เสียงสะท้อนจากชุมชนกับการแก้ปัญหาความยากจนในพื้นที่อำเภอปากชม  จังหวัดเลย

วีระนุช แย้มยิ้ม; ปิยะนุช  เหลืองาม; แพรวนภา  เรียงริลา; พีรภัทร ฉัตรพิบูลย์ภูเวียง  ห้าวเหิม; เศรษฐศาสตร์  วัตรโศก

ผู้แต่ง

วีระนุช แย้มยิ้ม สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย
ปิยะนุช เหลืองาม สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย
แพรวนภา เรียงริลา กลุ่มวิชาวัดผลการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย
พีรภัทร ฉัตรพิบูลย์ภูเวียง ห้าวเหิม สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย
เศรษฐศาสตร์ วัตรโศก สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย

คำสำคัญ:

การแก้ปัญหาความยากจน, ความยากจนเชิงพื้นที่, จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาครัวเรือนยากจนเชิงรุกด้วยกระบวนการประชาคุ้มที่แบ่งส่วนย่อยในระดับพื้นที่ในการนำเสนอค้นหาครัวเรือนยากจนรายคุ้ม และการนำเสนอข้อค้นพบที่เป็นเสียงสะท้อนจากชุมชนเพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหาความยากจนอย่างยั่งยืนในพื้นที่อำเภอปากชม จังหวัดเลย โดยมีกลุ่มเป้าหมายคือครัวเรือนยากจน จำนวน 643 ครัวเรือน โดยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ที่เน้นกระบวนการแบบมีส่วนร่วมของนักวิจัย ชุมชน หน่วยงานท้องถิ่น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้าง และแนวคำถามการสนทนากลุ่ม แนวทางการวิเคราะห์ข้อมูล คือ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณจากการสำรวจด้วยแบบสอบถาม ส่วนข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่มทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า ผลการสำรวจครัวเรือนยากจนและศักยภาพทุน 5 มิติ สามารถจัดกลุ่มได้ดังนี้ ระดับที่ 1 อยู่ลำบาก จำนวน 43 ครัวเรือน (ร้อยละ 10.62) ระดับที่ 2 อยู่ยาก จำนวน 83 ครัวเรือน (ร้อยละ 20.49) ระดับที่ 3 พออยู่ได้ จำนวน 264 ครัวเรือน (ร้อยละ 65.19) และระดับที่ 4 อยู่ดี จำนวน 15 ครัวเรือน (ร้อยละ 3.70) เสียงสะท้อนจากชุมชนต่อการแก้ปัญหาความยากจนมีประเด็นที่นำเสนอโดยชุมชนและกลุ่มผู้นำชุมชน ได้แก้ การเปลี่ยนยุทธวิธีการดำรงชีพเพื่อเปลี่ยนสถานะทางสังคมให้หลุดพ้นจากความจน ที่ดินทำกินทุนทางทรัพยากรที่เข้าไม่ถึง และความจนต่างที่มา เสียงสะท้อนของชุมชนที่กล่าวมานั้นสามารถนำมากำหนดนโยบายในการแก้ปัญหาความยากจนโดยเฉพาะในเรื่องของการพัฒนาศักยภาพของชุมชนในด้านการศึกษา การสร้างเศรษฐกิจฐานรากที่เข้มแข็งในด้านการสร้างงาน และการปฏิรูปโครงสร้างในด้านการจัดสรรทรัพยากรที่ดิน ซึ่งเป็นนโยบายที่เจาะจงเฉพาะพื้นที่ที่สามารถลดปัญหาความยากจนได้เอง

เอกสารอ้างอิง

Chambers, R., & Conway, G. R. (1991). Sustainable rural livelihoods: Practical concepts for the 21st century (IDS Discussion Paper 296). Institute of Development Studies.

Chandsoda, S., Thammacharo, S., Smacharo, S., & Udomchokenamon, S. (2018). Village community through in-depth people’s participation for transparency in local development. Buddhist Research Institute, Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (In Thai)

Department for International Development (DFID). (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets.

Kitsomcheep, K., & Prommaweek, K. (2024). Guidelines for sustainable community enterprise development: A case study of the fruit tree development group for export, Don Faek Subdistrict, Nakhon Chai Si District, Nakhon Pathom Province (Master’s thesis, Ramkhamhaeng University, Thailand). https://islocal.ru.ac.th/images/is_pdf/is_67/6614880021.pdf (In Thai)

Khetsit, T., & Laochankham, S. (2020). Conditions and characteristics of community engagement according to participation guidelines and legal principles of Khon Kaen Municipality. Suan Dusit Graduate School Academic Journal, 16(1), 49–64. (In Thai)

Kiatsongchai, S., et al. (2022). Research report on accurate poverty alleviation in Loei Province. Loei Rajabhat University. (In Thai)

Li, X., Premprasit, R., Mee Udon, F., & Rattanaprathum, N. (2024). Sustainable livelihood of out-of-poverty farming households: A case study in Yunnan Province, China. Research Community and Social Development Journal, 18(2), 212–231. https://doi.org/10.14456/nrru-rdi.2024.13

Moosikajaroen, T. (2021). Phadam watershed forest conservation group and partnerships in community sustainable development. Silpakorn University Journal, 41(2), 51–67. (In Thai)

Morse, S. (2025). Having faith in the sustainable livelihood approach: A review. Sustainability, 17(2), 1–27.

National Statistical Office Loei. (2020). Percentage of households classified by key household characteristics and monthly expenditure ranges in 2020. Retrieved from https://shorturl.moj.go.th/601ty (In Thai)

Program Management Unit on Area-Based Development (PMU A). (2023a). Policy proposals for solving poverty problems in Thailand: Fighting poverty through knowledge and partnerships. (In Thai)

Program Management Unit on Area-Based Development (PMU A). (2023b). Innovation in driving poverty alleviation through participatory processes and network partnerships in Krong Pinang District, Yala Province (Final report). Office of the National Science and Technology Development Agency (NSTDA). (In Thai)

Saruno, S. (2001). Research and development of agricultural systems for small-scale farmers. In Proceedings of the academic seminar on agricultural research and development in the southern region (February 14–16, 2001, Krabi, Thailand).

Somsri, M. (2020). Public participation in community forums for municipal development planning in San Pu Loei Municipality, Doi Saket District, Chiang Mai Province. Journal of Social Sciences and Modern Integrated Sciences, 1(2), 1–11. (In Thai)

Sutivong, S., et al. (2010). Collaborative project on poverty alleviation, social development, and well-being in Uthai Thani Province. The Thailand Research Fund. (In Thai)

The Community Development Department. (2020). Targeted human development information management system: TPMAP for community development management. Retrieved from https://www.cdd.go.th/wp-content/uploads/sites/110/2020/04/0405-6-v0955.rar (In Thai)

Tongsiripaisri, R., Srisorn, W., & Chayanon, S. (2022). Roles, characteristics, and components of community development in Pathum Thani Municipality, Pathum Thani Province. The Journal of Sirindhornparithat, 23(1), 330–336. (In Thai)

Wasi, P. (2015). The concept of community. Retrieved from http://www.elearning.msu.ac.th/opencourse/0701501/Unit01/un01_07.htm