การวิจัยเชิงพฤติกรรมศาสตร์เพื่อเร่งรัดการชำระภาษีรถยนต์คงค้าง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ใช้แนวทางเชิงพฤติกรรมศาสตร์ (Behavioral Approach) ในการติดตามภาษีรถยนต์ค้างชำระ ซึ่งมียอดภาษีคงค้างสูงกว่า 6.2 พันล้านบาท ณ เดือนมิถุนายน 2562 ข้อเท็จจริงนี้ทำให้เกิดความสูญเสียด้านรายได้สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและสร้างความไม่เป็นธรรมทางภาษีเป็นอย่างมาก การวิจัยนี้ใช้พื้นที่ 5 ตำบลในจังหวัดกระบี่เป็นหน่วยทดลอง และใช้วิธีกระตุ้นเตือนการชำระภาษีคงค้างด้วยจดหมาย (Nudge Reminding Letter) จำนวน 5 รูปแบบ ผลการศึกษาชี้ว่าการเร่งรัดภาษีคงค้างได้ผลตอบรับเฉลี่ยร้อยละ 10.48 ซึ่งมีประสิทธิผลเพิ่มขึ้นจากแนวปฏิบัติเดิมอย่างมีนัยสำคัญ กระนั้นก็ดี รูปแบบการแจ้งเตือนโดยการสื่อความว่าภาษีรถยนต์ถูกใช้ประโยชน์อย่างไร (Benefit Principle) หรือวิธีสื่อความว่าคนส่วนใหญ่ปฏิบัติเช่นใด (Social Norms) ช่วยกระตุ้นให้อัตราการชำระภาษีคงค้างเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 12.67 ถึง 13.07 ตามลำดับ การวิจัยนี้สะท้อนถึงคุณประโยชน์ของมาตรการเชิงพฤติกรรมศาสตร์ในการบริหารจัดเก็บภาษี และสะท้อนถึงความจำเป็นเชิงนโยบายที่หน่วยงานจัดเก็บภาษีควรให้ความสำคัญในเรื่องนี้ต่อไป เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิผลและความเป็นธรรมในการจัดเก็บภาษีรถยนต์ให้มากขึ้น