รูปแบบการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุเพื่อเสริมพลังการพึ่งตนเองและการสร้างคุณค่าแก่สังคมภายใต้วิถีชีวิตใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุในการพึ่งตนเองและการสร้างคุณค่าแก่สังคมภายใต้วิถีชีวิตใหม่ 2) ศึกษาศักยภาพของผู้สูงอายุในการทำงาน สร้างอาชีพ และรายได้ 3) สร้างรูปแบบการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุเพื่อเสริมพลังการพึ่งตนเองและการสร้างคุณค่าแก่สังคม และ 4) ทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบ การวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพเป็นหลักร่วมกับการสำรวจ กลุ่มเป้าหมายเป็นผู้สูงอายุจากชมรมผู้สูงอายุ 3 แห่งในจังหวัดเพชรบุรี แห่งละ 20 คน รวม 60 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบ และแบบบันทึกการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสำรวจด้วยความถี่และร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุส่วนใหญ่สามารถดูแลตนเอง มีส่วนร่วมกับครอบครัวและชุมชน และยังคงทำงานหารายได้ แต่บางส่วนมีข้อจำกัดด้านการมองเห็น การได้ยิน ผลตอบแทนจากอาชีพ และทักษะดิจิทัล 2) ผู้สูงอายุมีความรู้ ประสบการณ์ และความพร้อมในการเรียนรู้อาชีพเพิ่มเติม โดยแต่ละพื้นที่เลือกอาชีพที่สอดคล้องกับทรัพยากรของชุมชน 3) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 ขั้นตอน ได้แก่ การศึกษาสภาพความเป็นอยู่ การศึกษาศักยภาพ การร่วมคิดและตัดสินใจเลือกอาชีพ การพัฒนาความรู้และทักษะ การวางแผนการทำงาน และการปฏิบัติจริงตามแผน และ 4) ผลการทดลองใช้พบว่า ผู้สูงอายุสามารถรวมกลุ่ม แบ่งบทบาท พัฒนาทักษะ ระดมทุน ผลิตและเริ่มจำหน่ายสินค้าได้จริง อย่างไรก็ตาม ผลผลิตและรายได้ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น และควรติดตามผลด้านความต่อเนื่องของกลุ่ม รายได้ และการนำผลประโยชน์ไปช่วยเหลือสังคมในระยะยาว
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2565). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566–2580). กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
นารีรัตน์ จิตรมนตรี, และสาวิตรี ทยานศิลป์. (2568). ผลกระทบของวิกฤติการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ต่อความอยู่ดีมีสุขของครอบครัว การเผชิญปัญหาของครอบครัว ความเครียด และความสุขของผู้สูงอายุไทยในครอบครัวเปราะบาง และแนวทางการส่งเสริมการดำเนินชีวิตวิถีใหม่. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 31(2), 112-125.
พิรรรยาย์ พูลเกิด, กมลพร กัลยาณมิตร, สถิตย์ นิยมญาติ, และชีพ เบียดนอก. (2567). การส่งเสริมอาชีพและสร้างรายได้ให้แก่ผู้สูงอายุในเขตโซนกลุ่มกรุงเทพเหนือ กรุงเทพมหานคร. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 7(1), 115–139.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567.
สิริพร พงศ์หิรัญสกุล, พัชรี ฉลาดธัญกิจ, ณรงค์ฤทธิ์ ประสานตรี, กาญจนา จินดานิล, และสุกัญญา ตั้งประเสริฐ. (2567). แนวทางการพัฒนาทักษะแรงงานผู้สูงอายุให้เหมาะสมกับลักษณะงาน. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ, 12(1), 135–147.
สุวิมลรัตน์ รอบรู้เจน, วัชรพล ทองควัน, และไพฑูรย์ วุฒิโส. (2565). ผลของโปรแกรมการเสริมพลังอำนาจโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ต่อความสามารถในการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการหกล้มของผู้สูงอายุ ตำบลนาฝาย อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารพยาบาลทหารบก, 23(3), 99-109.
แสงจิตต์ ไต่แสง, และพรรษวรรณ สุขสมวัฒน์. (2567). แนวทางการส่งเสริมกลุ่มอาชีพผลิตภัณฑ์ในครัวเรือนชุมชนตำบลศาลาลอย อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(1), 222–236.
Bui, M. T. T., & Luong, T. N. O. (2023). Financial inclusion for the elderly in Thailand and the role of information communication technology. Borsa Istanbul Review, 23(4), 818–833. doi:10.1016/j.bir.2023.02.003
Hattapradit, F., Punpuing, S., Tangchonlatip, K., Katewongsa, P., Sawangdee, Y., & Chuanwan, S. (2026). Ageing in place readiness in Thailand: Urban and rural comparison. BMC Geriatrics, 26(1), Article 49. doi:10.1186/s12877-025-06864-y
Ong-Artborirak, P., Seangpraw, K., Boonyathee, S., Auttama, N., & Winaiprasert, P. (2023). Health literacy, self-efficacy, self-care behaviors, and glycemic control among older adults with type 2 diabetes mellitus: A cross-sectional study in Thai communities. BMC Geriatrics, 23, 297. https://doi.org/10.1186/s12877-023-04010-0
Pechdin, W., Asavanirandorn, C., Osatis, C., & Bhuridadtpong, A. (2024). A More Effective Social Protection System for Older Workers: A Case Study of the Older Adult Employment Project in Thailand. Journal of Population and Social Studies [JPSS], 33, 577–595.
Seangpraw, K., Ong-Artborirak, P., Boonyathee, S., Bootsikeaw, S., Kantow, S., Panta, P., & Winaiprasert, P. (2023). Effect of Health Literacy Intervention on Glycemic Control and Renal Function Among Thai Older Adults at Risk of Type 2 Diabetes Mellitus. Clin Interv Aging, 7(18), 1465-1476. doi:10.2147/CIA.S413456.
Shen, X., Wang, J., Chen, J., Zhang, H., Shen, S., & Zhao, X. (2024). Relationship between participation in leisure activities and the maintenance of successful aging in older Chinese adults: a 4-year longitudinal study. BMC Geriatr, 24(1), 989. doi: 10.1186/s12877-024-05574-1
Thaithatkul, P., Chalermpong, S., Laosinwattana, W., & Kato, H. (2022). Mobility, activities, and happiness in old age: Case of the elderly in Bangkok. Case Studies on Transport Policy, 10(2), 1462–1471. doi:10.1016/j.cstp.2022.05.01
Tipayalai, K., Chittavimongkhon, N., & Sattayanurak, P. (2025). Not over the hill: Exploring the digital divide among vulnerable older adults in Thailand (PIER Discussion Paper No. 234). Puey Ungphakorn Institute for Economic Research.
World Health Organization, WHO. (2020). Decade of healthy ageing: Baseline report.
Zimmerman, M. A. (2000). Empowerment theory: Psychological, organizational and community levels of analysis. In J. Rappaport & E. Seidman (Eds.), The handbook of community psychology (pp. 43–63). Plenum.
