การกวดวิชาในฐานะปฏิบัติการทางสังคม: กรณีศึกษานักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ในจังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
การกวดวิชา, สังคมวิทยาการศึกษา, Strong Structuration Theoryบทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอประเด็นจากงานศึกษาว่าด้วยการกวดวิชาในฐานะปรากฏการณ์ทางสังคมที่เติบโตภายใต้ระบบการศึกษาที่มุ่งเน้นการสอบแข่งขัน โดยใช้กรอบการวิเคราะห์ของ Strong Structuration Theory (SST) จากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตการณ์กับกลุ่มตัวอย่างนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ในจังหวัดเชียงใหม่ ผู้เขียนแสดงให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างภายนอกและโครงสร้างภายใน ในฐานะเงื่อนไขที่ทำให้นักเรียนชั้นกลุ่มดังกล่าวรับรู้ว่าการกวดวิชาเป็นสิ่งจำเป็นและเข้าสู่การกวดวิชาเพื่อสอบแข่งขันเข้าศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัย ในขณะที่โครงสร้างภายนอกเป็นเงื่อนไขที่นักเรียนทุกคนเผชิญร่วมกัน มุมมองแบบ Strong Structuration Theory เผยให้เห็นบทบาทของโครงสร้างภายใน ซึ่งอิทธิพลจากสถาบันทางสังคมต่างๆ ส่งผลให้นักเรียนมีประสบการณ์ชีวิตและมุมมองต่อการกวดวิชาแตกต่างกัน แม้การกวดวิชาจะเป็นปฏิบัติการทางสังคมที่มีแนวโน้มผลิตซ้ำโครงสร้างภายนอกและโครงสร้างภายใน อันนำมาสู่การกลายเป็นสถาบันของการกวดวิชา แต่ข้อมูลจากการศึกษายังชี้ให้เห็นผลลัพธ์ในเชิงปรับเปลี่ยนโครงสร้างด้วย กล่าวคือระบบการศึกษาไม่ได้ครอบงำการกวดวิชาของนักเรียนอย่างเบ็ดเสร็จ แต่นักเรียนยังมีปฏิสัมพันธ์กับระบบการศึกษาผ่านการปฏิบัติที่แตกต่างตามเงื่อนไขโครงสร้างภายในของแต่ละคนด้วย
เอกสารอ้างอิง
เอกสารภาษาไทย
กนกวรรณ รุ้งตาล. 2558. “การสอนพิเศษ: ความจำเป็นที่ถูกสร้างขึ้นจากโครงสร้างการศึกษา.” วารสารสังคมวิทยามานุษยวิทยา 34(1): 134-151.
กระทรวงศึกษาธิการ. 2551. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กาญจนา แก้วเทพ และ สมสุข หินวิมาน. 2553. สายธารแห่งนักคิดทฤษฏีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารศึกษา. กรุงเทพฯ: อินทนิล.
เชษฐา พวงหัตถ์. 2548. โครงสร้าง - ผู้กระทำการ. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาสังคมวิทยา สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
ปริชัย ดาวอุดม และ สุรวุฒิ ปัดไธสง. 2557. “กฎหมาย: ปัจจัยที่เอื้อต่อการขยายตัวของโรงเรียนกวดวิชา.” รัฐสภาสาร 62(3): 87-105.
ปริชัย ดาวอุดม. 2557. “การทำให้โรงเรียนกวดวิชาเป็นโครงสร้างที่มีเสถียรภาพในสังคม.” วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ปิ่นวดี ศรีสุพรรณ. 2555. “บทวิจารณ์หนังสือ: Rob Stones. Structuration Theory.” วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง 8 (3): 191-200.
เปรมใจ วังศิริไพศาล. 2559. “ทางเลือกนโยบายการศึกษาสำหรับบุตรแรงงานต่างชาติในประเทศไทยภายใต้บริบทอาเซียน: การวิเคราะห์ตามทฤษฎีการก่อตัวของโครงสร้างความสัมพันธ์ทางสังคม.” วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์ 2545. “การกวดวิชาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในประเทศไทย.” รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
วาทินีย์ วิชัยยา. 2561. “โครงสร้างการศึกษาและวัฒนธรรมกวดวิชาของนักเรียนชั้น ม.6.” รายงานการวิจัย. ปทุมธานี: คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศักดิ์สิทธิ์ คําหลวง และ ศุภรัก สุวรรณวัจน์. 2560. “การออกแบบอัตลักษณ์องค์กรชุมชนกาดกองต้าโดยใช้ทฤษฏีสัญศาสตร์ ต่อการรับรู้ทุนวัฒนธรรมชุมชนกาดกองต้า จังหวัดลำปาง.” ศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร 8(1): 24-39.
ศิวพล ชมภูพันธุ์. 2557. “เพราะการศึกษาไทยคือการสอบคำตอบคือ ‘กวดวิชา?’ โรงเรียนกวดวิชากับสังคมจังหวัดลำปาง.” มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ปริทัศน์ 2 (2): 64-86.
สกาวรัตน์ ไกรมาก. 2553. “การวิเคราะห์กระบวนการประชาคมเพื่อพัฒนาการศึกษาของท้องถิ่น.” วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สิริภัทร ชื่นค้า. 2553. "ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเรียนการสอนในสังคมไทย: ศึกษากรณีมุมมองทางด้านมานุษยวิทยาการศึกษาต่อการเรียนกวดวิชา." วิทยานิพนธ์มานุษยวิทยามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เอกสารภาษาอังกฤษ
Ballantine, Jeanne H. 1997. The Sociology of Education: A systematic analysis. New Jersey: Prentice-Hall, Inc.
Bourdieu, Pierre. (1972) 1977. Outline of a Theory of Practice. Cambridge: Cambridge University Press, trans. Richard Nice.
Bovornsiri, Varaporn. 2006. “Thailand.” In Higher Education in South-East Asia, 187-218. Bangkok: Asia-Pacific Programme of Educational Innovation for Development (APEID), United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO), UNESCO Bangkok.
Boyce, Carolyn, and Palena Neale. 2006. Conducting In-depth Interviews:. Watertown: Pathfinder International.
Bray, Mark, and Chad Lykins. 2012. Shadow Education: Private Supplementary Tutoring and Its Implications for Policy Makers in Asia. Mandaluyong City, Philippines: Asian Development Bank.
Buchmann, Claudia, Dennis J. Condron, and Vincent J. Roscigno. 2010. “Shadow Education: Theory, Analysis and Future Directions.” Social Forces 89(2): 483-490.
Chan, Christine, Toity Deave, and Trisha Greenhalgh. 2010. “Childhood Obesity in Transition Zones: An Analysis Using Structuration Theory.” Sociology of Health & Illness 32(5): 711-729.
Chapple, Sandra. 2017. “IFRS Adoption in Australia: A Strong Structuration Perspective.” Accounting History 23(3): 1-31.
Fung, Anthony. 2003. "Cram Schooling in Hong Kong: The privatization of public education." Asian Anthropology 2(1): 179-195.
Giddens, Anthony. 1976. New Rules of Sociological Method: A positive critique of interpretative sociologies. London: Hutchinson.
Giddens, Anthony. 1979. Central Problems in Social Theory: Action, structure and contradiction in social analysis. Berkeley: University of California Press.
Giddens, Anthony. 1984. The Constitution of Society: Outline of the theory of structuration. Cambridge: Polity Press.
Jack, Lisa, and Ahmed Kholeif. 2007. “Introducing Strong Structuration Theory for Case Studies in Organization, Management and Accounting Research.” Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal 2(3): 208-225.
Malik, Muhammad Abid. 2017. "Shadow Education: Evolution, flaws and further development of the term." Social Sciences and Education Research Review 4(1): 16-29.
Sadovnik, Alan R. 2011. Sociology of Education: A critical reader. New York: Routledge.
Silova, Iveta, and Mark Bray. 2006. “Introduction.” In Education in a Hidden Marketplace: Monitoring of private tutoring (overview and country reports), 17-23. Budapest: Education Support Program (ESP) of the Open Society Institute.
Stevenson, David Lee, and David P. Baker. 1992. “Shadow Education and Allocation in Formal Schooling: Transition to university in Japan.” American Journal of Sociology 97(6): 1639-1657.
Stones, Rob. 2005. Structuration Theory. New York: Palgrave Macmillan.
Stones, Rob, and Ake Tangsupvattana. 2012. “Social Theory, Current Affairs, and Thailand's Political Turmoil: Seeing beyond reds vs. yellows.” Journal of Political Power 5(2): 217-238.
Wai-ho, Yung. 2011. “Shadow Education in Hong Kong: The experience of learners of English.” Master’s Thesis (Applied Linguistics), The University of Hong Kong.
Yamato, Yoko, and Wei Zhang. 2017. "Changing Schooling, Changing Shadow: Shapes and Functions of Juku in Japan." Asia Pacific Journal of Education 37(3): 329-343.
กนกวรรณ รุ้งตาล. 2558. “การสอนพิเศษ: ความจำเป็นที่ถูกสร้างขึ้นจากโครงสร้างการศึกษา.” วารสารสังคมวิทยามานุษยวิทยา 34(1): 134-151.
กระทรวงศึกษาธิการ. 2551. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กาญจนา แก้วเทพ และ สมสุข หินวิมาน. 2553. สายธารแห่งนักคิดทฤษฏีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารศึกษา. กรุงเทพฯ: อินทนิล.
เชษฐา พวงหัตถ์. 2548. โครงสร้าง - ผู้กระทำการ. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาสังคมวิทยา สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
ปริชัย ดาวอุดม และ สุรวุฒิ ปัดไธสง. 2557. “กฎหมาย: ปัจจัยที่เอื้อต่อการขยายตัวของโรงเรียนกวดวิชา.” รัฐสภาสาร 62(3): 87-105.
ปริชัย ดาวอุดม. 2557. “การทำให้โรงเรียนกวดวิชาเป็นโครงสร้างที่มีเสถียรภาพในสังคม.” วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ปิ่นวดี ศรีสุพรรณ. 2555. “บทวิจารณ์หนังสือ: Rob Stones. Structuration Theory.” วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง 8 (3): 191-200.
เปรมใจ วังศิริไพศาล. 2559. “ทางเลือกนโยบายการศึกษาสำหรับบุตรแรงงานต่างชาติในประเทศไทยภายใต้บริบทอาเซียน: การวิเคราะห์ตามทฤษฎีการก่อตัวของโครงสร้างความสัมพันธ์ทางสังคม.” วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์ 2545. “การกวดวิชาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในประเทศไทย.” รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
วาทินีย์ วิชัยยา. 2561. “โครงสร้างการศึกษาและวัฒนธรรมกวดวิชาของนักเรียนชั้น ม.6.” รายงานการวิจัย. ปทุมธานี: คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศักดิ์สิทธิ์ คําหลวง และ ศุภรัก สุวรรณวัจน์. 2560. “การออกแบบอัตลักษณ์องค์กรชุมชนกาดกองต้าโดยใช้ทฤษฏีสัญศาสตร์ ต่อการรับรู้ทุนวัฒนธรรมชุมชนกาดกองต้า จังหวัดลำปาง.” ศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร 8(1): 24-39.
ศิวพล ชมภูพันธุ์. 2557. “เพราะการศึกษาไทยคือการสอบคำตอบคือ ‘กวดวิชา?’ โรงเรียนกวดวิชากับสังคมจังหวัดลำปาง.” มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ปริทัศน์ 2 (2): 64-86.
สกาวรัตน์ ไกรมาก. 2553. “การวิเคราะห์กระบวนการประชาคมเพื่อพัฒนาการศึกษาของท้องถิ่น.” วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สิริภัทร ชื่นค้า. 2553. "ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเรียนการสอนในสังคมไทย: ศึกษากรณีมุมมองทางด้านมานุษยวิทยาการศึกษาต่อการเรียนกวดวิชา." วิทยานิพนธ์มานุษยวิทยามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เอกสารภาษาอังกฤษ
Ballantine, Jeanne H. 1997. The Sociology of Education: A systematic analysis. New Jersey: Prentice-Hall, Inc.
Bourdieu, Pierre. (1972) 1977. Outline of a Theory of Practice. Cambridge: Cambridge University Press, trans. Richard Nice.
Bovornsiri, Varaporn. 2006. “Thailand.” In Higher Education in South-East Asia, 187-218. Bangkok: Asia-Pacific Programme of Educational Innovation for Development (APEID), United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO), UNESCO Bangkok.
Boyce, Carolyn, and Palena Neale. 2006. Conducting In-depth Interviews:. Watertown: Pathfinder International.
Bray, Mark, and Chad Lykins. 2012. Shadow Education: Private Supplementary Tutoring and Its Implications for Policy Makers in Asia. Mandaluyong City, Philippines: Asian Development Bank.
Buchmann, Claudia, Dennis J. Condron, and Vincent J. Roscigno. 2010. “Shadow Education: Theory, Analysis and Future Directions.” Social Forces 89(2): 483-490.
Chan, Christine, Toity Deave, and Trisha Greenhalgh. 2010. “Childhood Obesity in Transition Zones: An Analysis Using Structuration Theory.” Sociology of Health & Illness 32(5): 711-729.
Chapple, Sandra. 2017. “IFRS Adoption in Australia: A Strong Structuration Perspective.” Accounting History 23(3): 1-31.
Fung, Anthony. 2003. "Cram Schooling in Hong Kong: The privatization of public education." Asian Anthropology 2(1): 179-195.
Giddens, Anthony. 1976. New Rules of Sociological Method: A positive critique of interpretative sociologies. London: Hutchinson.
Giddens, Anthony. 1979. Central Problems in Social Theory: Action, structure and contradiction in social analysis. Berkeley: University of California Press.
Giddens, Anthony. 1984. The Constitution of Society: Outline of the theory of structuration. Cambridge: Polity Press.
Jack, Lisa, and Ahmed Kholeif. 2007. “Introducing Strong Structuration Theory for Case Studies in Organization, Management and Accounting Research.” Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal 2(3): 208-225.
Malik, Muhammad Abid. 2017. "Shadow Education: Evolution, flaws and further development of the term." Social Sciences and Education Research Review 4(1): 16-29.
Sadovnik, Alan R. 2011. Sociology of Education: A critical reader. New York: Routledge.
Silova, Iveta, and Mark Bray. 2006. “Introduction.” In Education in a Hidden Marketplace: Monitoring of private tutoring (overview and country reports), 17-23. Budapest: Education Support Program (ESP) of the Open Society Institute.
Stevenson, David Lee, and David P. Baker. 1992. “Shadow Education and Allocation in Formal Schooling: Transition to university in Japan.” American Journal of Sociology 97(6): 1639-1657.
Stones, Rob. 2005. Structuration Theory. New York: Palgrave Macmillan.
Stones, Rob, and Ake Tangsupvattana. 2012. “Social Theory, Current Affairs, and Thailand's Political Turmoil: Seeing beyond reds vs. yellows.” Journal of Political Power 5(2): 217-238.
Wai-ho, Yung. 2011. “Shadow Education in Hong Kong: The experience of learners of English.” Master’s Thesis (Applied Linguistics), The University of Hong Kong.
Yamato, Yoko, and Wei Zhang. 2017. "Changing Schooling, Changing Shadow: Shapes and Functions of Juku in Japan." Asia Pacific Journal of Education 37(3): 329-343.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
2018-12-28
ฉบับ
ประเภทบทความ
บทความ
