การกระจายอำนาจทางการศึกษาในประเทศไทย: ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลง เชิงโครงสร้างทางการบริหารและการจัดสรรอำนาจ

บทคัดย่อ

เกือบสามทศวรรษที่การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของไทยได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงที่อ้างว่าเป็นการกระจายอำนาจ โดยที่การกระจายอำนาจในการตัดสินใจให้โรงเรียนถือเป็นหลักปฏิบัติสำคัญในการกระจายอำนาจทางการศึกษา การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์ เพื่อ (1) ศึกษาการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นภายใต้นโยบายการกระจายอำนาจทางการศึกษาครั้งล่าสุด (2) ศึกษาว่าการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเป็นการกระจายอำนาจทางการศึกษาหรือไม่ และ (3) ศึกษาว่าอำนาจในการตัดสินใจของโรงเรียนประถมศึกษา เพิ่มขึ้นหรือไม่ อย่างไร และทำไมการศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ แหล่งข้อมูลหลัก คือเอกสารกฎหมาย ระเบียบและนโยบายทางการศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเพื่อพัฒนาประเด็นข้อค้นพบ ผลการศึกษาพบว่า การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นยังคงมุ่งดำรงไว้ซึ่งโครงสร้างทางการบริหารและความสัมพันธ์เชิงอำนาจดั้งเดิมที่ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับการแบ่งปันอำนาจระหว่างหน่วยงานกลางและหน่วยงานภูมิภาค โดยโครงสร้างและอำนาจแบบรวมศูนย์ภายใต้โครงสร้างดังกล่าวได้รับการยักย้ายตำแหน่งแห่งหนและขนานนามใหม่ขณะที่การออกแบบกลไกสำหรับรองรับการถ่ายโอนอำนาจจากหน่วยงานกลางสู่โรงเรียนไม่ปรากฏให้เห็น ข้อเสนอแนะของการศึกษาครั้งนี้ คือ จำเป็นต้องมีการออกแบบโครงสร้างทางการบริหารในปัจจุบันใหม่ เพื่อรองรับการกระจายอำนาจจากหน่วยงานส่วนกลางสู่โรงเรียน นอกจากนี้ กฎหมายทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องต้องระบุอย่างชัดเจนว่าอำนาจในการตัดสินใจด้านใดบ้างที่จะกระจายให้แก่โรงเรียน