อ่านอัตลักษณ์เมือง: วิธีคิดว่าด้วยเรื่องวัฒนธรรม ภูมิทัศน์ และถิ่นที่
คำสำคัญ:
ภูมิทัศน์วัฒนธรรมเมือง, อัตลักษณ์, สำนึกร่วม, สำนึกต่อถิ่นที่, Urban Cultural Landscape, Identity, Collective Consciousness, Sense of Placeบทคัดย่อ
อัตลักษณ์เมืองคือความหมาย ความหมายที่ก่อตัวขึ้นจากการที่ผู้คนนิยามถึงการดำรงอยู่ของตนในสภาพแวดล้อมซึ่งแฝงไว้ด้วยการกลั่นกรองคุณค่าความสำคัญของภูมิทัศน์และฝังความเป็นตัวตนลงไปในกระบวนการนิยามนั้น ในแง่มุมหนึ่งอัตลักษณ์อาจเป็นดั่งความว่างเปล่าเมื่อสามารถผกผันแปรเปลี่ยนไปตามความคิดและความรู้สึก แต่ในอีกแง่มุมหนึ่งกลับเป็นพื้นที่อันทรงพลังต่อการให้ความหมายและการนิยามความจริงของสังคม ใจกลางของกระบวนการนิยามอัตลักษณ์เมืองไม่ใช่อื่นใดนอกจากสำนึกของผู้คนที่แฝงไว้ด้วยโลกทัศน์ รสนิยม และวิถีชีวิต
การอ่านอัตลักษณ์เมืองต้องกระทำผ่านผู้คน ประวัติศาสตร์ และความทรงจำ มิติทางวัฒนธรรมต้องได้รับการพิจารณาร่วมกับสภาพแวดล้อมทางกายภาพ เมื่อการวิเคราะห์อัตลักษณ์เมืองคือ การเข้าถึงประสบการณ์และความนึกคิดของผู้คนที่มีต่อพื้นที่ ถิ่นที่ (Place) จึงเป็นศูนย์กลางของการวิเคราะห์ความหมาย ความตั้งใจ และการกระทำของมนุษย์ต่อสภาพแวดล้อม เนื่องด้วยสำนึกต่อถิ่นที่เป็นผลจากการรับรู้และตีความโดยคนในถิ่นซึ่งมีสำนึกต่ออัตลักษณ์ร่วมของพื้นที่ต่างจากคนอื่น การทำความเข้าใจอัตลักษณ์เมืองผ่านสำนึกเหล่านั้นย่อมต้องอาศัยประวัติศาสตร์และความทรงจำของผู้คนต่อการก่อร่างปรับแปลงชุมชนในเมือง ประสบการณ์ของผู้คนหลากสังคมหลายชนชั้นในพื้นที่ และความปรารถนาของเขาเหล่านั้นต่อการสร้างภาพแทนความจริงให้แก่สภาพแวดล้อมที่สะท้อนให้เห็นถึงการแฝงฝังโครงร่างอัตลักษณ์ทางสังคมและตัวตนลงในภูมิทัศน์ กระบวนการทางปัญญาของมนุษย์ต่อการให้ความหมายแก่สภาพแวดล้อมนี้มีความสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นมนุษย์ในพื้นที่และความเป็นสังคมในภูมิทัศน์ที่ควรถูกสรรค์สร้าง สื่อสาร และตราตรึงสังคมให้คงอยู่ในสิ่งที่เรียกว่าอัตลักษณ์เมือง
