การบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนเพื่อส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพในอำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

วิสิษฐ์ สมบูรณ์; ฐิติเชฏฐ์ นุชนาฏ

ผู้แต่ง

วิสิษฐ์ สมบูรณ์ บริษัท โกลบอล เทคโนโลยี่ แอนด์ เซอร์วิสเซส จำกัด
ฐิติเชฏฐ์ นุชนาฏ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง

คำสำคัญ:

ทุนทางวัฒนธรรม, สัปปายะ, แหล่งท่องเที่ยวคุณภาพ, จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพทั่วไปของทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนในอำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 2. ศึกษาปัจจัยการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนเพื่อส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพในอำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และ 3. นำเสนอรูปแบบการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนเพื่อส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพในอำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 25 รูปหรือคน เครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพทั่วไปของทุนทางวัฒนธรรมของชุมชน ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ ภูมิปัญญา แบบแผนพฤติกรรม ผลงานทางวัฒนธรรมที่เป็นรูปธรรมทางวัตถุ สังคมหรือชุมชน และกฎเกณฑ์หรือขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งฝังอยู่ในวิถีชีวิตของคนในพื้นที่ และเชื่อมโยงกับศาสนา วัด และกิจกรรมทางวัฒนธรรมอย่างใกล้ชิด ทำหน้าที่เป็นฐานทรัพยากรสำคัญในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และสะท้อนอัตลักษณ์ของพื้นที่อย่างชัดเจน 2. ปัจจัยการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมของชุมชน คือ หลักสัปปายะ 4 ได้แก่ อาวาสสัปปายะ อาหารสัปปายะ ธรรมสัปปายะ และปุคคลสัปปายะ ซึ่งถูกนำมาใช้เป็นแนวทางในการจัดการพื้นที่ อาหาร การสื่อสาร และบทบาทของบุคคลในชุมชน โดยเน้นความเหมาะสม ความพอดี และความสอดคล้องกับวิถีชีวิตของชุมชน ส่งผลให้การใช้ทุนทางวัฒนธรรมดำเนินไปอย่างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ และเอื้อต่อการสร้างประสบการณ์การท่องเที่ยวที่ไม่กระทบต่อบริบทดั้งเดิมของพื้นที่ และ 3. รูปแบบการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนเพื่อส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพสามารถสังเคราะห์เป็น 4 Well ได้แก่ กินดี อยู่ดี ออกกำลังกายดี และแบ่งปันสิ่งดี ซึ่งสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมการท่องเที่ยวกับวิถีชีวิตของชุมชน โดยมุ่งสร้างประสบการณ์ที่มีคุณค่าให้กับนักท่องเที่ยวควบคู่กับการรักษาอัตลักษณ์ของพื้นที่ และนำไปสู่การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กองพัฒนาบริการท่องเที่ยว กรมการท่องเที่ยว. (2565). แผนพัฒนาบริการท่องเที่ยว พ.ศ. 2566 - 2570. สืบค้นเมื่อ 26 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://shorturl.asia/VXHn1

คณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2570). กรุงเทพฯ: กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.

ดาริน วรุณทรัพย์ และคณะ. (2561). รูปแบบการจัดการทุนทางวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ในประเทศไทย. วารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 5(1), 17-24.

ธิบดิ์ เซซัง และไพฑูรย์ มนต์พานทอง. (2567). แนวทางการพัฒนาปัจจัยด้านมาตรฐานคุณภาพแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมในจังหวัดภูเก็ต. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 19(68), 19-28.

พระไกรสร วรโชโต (ทองฉิม) และคณะ. (2566). การประยุกต์ใช้หลักสัปปายะ 4 ในการจัดการท่องเที่ยวเชิงพระพุทธศาสนาของ วัดพระบรมธาตุเจดีย์เขียนบางแก้ว จังหวัดพัทลุง. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 10(8), 172-180.

พระมหาดิลกรัศมี ฐิตจาโร (วุฒิยา). (2568). พุทธวิธีส่งเสริมการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(3), 25-39.

ภัคชุดา พูนสุวรรณ. (2567). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนเชิงบูรณาการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดสงขลา. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(3), 253-266.

เรณู เหมือนจันทร์เชย. (2558). ทุนวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนากลุ่มชาติพันธุ์ไทยทรงดำในจังหวัดนครปฐม. Veridian E-Journal Silpakorn University, 8(2), 231-247.

วันโชค หุ่นผดุงรัตน์. (2564). การศึกษาทุนทางวัฒนธรรม และการมีส่วนร่วมของชุมชน ต่อการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม หย่อมบ้านวังไผ่ ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 11(3), 460-470.

สำนักงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (พ.ศ. 2566 – 2570) ฉบับทบทวน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. พระนครศรีอยุธยา: สำนักงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา.

______. (2568). แผนพัฒนาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (พ.ศ. 2566 – 2570) ฉบับทบทวน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570. พระนครศรีอยุธยา: สำนักงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา.

สุวรรณฤทธิ์ วงศ์ชอุ่ม. (2553). ทุนทางวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนท่าคา อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิจัยและพัฒนา, 2(1), 47-59.

หอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย. (2566). คู่มือ Happy Model โมเดลอารมณ์ดี มีความสุข การพัฒนาสู่การท่องเที่ยวคุณภาพสูง. สืบค้น 26 กุมภาพันธ์ 2569, จาก https://shorturl.asia/gz3Hr

อรรนพ เรืองกัลป์ปวงศ์ และสราวรรณ์ เรืองกัลป์ปวงศ์. (2559). แนวทางการพัฒนาคุณภาพการบริการของแหล่งท่องเที่ยวตลาดน้ำจังหวัดนนทบุรี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น, 10(3), 7-21.

อัศวิน แสงพิกุล. (2560). ปัจจัยด้านคุณภาพของแหล่งท่องเที่ยวที่มีอิทธิพลต่อการกลับมาเยือนซ้ำ ของนักท่องเที่ยวในจังหวัดภูเก็ต. วารสารการจัดการสมัยใหม่, 15(2), 159-168.

Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education. (pp. 241–258). New York: Greenwood Press.

Throsby, D. (2001). Economy and Culture. Cambridge: The Press Syndicate of the University of Cambridge.