การพัฒนาการจัดการขยะอย่างยั่งยืนของชุมชนในเขตอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาของการจัดการขยะในชุมชนเขตอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี และฝึกอบรมการคัดแยกขยะ การทำปุ๋ยหมัก และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากขยะของชุมชนอย่างมีส่วนร่วมในเขตอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี เป็นงานวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยเป็นประชาชนใน 3 ตำบล จำนวน 150 คน รวมทั้งผู้นำชุมชน จำนวน 20 คน ที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการ เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถาม การสังเกต และประชุมสนทนากลุ่มผู้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยใช้เทคนิคสุนทรียสนทนา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์แก่นสาระ และการวิเคราะห์ทางสถิติเพื่อหาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน  ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาของการจัดการขยะพื้นที่คือมีปริมาณขยะที่เพิ่มขึ้น ถังขยะมีน้อยไม่เพียงพอ ความมักง่ายและพฤติกรรมการทิ้งขยะของประชาชน ประชาชนไม่ช่วยกันรักษาความสะอาด ที่ทิ้งขยะที่ไม่เพียงพอ มีปริมาณขยะในชุมชนประเภทขวดน้ำพลาสติกและถุงพลาสติกจำนวนมาก  ผลลัพธ์จากการฝึกอบรมการคัดแยกขยะ การทำปุ๋ยหมัก และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากขยะเพื่อพัฒนาการจัดการขยะของชุมชนอย่างมีส่วนร่วม พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจต่อการดำเนินโครงการโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เรียงตามลำดับพบว่า ลำดับแรกคือ ด้านกระบวนการอบรม รองลงมาคือ ด้านการนำความรู้ไปใช้ และด้านความรู้ความเข้าใจ เนื่องจากประชาชนสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ในการจัดการขยะในชุมชน  และแต่ละชุมชนมีการพัฒนานวัตกรรมการจัดการขยะโดยการรวมกลุ่มสมาชิกในชุมชน คือ ชุมชนตำบลนาโสมมีการพัฒนาการทำไม้กวาดจากขวดน้ำพลาสติกไว้ใช้งานในครัวเรือน และต่อยอดนำไปขายเพื่อสร้างรายได้แก่ชุมชน ชุมชนตำบลศิลาทิพย์ได้พัฒนาต่อยอดจานรองแก้วน้ำและกระถางปลูกต้นไม้จากขวดน้ำพลาสติก และจะมีการรวมกลุ่มตั้งเป็นกลุ่มธนาคารขยะเพื่อจัดสวัสดิการให้แก่สมาชิก และชุมชนตำบลนิคมลำนารายณ์ได้พัฒนาต่อยอดกระถางปลูกต้นไม้จากยางรถยนต์และขวดน้ำพลาสติก เพื่อนำไปจัดวางหน้าบ้านเพื่อปลูกพืชผักสวนครัว และนำเอาปุ๋ยหมักมาใส่ สร้างการแบ่งปันอาหารในชุมชน และต่อยอดสร้างชุมชนยั่งยืน