ประสบการณ์การยอมรับความตายของคนวัยทำงานที่วางแผนการดูแลล่วงหน้า

สิริยุพิน คำแดง; ภูริเดช พาหุยุทธ์

ผู้แต่ง

สิริยุพิน คำแดง มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ภูริเดช พาหุยุทธ์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

คำสำคัญ:

การยอมรับความตาย, การวางแผนการดูแลล่วงหน้า, คนวัยทำงาน, การวิเคราะห์เชิงปรากฏการณ์วิทยาแบบตีความ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและตีความประสบการณ์การยอมรับความตายของคนวัยทำงานที่ได้ดำเนินการวางแผนการดูแลล่วงหน้า (Advance Care Planning: ACP) ดำเนินการศึกษาผ่านการวิเคราะห์เชิงปรากฏการณ์วิทยาแบบตีความ (IPA) เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญวัยทำงานที่มีประสบการณ์ตรง เพื่อเจาะลึกและทำความเข้าใจความหมายเชิงอัตวิสัยตามบริบทชีวิตของบุคคล

ผลการวิจัยพบว่า จุดเปลี่ยนสำคัญมักเกิดจากการเผชิญวิกฤตความไม่แน่นอนของชีวิต นำไปสู่หลักการยอมรับความตายแบบเป็นกลาง (Neutral Acceptance) ผู้ให้ข้อมูลตีความว่า การวางแผนคือการเตรียมการผ่านความรักและความรับผิดชอบเพื่อลดภาระครอบครัว แม้ต้องเผชิญความเปราะบางทางอารมณ์และอุปสรรคการสื่อสารกับวัฒนธรรมที่มองความตายเป็นเรื่องต้องห้าม นอกจากนี้ การตระหนักรู้ถึงความตายยังทำหน้าที่เป็นมรณานุสติ ที่ช่วยลดความยึดติด ทำให้ใช้ชีวิตอย่างมีสติและให้คุณค่ากับความสัมพันธ์ในปัจจุบันมากขึ้น การตัดสินใจวางแผนดูแลล่วงหน้าในคนวัยทำงานไม่ได้เกิดจากความเสื่อมถอยตามวัย แต่เป็นกระบวนการทางจิตวิทยาที่ใช้ความตายเป็นเครื่องมือค้นหาความหมายของการมีชีวิตอยู่ (Meaning In Life) การกล้าเผชิญความเปราะบางช่วยจัดลำดับความสำคัญของชีวิตใหม่ และทลายกำแพงการสื่อสารในครอบครัว สรุปได้ว่า การเตรียมรับมือกับความตายช่วยเปลี่ยนความวิตกกังวลให้กลายเป็นความสงบใจ ข้อค้นพบนี้มีนัยต่อการพัฒนากระบวนการให้คำปรึกษาเชิงจิตวิทยาและนโยบายส่งเสริมสุขภาวะ เพื่อสนับสนุนคนวัยทำงานและครอบครัวให้ก้าวข้ามกำแพงความเชื่อ นำไปสู่การสื่อสารอย่างเปิดใจและการตายดีร่วมกันอย่างแท้จริง

เอกสารอ้างอิง

จินตนา นภาพงษ์. (2563). ปัจจัยที่มีผลต่อการวางแผนการดูแลล่วงหน้าในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง: บทเรียนสำหรับผู้ให้การปรึกษา. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย, 28(2), 113-124.

ฐากูร กาญจโนภาศ และศรัณย์ ธนพฤฒิวงศ์. (2567). การวางแผนดูแลล่วงหน้าในผู้สูงอายุ. รามาธิบดีเวชสาร, 47(4), 46–60.

บงกช จันศิริ และคณะ. (2568). การสร้างโปรแกรมการเจริญมรณานุสติเพื่อเตรียมความพร้อมในการตายดีของผู้ปฏิบัติธรรม. วารสารพุทธจิตวิทยา, 10(5), 812-825.

_____. (2568). มรณานุสติ : รู้เท่าทันเมื่อเผชิญหน้าต่อความตาย. วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตร์ประยุกต์เพื่อสังคม, 11(1), 200–214.

ปานจันทร์ ฐาปนกุลศักดิ์. (2563). การวางแผนการดูแลรักษาล่วงหน้า: ประเด็นสำคัญในการดูแลแบบประคับประคองในผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 43(3), 12–23.

พระพรหมมังคลาจารย์ (ปัญญานันทภิกขุ). (2563). ธรรมกับการพัฒนาชีวิต : สวรรคในอก นรกในใจ. สืบค้น 10 ธันวาคม 2568, จาก https://www.pagoda.or.th/lp-panya/2019-05-24-13-31-23.html

พัชนี แสนไชย. (2563). ภาพยนตร์ “ชีวิตอัศจรรย์ของเบนจามิน บัตตัน” บทเรียนจากความเจ็บป่วยสู่ความตาย โรควัยชราในเด็ก และโรคฟาร์ซินโดรมกับหลักการมรณานุสติ (การระลึกถึงความตาย). วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 46(1), 44-67.

Chochinov, H. M. (2006). Dying, Dignity, and New Horizons in Palliative End-of-Life Care. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 56(2), 84–103.

Frankl, V. E. (2006). Man’s Search for Meaning. Boston, MA: Beacon Press

Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Newbury Park, CA: Sage.

Rietjens, J. A. C. et al. (2021). Advance care planning: The future. BMJ Supportive & Palliative Care, 11(1), 89–91.

Smith, J. A. & Nizza, I. E. (2022). Essentials of Interpretative Phenomenological Analysis. Washington, DC: American Psychological Association.

Wong, P. T. P. (2008). Meaning-Management Theory and Death Acceptance. In A. Tomer, G. T. Eliason, & P. T. P. Wong (Eds.), Existential and Spiritual Issues in Death Attitudes. (pp. 65–87). New York: Lawrence Erlbaum Associates.

Wong, P. T. P. et al. (1994). Death Attitude Profile–Revised (DAP-R): A Multidimensional Measure of Attitudes Toward Death. In R. A. Neimeyer (Ed.), Death anxiety handbook: Research, instrumentation, and application. (pp. 121–148). Washington, DC: Taylor & Francis.

Yalom, I. D. (2008). Staring At the Sun: Overcoming the Terror of Death. San Francisco, CA: Jossey-Bass.