ปัจจัยที่ส่งผลต่อวิถีชีวิตประชาชนสองฝั่งโขง มองผ่านมิติการค้าชายแดน ความกลมกลืนทางวัฒนธรรม และนโยบายภาครัฐ

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพวิถีชีวิติประชาชนสองฝั่งโขง 2) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อวิถีชีวิตประชาชนสองฝั่งโขง ใช้การ       วิจัยแบบผสมผสาน (Mixed methods)  โดยวิธีวิจัยเชิงปริมาณ (quantitative approach) เก็บข้อมูลโดยแบบสอบถามจากประชาชนสองฝั่งโขงที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 400 ราย ใช้วิธีสุ่มแบบบังเอิญ (accidental sampling) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ สำหรับวิธีเชิงคุณภาพ (qualitative approach) ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกจากประชาชนสองฝั่งโขง เจ้าหน้าที่ศุลกากร และ ผู้ประกอบธุรกิจการค้า  ในจุดผ่อนปรนการค้าชายแดน  รวมทั้งสิ้น 20 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง

ผลการวิจัย พบว่า  สภาพวิถีชีวิตประชาชนชนสองฝั่งโขงโดยรวมอยู่ในระดับสูง ด้านที่มีการรับรู้สูงสุด คือ ด้านการสร้างโอกาสในการทำงานและการสร้างรายได้  รองลงมา คือ ด้านการมีสินค้าอุปโภคบริโภค และด้านการลักลอบซื้อสินค้า 2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อวิถีชีวิตชุมชนสองฝั่งโขง ได้แก่ มิติการค้าชายแดน มิติความกลมกลืนทางวัฒนธรรม และมิตินโยบายของรัฐ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 ซึ่งจากการสัมภาษณ์เชิงลึก พบว่า การเกิดขึ้นและดำรงอยู่ของการค้าชายแดนของประชาชนสองฝั่งโขงมีมาช้านานไม่ใช่เพื่อการพึ่งพาสินค้าระหว่างกัน และเหตุผลทางเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังเป็นผลมาจากความกลมกลืนทางวัฒนธรรม ความใกล้ชิดทางเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา และการมีประเพณีร่วมกัน ประกอบประเทศไทย และลาว ได้เปลี่ยนแปลงนโยบายเศรษฐกิจมาสู่ระบบตลาดเสรีและเปิดการค้าขายกับต่างชาติมากขึ้น มีการส่งเสริมพัฒนาพื้นที่ชายแดนให้มีความเข้มแข็งอย่างต่อเนื่อง ปัจจัยเหล่านี้ทำให้การค้าชายแดนไม่เคยขาดหายไปจากวิถีชีวิตประชาชนสองฝั่งโขง ก่อให้เกิดเกิดการขยายตัวของการค้า การลงทุน และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ส่งผลให้ประชาชนสองฝั่งโขง มีสินค้าอุปโภคบริโภค เกิดการจ้างงานและสร้างรายได้  นอกจากนี้ยังพบว่า ประชาชนสองฝั่งโขงมีการลักลอบซื้อขายสินค้า สัตว์ป่าต้องห้าม เนื่องจากมีแรงจูงใจจากความสะดวกสบายในการซื้อขาย สินค้ามีราคาถูก และมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการลักลอบซื้อขายสินค้าและผลต่างจากการไม่ได้เสียภาษีอากร

คำสำคัญ: วิถีชีวิตประชาชนสองฝั่งโขง การค้าชายแดน ความกลมกลืนทางวัฒนธรรม นโยบายภาครัฐ