AI กับภาวะหมดไฟในการปฏิบัติงาน: กรณีศึกษา บุคลากรมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งหนึ่งในจังหวัดสงขลา
คำสำคัญ:
ปัญญาประดิษฐ์ (AI), ภาวะหมดไฟ, การปฏิบัติงาน, บุคลากรมหาวิทยาลัยของรัฐบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. สำรวจประสบการณ์และความรู้สึกของบุคลากรต่อการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการปฏิบัติงาน 2. วิเคราะห์ผลกระทบของการใช้ AI ต่อภาวะหมดไฟ และ 3. เสนอแนวทางการบริหารจัดการบุคลากรในยุค AI เพื่อลดภาวะหมดไฟในมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งหนึ่งในจังหวัดสงขลา งานวิจัยเป็นเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลัก 11 คน ครอบคลุมผู้บริหาร บุคลากรสายวิชาการ และบุคลากรสายสนับสนุนที่มีประสบการณ์ทำงานไม่น้อยกว่า 5 ปี การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีวิเคราะห์เนื้อหาและเทคนิคตรวจสอบความน่าเชื่อถือแบบสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า การนำ AI มาใช้ในการปฏิบัติงานช่วยลดภาระงานซ้ำซ้อนเพิ่มความรวดเร็วและประสิทธิภาพในการทำงาน ส่งผลให้บุคลากรบางส่วนมีความพึงพอใจในการทำงานเพิ่มขึ้น และสามารถลดระดับความเครียดรวมถึงภาวะหมดไฟได้ อย่างไรก็ตาม บุคลากรบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุงานสูงหรือไม่ถนัดด้านเทคโนโลยี เผชิญความกังวล ความไม่มั่นใจ และความตึงเครียดจากการปรับตัวต่อการใช้ AI ซึ่งอาจส่งผลต่อภาวะหมดไฟในทางอ้อม และสะท้อนให้เห็นว่า AI ไม่ได้เป็นปัจจัยที่ก่อให้เกิดภาวะหมดไฟโดยตรง หากแต่ผลกระทบขึ้นอยู่กับรูปแบบการบริหารจัดการและการสนับสนุนจากองค์การ แนวทางสำคัญในการลดภาวะหมดไฟ ได้แก่ การพัฒนาทักษะดิจิทัลให้สอดคล้องกับสมรรถนะและช่วงวัยของบุคลากร การสนับสนุนด้านจิตใจและแรงจูงใจในการทำงาน ตลอดจนการออกแบบระบบงานที่ยืดหยุ่นและเอื้อต่อการใช้ AI อย่างเหมาะสม เพื่อให้การนำ AI มาใช้เกิดประโยชน์ต่อบุคลากรและองค์การอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The job demands–resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309–328.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Brynjolfsson, E. & McAfee, A. (2017). Machine, platform, crowd: Harnessing our digital future. New York, NY: W. W. Norton & Company.
Creswell, J. W. & Báez, J. (2021). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Davenport, T. H. & Ronanki, R. (2018). Artificial intelligence for the real world. Harvard Business Review, 96(1), 108–116.
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340.
Demerouti, E. et al. (2001). The job demands–resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499–512.
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524.
Huang, M.-H. & Rust, R. T. (2021). A strategic framework for artificial intelligence in marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 49, 30–50.
Joungtrakul, T. (2020). Qualitative research methods and applications. Bangkok: Chulalongkorn University Press.
Lichtman, M. (2013). Qualitative research for the social sciences. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications.
Maslach, C. & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour, 2, 99–113.
Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Patton, M. Q. (2015). Sampling, qualitative (purposeful). In J. D. Wright (Ed.), International encyclopedia of the social & behavioral sciences (2nd ed.). (pp. 812–817). Amsterdam, Netherlands: Elsevier.
Phakdee, P. & Kaewjomnong, K. (2021). Thematic and content analysis in qualitative research. Journal of Behavioral Science, 16(1), 1–15.
Salanova, M. et al. (2013). The gain spiral of resources and work engagement: Sustaining a positive worklife. Work & Stress, 27(1), 1–17.
Sutthinarakorn, P. (2019). Qualitative research: Concepts and processes (2nd ed.). Bangkok: Chulalongkorn University Press.
Tams, S. et al. (2021). Worker stress in the age of digital transformation: The moderating role of IT self-efficacy. European Journal of Information Systems, 30(1), 1–23.
Trist, E. L. & Bamforth, K. W. (1951). Some social and psychological consequences of the longwall method of coal-getting. Human Relations, 4(1), 3–38.
Venkatesh, V. et al. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425–478.
_____. (2016). Unified theory of acceptance and use of technology: A synthesis and the road ahead. Journal of the Association for Information Systems, 17(5), 328–376.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
