชั้นกลาง. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(9), 495-510.

ชีวิน สุขสมณะ และ อิซาโอะ ยามากิ. (2560). ความพึงพอใจในการเรียนวิชาภาษาญี่ปุ่นของนักศึกษา มหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น. FEU Journal, 11(1), 268-280.

พนิตตา สินบัว. (2563). การพัฒนาทักษะการฟังภาษาญี่ปุ่นของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยการจัดการ เรียนรู้ด้วยเกมดิจิทัลเพื่อการศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร.

พรณี สึมิ และ พชรวิทย์ จันทร์ศิริสิร. (2566). โปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ภาษาญี่ปุ่นเพื่อ พัฒนาอาชีพสำหรับครูในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 17(1), 282-294.

มูลนิธิญี่ปุ่น กรุงเทพฯ. (2562). รายงานการสำรวจการจัดการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทย ประจำปี 2561. กรุงเทพฯ: มูลนิธิญี่ปุ่น (Japan Foundation).

มูลนิธิญี่ปุ่น (Japan Foundation). (2564). รายงานการสำรวจสถาบันการศึกษาภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทย ปี 2564. กรุงเทพฯ: เจแปนฟาวน์เดชั่น.

ยูคิโกะ คาวาอิ. (2560). แนวทางการบริการสนับสนุนนักศึกษาพิการทางการเห็นที่เรียนวิชาเอกสาขาวิชาญี่ปุ่นในสถาบันอุดมศึกษา. Ganesha Journal, 13(1), 43-57.

วรวุฒิ จิราสมบัติ. (2007). การศึกษาภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทย. Journal of Letters, 36(2), 83-91.

ศิรารัตน์ ปิงเมือง, จันทร์พร พรหมมาศ, และเด่นชัย ปราบจันดี. (2564). การพัฒนากระบวนการเรียนการสอน ภาษาญี่ปุ่นโดยบูรณาการแนวการสอนวรรณกรรมสัมพันธ์ร่วมกับแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์เชิงสังคม เพื่อ ส่งเสริมความสามารถด้านการพูดและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนภาษาญี่ปุ่นของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 32(2), 43-59.

สมเกียรติ เชวงกิจวณิช และ กนกวรรณ เลาหบูรณะกิจ คะตะกิริ. (2568). การสำรวจภูมิทัศน์งานวิจัยด้าน ภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทย. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 25(1), 26-53.

สรวิศ จีนานุรักษ์, และ อังคณา อ่อนธานี. (2567). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ตามแนววิทยภาษาบูรณาการ เพื่อส่งเสริมทักษะการพูดสื่อสารและความเข้าใจวัฒนธรรมญี่ปุ่น สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 8(1), 206-226.

อิซาโอะ ยามากิ. (2559). สถานการณ์การเลือกเรียนภาษาญี่ปุ่นในสถาบันอุดมศึกษาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ตอนปลายในภาคเหนือ. Journal of Social Innovation and Lifelong Learning, 10(2), 52-62.

Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264-75278.

Garrison, D. R., & Kanuka, H. (2004). Blended learning: Uncovering its transformative potential in higher education. The Internet and Higher Education, 7(2), 95-105.

Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Boston, MA: Center for Curriculum Redesign.

Ide, S. (1989). Formal forms and discernment: Two neglected aspects of universals of linguistic politeness. Multilingua-Journal of Cross-Cultural and Interlanguage Communication, 8(2-3), 223-248.

Komin, S. (1990). Psychology of the Thai people: Values and behavioral patterns. Bangkok, Thailand: National Institute of Development Administration (NIDA).

Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon Press Inc.

Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 1-16.

Matsunaga, S., Tanaka, H., Watanabe, K., & Okazaki, Y. (2013). Development of a Japanese pronunciation learning support system with pronunciation automatic evaluation function by speech recognition. In Proceedings of the 21st International Conference on Computers in Education, Asia-Pacific Society for Computers in Education, Indonesia, 808-810.

Miao, F., Holmes, W., Huang, R., & Zhang, H. (2021). AI and education: Guidance for policy- makers. Paris, France: UNESCO Publishing.

Qu, Z., & Chen, L. (2026). Simulating the “cultural other”: The impact of GenAI interlocutors on EFL learners’ intercultural communicative competence, speaking anxiety, and learning engagement. Frontiers in Psychology, 17, 1799695.

Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014). Approaches and methods in language teaching (3rd ed.). Cambridge University Press.

Susoy, Z. (2025). Reducing anxiety and enhancing performance: The impact of AI chatbots versus human facilitation on EFL speaking assessment outcomes. Frontiers in Psychology, 16, 1745942.