อิทัปปัจจยตา : กฎธรรมชาติที่ AI ก็เปลี่ยนไม่ได้
คำสำคัญ:
อิทัปปัจจยตา, ปัญญาประดิษฐ์, กฎธรรมชาติบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์หลักการของอิทัปปัจจยตา ในฐานะกฎธรรมชาติสากลที่ควบคุมความเป็นไปของสรรพสิ่ง และความสัมพันธ์ของกฎนี้ที่มีต่อเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในยุคปัจจุบัน อิทัปปัจจยตา หรือกฎแห่งเหตุปัจจัยอเนกประการเป็นกฎที่ดำรงอยู่เป็นธรรมดา ไม่ขึ้นกับการอุบัติของพระพุทธเจ้าหรือความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี AI ในฐานะที่เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น จัดเป็นสังขตธรรมหรือสิ่งที่ถูกปรุงแต่งขึ้นจากเหตุปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลอัลกอริทึมหรือพลังงาน จึงต้องดำเนินอยู่ภายใต้กฎแห่งเหตุและผลอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ แม้ AI จะมีศักยภาพในการประมวลผลที่ล้ำเลิศ แต่ก็ไม่สามารถเปลี่ยนระบบความสัมพันธ์เชิงเหตุปัจจัยที่ควบคุมความเป็นไปของโลกและชีวิตได้ การเข้าใจในกฎอิทัปปัจจยตาจึงช่วยให้มนุษย์เห็นว่าเราไม่ใช่เหยื่อของเทคโนโลยีหรือโชคชะตา แต่เป็นผู้มีเสรีภาพที่จะสร้างเหตุปัจจัยใหม่ผ่าน ความเพียรและปัญญา เพื่อกำหนดทิศทางของชีวิตและสังคมอย่างเท่าทันในยุคดิจิทัล
เอกสารอ้างอิง
พระไชยะณัฏฐ์ อธิปญฺโญ (ปิดโพธิ์) และ พระมหาสุพร รกฺขิตธมฺโม (ปวงกลาง). (2568). การประยุกต์ใช้หลักกรรมในมหากัมมวิภังคสูตรเพื่อการดำเนินชีวิตของชาวพุทธในสังคมไทย. วารสารนิติสีลสังขี, 27(1), 122-130.
พระปรีชา ถิรปุญฺโญ (สีหะอำไพ) และคณะ. (2568). พุทธศาสนาเถรวาท. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 3(2), 142-158.
พระมหาโยธิน โยธิโก. (2562). หลักนิยาม 5 กับระบบนิเวศวิทยา. วารสารศิลปการจัดการ, 3(3), 173-190.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2561). พระไตรปิฎกศึกษา (Tipitaka Studies) ฉบับปรับปรุง. พระนครศรีอยุธยา: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วัชระ งามจิตรเจริญ. (2556). พุทธศาสนาเถรวาท. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2568). กฎแห่งกรรมในฐานะเป็นเพียงอย่างหนึ่งในนิยาม 5. สืบค้น 8 มีนาคม 2569, จาก https://shorturl.asia/f5WyL
_____. (2568). เหตุปัจจัยในปฏิจจสมุปบาทและกรรม. สืบค้น 8 มีนาคม 2569, จาก https://www.watnyanaves.net/en/book-full-text/473
สมภาร พรมทา. (2540). พุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
