การพัฒนาทักษะทางสังคมและทักษะเชิงสมรรถนะ ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (Social Lab-based) ของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบทักษะทางสังคมและทักษะเชิงสมรรถนะของนักศึกษาก่อนและหลังการเรียนรู้ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคมโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน 2) ประเมินคุณลักษณะวิศวกรสังคม 4 ด้าน ได้แก่ นักคิด นักสื่อสาร นักประสาน และนักสร้างนวัตกรรม และ 3) พัฒนาและตรวจสอบโมเดลต้นแบบ การวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ 60 คน จาก 3 คณะ คัดเลือกแบบเจาะจง โดยใช้ชุมชนบ้านนาวัง ตำบลนาเสียว อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ เป็นพื้นที่ Social Lab เครื่องมือประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบประเมินคุณลักษณะวิศวกรสังคม เครื่องมือเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ และแบบประเมินโมเดล วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่สัมพันธ์กัน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ทักษะทางสังคมโดยรวมหลังการเรียนรู้สูงกว่าก่อนการเรียนรู้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยค่าเฉลี่ยเพิ่มจาก 3.87 เป็น 4.32 (t = 7.48, p < .001) และทักษะเชิงสมรรถนะเพิ่มจาก 3.82 เป็น 4.30 (t = 7.06, p < .001) 2) คุณลักษณะวิศวกรสังคมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.38, S.D. = 0.41) โดยนักสื่อสารมีค่าเฉลี่ยสูงสุด และข้อมูลเชิงคุณภาพพบพฤติกรรมที่สอดคล้องกับคุณลักษณะทั้ง 4 ด้าน และ 3) ร่างโมเดลได้รับการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คนในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.55, S.D. = 0.32) ก่อนปรับเป็นโมเดลฉบับสมบูรณ์ 6 ส่วน ได้แก่ ปัจจัยนำเข้า บริบท กระบวนการ กลไกการเรียนรู้ ผลลัพธ์ และผลผลิตสุดท้าย ซึ่งเชื่อมบริบทการเรียนรู้ กระบวนการวิศวกรสังคม การลงมือปฏิบัติ การสะท้อนผล และผลลัพธ์การพัฒนานักศึกษาเข้าด้วยกัน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กฤษณะ คำดีตัน, และจักรกฤษณ์ โปณะทอง. (2567). แนวทางการพัฒนาทักษะวิศวกรสังคมของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏกลุ่มภาคเหนือ. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(3), 353–366.
จุฑาธิปต์ จันทร์เอียด, อังสุมาลิน จำนงชอบ, และ ณัฏฐพัชร มณีโรจน์. (2565). แนวทางการพัฒนาการเรียนรู้ทางด้านการท่องเที่ยวอย่างมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อเสริมทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดยใช้ชุมชนเป็นฐานห้องปฏิบัติการทางสังคม (Social lab). วารสารสหศาสตร์ศรีปทุม ชลบุรี, 8(3), 109–125.
น้ำฝน บุญนิยม, และ วิลาวัลย์ สมยาโรน. (2569). การจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะทางปัญญา สำหรับนิสิตสาขาชีววิทยา วิทยาลัยการศึกษา มหาวิทยาลัยพะเยา. Journal of Applied Education, 4(2), 1–14.
พิบูลย์ ชยโอว์สกุล, อิสสริยภรณ์ วานิชพิพัฒน์, และ อนันต์ อุปสอด. (2569). การประเมินผลการจัดการเรียนรู้การพัฒนาทักษะวิศวกรสังคม ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม ของนักศึกษาสาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 26(2), 329–342.
สุเทวี คงคูณ. (2568). การเรียนรู้ชุมชนท้องถิ่นโดยใช้กระบวนการวิศวกรสังคม กรณีศึกษา: ตำบลหัวช้าง อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์, 8(3), 50–66.
อนรรฆ สมพงษ์, และกิตติกร รักษาพล. (2569). การประยุกต์ใช้เครื่องมือวิศวกรสังคมเพื่อเสริมสร้างทักษะ Soft Skills สำหรับนักศึกษาครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 11(1), 222–235.
Abelha, M., Fernandes, S., Mesquita, D., Seabra, F., & Ferreira-Oliveira, A. T. (2020). Graduate employability and competence development in higher education—A systematic literature review using PRISMA. Sustainability, 12(15), 5900. https://doi.org/10.3390/su12155900
Azzouzi, W., & Gantare, A. (2022). Strategies used to teach soft skills in undergraduate nursing education: A scoping review. Journal of Professional Nursing, 42, 209–218. https://doi.org/10.1016/j.profnurs.2022.07.010
Blömeke, S., Gustafsson, J.-E., & Shavelson, R. J. (2015). Beyond dichotomies: Competence viewed as a continuum. Zeitschrift für Psychologie, 223(1), 3–13. https://doi.org/10.1027/2151-2604/a000194
Marschalek, I., Blok, V., Bernstein, M. J., Braun, R., Cohen, J. B., Hofer, M., Seebacher, L. M., Unterfrauner, E., Daimler, S., Nieminen, M., Vinther Christensen, M., & Kumar Thapa, R. (2022). The social lab as a method for experimental engagement in participatory research. Journal of Responsible Innovation, 9(3), 419–442. https://doi.org/10.1080/23299460.2022.2119003
Morris, T. H. (2020). Experiential learning—A systematic review and revision of Kolb’s model. Interactive Learning Environments, 28(8), 1064–1077. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1570279
Ragusa, A., Caggiano, V., Trigueros Ramos, R., González-Bernal, J. J., Gentil-Gutiérrez, A., Bastos, S. A. M. C., González-Santos, J., & Santamaría-Peláez, M. (2022). High education and university teaching and learning processes: Soft skills. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(17), 10699. https://doi.org/10.3390/ijerph191710699
Tijsma, G., Hilverda, F., Scheffelaar, A., Alders, S., Schoonmade, L., Blignaut, N., & Zweekhorst, M. (2020). Becoming productive 21st century citizens: A systematic review uncovering design principles for integrating community service learning into higher education courses. Educational Research, 62(4), 390–413. https://doi.org/10.1080/00131881.2020.1836987
Vaughan, A. K., & Carbonneau, K. J. (2026). A meta-analysis of collegiate service-learning teaching strategies. Journal of the Scholarship of Teaching and Learning, 26(1). https://doi.org/10.14434/josotl.v26i1.37831
Yorio, P. L., & Ye, F. (2012). A meta-analysis on the effects of service-learning on the social, personal, and cognitive outcomes of learning. Academy of Management Learning & Education, 11(1), 9–27. https://doi.org/10.5465/amle.2010.0072