การพึ่งพาตนเองแบบยั่งยืนของเกษตรกรในเขตพื้นที่ชลประทานจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาศักยภาพในการพึ่งพาตนเองแบบยั่งยืนของเกษตรกรในเขตพื้นที่ชลประทานในเขตจังหวัดบุรีรัมย์ 2) ศึกษาความพึงพอใจที่มีต่อปัจจัยหรือตัวแปรที่จะสนับสนุนการพึ่งพาตนเองแบบยั่งยืนของเกษตรกรและ 3) นำผลการศึกษาเป็นแนวทางในการสนับสนุนส่งเสริมเกษตรกรในแนวทางที่เหมาะสมต่อไป ผลการศึกษาพบว่า 1) ปัจจัยด้านเทคโนโลยี เกษตรกรมีความจำเป็นต้องพึ่งพาเครื่องจักรกลการเกษตร เพื่อใช้เป็นเครื่องทุ่นแรง 2) ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ เกษตรกรส่วนใหญ่ยังต้องพึ่งพาเงินกู้จากภายนอก เป็นทุนและใช้สอยในชีวิตประจำวัน 3) ปัจจัยด้านทรัพยากรธรรมชาติ เกษตรกรส่วนใหญ่มีที่ดินเป็นของตนเองและยังต้องปรับปรุงดินให้มีความอุดมสมบูรณ์อย่างต่อเนื่อง 4) ปัจจัยด้านทรัพยากรมนุษย์ เกษตรกรมีปัญหาขาดแรงงานในการทำการเกษตรในแต่ละกระบวนการผลิต 5) ปัจจัยด้านสังคมและการเมือง เกษตรกรทุกคนจะเป็นสมาชิกกลุ่มผู้ใช้น้ำชลประทาน 6) ปัจจัยการสนับสนุนและความสัมพันธ์กับองค์การภายนอก ทั้งภาครัฐและเอกชนได้มีส่วนส่งเสริมสนับสนุนเกษตรกรในด้านต่าง ๆ เมื่อสรุปผลการศึกษาปัจจัยทั้ง 6 ประการ พบว่าทุกปัจจัยมีผลดีต่อศักยภาพในการพัฒนาเพื่อการพึ่งพาตนเองแบบยั่งยืนของเกษตรกร ยกเว้นปัจจัยด้านทรัพยากรมนุษย์ที่เกษตรกรค่อนข้างเป็นผู้สูงอายุ ที่อาจเป็นอุปสรรคในการพัฒนา แต่ก็สามารถแก้ได้โดยใช้การกระตุ้นที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่องและใช้วิธีการทำงานเป็นกลุ่มที่เกษตรกรคุ้นเคย สร้างแกนนำเกษตรกรที่มีความสามารถ