พุทธวิธีพัฒนาการสื่อสารของพระสงฆ์นักเผยแผ่เพื่อการขัดเกลาทางสังคมผ่านสื่อสถานีวิทยุเครือข่ายคลื่นสีขาวเพื่อชาวประชาจังหวัดลำปาง

พัชรีญา ฟองจันตา; พระครูสิริธรรมบัณฑิต (ภาณุวัฒน์ ปฏิภาณเมธี); ณฤณีย์ ศรีสุข; อนุรักษ์ วงค์เขียว

ผู้แต่ง

พัชรีญา ฟองจันตา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระครูสิริธรรมบัณฑิต (ภาณุวัฒน์ ปฏิภาณเมธี) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ณฤณีย์ ศรีสุข มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
อนุรักษ์ วงค์เขียว มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

พุทธวิธี, การสื่อสาร, การขัดเกลาสังคม, สถานีวิทยุ, หลักเทศนาธรรม 4

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพปัญหาและความจำเป็นการสื่อสารของพระสงฆ์นักเผยแผ่ 2. พัฒนาการสื่อสารการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์นักเผยแผ่ และ 3. ประเมินประสิทธิผลการสื่อสารการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์นักเผยแผ่โดยพุทธวิธีเพื่อการขัดเกลาทางสังคมผ่านสื่อสถานีวิทยุเครือข่ายคลื่นสีขาวเพื่อชาวประชาจังหวัดลำปาง ใช้โดยการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมจัดอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาและแนวทางการพัฒนาวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนา และการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 รูปและแบบสอบถามในการประเมินผล และการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1. พระสงฆ์นักเผยแผ่จังหวัดลำปางได้พัฒนาการสื่อสารผ่านสถานีวิทยุฯ โดยผสมผสานพุทธวิธีดั้งเดิมกับเทคโนโลยีสมัยใหม่เพื่อให้ธรรมะเข้าถึงประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังมีอุปสรรคสำคัญ เช่น ทักษะสื่อสารและการใช้สื่อดิจิทัลยังจำกัด รวมถึงปัญหาอุปกรณ์และงบประมาณที่ไม่พร้อม ทำให้การเผยแผ่ขาดความต่อเนื่อง 2. พุทธวิธีและบทบาทการขัดเกลาทางสังคม การสื่อสารอาศัยหลักเทศนาธรรม 4 คือ สันทัสสนา สมาทปนา สมุตเตชนา และสัมปหังสนา เพื่ออธิบายธรรมให้เข้าใจง่ายชี้ประโยชน์ กระตุ้นกำลังใจ และสร้างบรรยากาศเชิงบวก พร้อมส่งเสริมกระบวนการขัดเกลาทางสังคมโดยพัฒนาจิตใจ ปัญญา และพฤติกรรมของประชาชนให้คิดวิเคราะห์ เคารพกติกา และอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข และ 3. ผลการประเมินประสิทธิผลการสื่อสารการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านวิทยุคลื่นสีขาวจังหวัดลำปาง พบว่า ตามหลักเทศนาธรรม 4 ประการ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และประสิทธิผลด้านการขัดเกลาทางสังคม โดยรวมอยู่ในระดับมาก

เอกสารอ้างอิง

กรมการศาสนา. (2540). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของเจ้าอาวาสในการพัฒนาวัดให้เป็นศูนย์กลางชุมชน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.

พระครูกิตติเขมาภิรม (ประจวบ เขมาภิรโต). (2563). รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาต้นแบบของคณะสงฆ์จังหวัดนนทบุรี. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(2), 211-223.

พระครูญาณเพชรรัตน์ (เทวินทร์ ปิยทสฺสี). (2560). ยุทธศาสตร์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุก. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2(2), 80-93.

พระครูบวรกิจคุณธาร (อนันต์ วรปญฺโญ) และคณะ. (2564). การสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์ในสังคมพหุวัฒนธรรม ในเขตหนองจอก กรุงเทพมหานคร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 116-124.

พระครูสิริธรรมบัณฑิต และคณะ. (2564). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุกผ่านสื่อสังคมของวัดมิ่งเมืองมูล อำเภอเมือง จังหวัดลําปาง. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 23(2), 133-144.

พระครูสุธีปริยัติโกศล (มนัส กิตฺติสาโร) และคณะ. (2565). การเผยแผ่ธรรมะผ่านวิทยุกระจายเสียงในสภาวการณ์เชื้อไวรัสโควิด-19. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 7(3), 115-130.

พระธงชัย ธมฺมวโร และคณะ. (2563). การขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์จังหวัดชัยนาท. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 9(2), 179-192.

พระมหาชูชาติ จิรสุทฺโธ. (2565). การบูรณาการการสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทย. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 8(1), 211-224.

พระมหาเสกสรรค์ สุขกาโม และคณะ. (2563). นวัตกรรมการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของคณะสงฆ์จังหวัดอุดรธานี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 8(4), 1418-1428.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

เลิศสุรชัย หนูสวัสดิ์ และคณะ. (2566). การขัดเกลาทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารพุทธจิตวิทยา, 8(1), 43-54.