ปลา…ที่ไม่มีขาเดิน: กระบวนการศิลปะละครประยุกต์เพื่อการเสริมพลังของเยาวชนไร้สัญชาติเชื้อชาติพม่า ตำบลมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร
คำสำคัญ:
ละครประยุกต์, ละครประเด็นศึกษา, เยาวชนไร้สัญชาติ, แรงงานข้ามชาติ, พม่า, สมุทรสาครบทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอประเด็นจากโครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการที่ใช้กระบวนการสร้างสรรค์ละครประเด็นศึกษาอันเป็นรูปแบบหนึ่งของละครประยุกต์ เพื่อทำความเข้าใจการใช้ชีวิต มุมมอง และความหวังต่อการใช้ชีวิตในประเทศไทยของเยาวชนที่เป็นลูกหลานแรงงานข้ามชาติจากพม่าในตำบลมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร ผู้เขียนนำเสนอข้อมูลและบทสะท้อนเกี่ยวกับกระบวนการทำงานที่มุ่งส่งเสริมให้เยาวชนสืบค้นประเด็นจากชุมชนและสร้างสรรค์ละครประยุกต์จากปัจจัยแวดล้อมทางสังคมของตนเอง จนพัฒนาเป็นผลงานละครเรื่อง ปลา...ที่ไม่มีขาเดิน ซึ่งได้จัดแสดงในโรงเรียน บ้านพัก และชุมชนของเยาวชนที่เป็นลูกหลานของแรงงานข้ามชาติเชื้อชาติพม่า ร่วมกิจกรรมขององค์กรเอกชนที่มีบทบาทในงานด้านการคุ้มครองสิทธิ์ของแรงงานข้ามชาติเชื้อชาติพม่าในมหาชัย ตลอดจนร่วมแสดงในกิจกรรมสาธารณะ เพื่อถ่ายทอดให้ผู้ชมรับรู้ถึงความสำคัญของประเด็นปัญหาเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตของเยาวชนไร้สัญชาติในประเทศไทย และในขณะเดียวกันก็เป็นกระบวนการสร้างความรับรู้ด้านสิทธิและเสริมพลังสำหรับการพัฒนาศักยภาพด้านอื่นๆ ของเยาวชนไร้สัญชาติเชื้อชาติพม่าในอนาคตต่อไป
เอกสารอ้างอิง
เอกสารภาษาไทย
กิตติรัตน์ ปลื้มจิตต์. 2554. รายงานประเมินโครงการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง (ส่งต่อสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ). เชียงใหม่: มูลนิธิสื่อชาวบ้าน (มะขามป้อม).
ชีวสิทธิ์ บุณยเกียรติ (บรรณาธิการ). 2560. นิทรรศการในกระบวนการ "พม่าระยะประชิด" สื่อเพื่อส่งเสริมบทสนทนาระหว่างวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ.
ปวลักขิ์ สุรัสวดี และ เสาวนีย์ วงศ์จินดา. 2561. โครงการวิจัยการใช้ละครประยุกต์เพื่อพัฒนามโนทัศน์ความเข้าใจในตนเองของเยาวชนไร้สัญชาติ: กรณีศึกษากลุ่มเยาวชนไร้สัญชาติ ตำบลมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร ประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ปาริชาติ จึงวิวัฒนาภรณ์. 2547. ละครสร้างสรรค์สำหรับเด็ก. กรุงเทพฯ: พัฒนาคุณภาพวิชาการ.
โครงการละครสะท้อนปัญญา มูลนิธิสื่อชาวบ้าน (มะขามป้อม). 2555. เมล็ดพันธุ์แห่งปัญญา: การเดินทางของเยาวชนบนหนทางนักการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
อานันท์ กาญจนพันธุ์ และ ชัยพงษ์ สำเนียง. 2557. แรงงานข้ามชาติ อัตลักษณ์และสิทธิความเป็นพลเมือง. เชียงใหม่: แผนงานสร้างเสริมนโยบายสาธารณะที่ดี สถาบันศึกษานโยบาย สาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
เอกสารภาษาอังกฤษ
Blatner, Adam. 2007. “Creative Drama and Role Playing in Education.” In Interactive and Improvisational Drama: Varieties of applied theatre and performance, edited by Adam Blatner, 79-89. New England: iUniverse.
Downey, Allison. 2007. “Theatre in Education.” In Interactive and Improvisational Drama: Varieties of applied theatre and performance, edited by Adam Blatner, 99-109. New England: iUniverse.