การพัฒนากฎหมายอาชีวศึกษาเพื่อการรับรองสิทธิการเทียบโอนความรู้ของแรงงานไทยในต่างประเทศ

อรรถการ ตฤษณารังสี; พระครูสุตรัตนบัณฑิต (ประยูร คำมา); ธัชชนันท์ อิศรเดช

ผู้แต่ง

อรรถการ ตฤษณารังสี คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระครูสุตรัตนบัณฑิต (ประยูร คำมา) คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ธัชชนันท์ อิศรเดช คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การพัฒนากฎหมาย, อาชีวศึกษา, การรับรองสิทธิการเทียบโอนความรู้, แรงงานไทยในต่างประเทศ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพปัญหาและอุปสรรคของกฎหมายอาชีวศึกษาเพื่อการรับรองสิทธิการเทียบโอนความรู้ของแรงงานไทยในต่างประเทศ 2. เพื่อศึกษาเปรียบเทียบการดำเนินการรับรองสิทธิการเทียบโอนความรู้ของแรงงานไทยในต่างประเทศของประเทศไทยและต่างประเทศ และ 3. นำเสนอแนวทางการพัฒนากฎหมายอาชีวศึกษาเพื่อการรับรองสิทธิการเทียบโอนความรู้ของแรงงานไทยในต่างประเทศ ซึ่งบูรณาการหลักพละ 5 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาจากเอกสารทางนิติศาสตร์ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง กฎระเบียบของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา และการสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 21 รูปหรือคน วิเคราะห์และสังเคราะห์เป็นวิธีการพัฒนากฎหมาย และจัดสนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน 9 รูปหรือคน เพื่อยืนยันและสนับสนุนแนวทางและวิธีการพัฒนากฎหมาย

ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัญหาสำคัญคือแรงงานไทยที่มีทักษะสูงในต่างประเทศประสบปัญหาช่องว่างของหลักฐานและความล่าช้าในการเทียบคุณวุฒิกลับมายังประเทศไทย เนื่องจากขาดกลไกที่เชื่อมโยงกับมาตรฐานสากล 2. การศึกษาเปรียบเทียบกับประเทศญี่ปุ่น จีน และเกาหลีใต้ พบว่ามีการใช้ระบบ RPL (Recognition of Prior Learning) และ Credit Bank System ที่เข้มแข็ง และ 3. แนวทางการพัฒนากฎหมายอาชีวศึกษาควรบูรณาการหลักพละ 5 คือ สัทธา (สร้างความเชื่อมั่นในมาตรฐาน) วิริยะ (สนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิต) สติ (ตรวจสอบข้อมูลอย่างโปร่งใส) สมาธิ (นโยบายที่มั่นคง) และปัญญา (การประเมินตามสมรรถนะจริง) ผ่านเครื่องมือดิจิทัลและการปรับปรุงพระราชบัญญัติการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2551 โดยรูปแบบความร่วมมือและแนวทางเชิงนโยบาย (Strategic Policy) ด้านการจัดการเชิงรุกเพื่อยกระดับแรงงาน ประกอบด้วย 1. ห้องเรียนเสมือนจริงในต่างแดน ปรับปรุงนิยามสถานประกอบการ ในพระราชบัญญัติการอาชีวศึกษา ให้ครอบคลุมถึงองค์กรในต่างประเทศที่ได้มาตรฐาน เพื่อให้การทำงานมีสถานะเท่าเทียมกับการเรียนในไทย 2. การทูตเพื่อการศึกษา (Educational Diplomacy) บูรณาการ 3 ฝ่าย (กระทรวงศึกษาธิการ - กระทรวงแรงงาน - กระทรวงการต่างประเทศ) เพื่อทำข้อตกลง MRA ให้ไทยยอมรับผลการประเมินจากนายจ้างต่างประเทศได้ 3. ระบบธนาคารหน่วยกิตดิจิทัล (National Skill Credit Bank) และ 4. Legal Sandbox ข้อเสนอให้ทดลองใช้เกณฑ์เทียบโอนและประสบการณ์ตามกรอบคุณวุฒิแห่งชาติ (NQF) กับแรงงานในบางประเทศก่อน (เช่น ญี่ปุ่น) เพื่อศึกษาผลกระทบก่อนประกาศใช้จริง

เอกสารอ้างอิง

เกรียงไกร ปัญญาประเสริฐกุล และจุฬาพรรณภรณ์ ธนะแพทย์. (2564). การบริหารจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีตามหลักพุทธวิธี. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 6(3), 853–864.

ขจิต การเดช. (2569). หลักนิติธรรมกับการบังคับใช้กรอบด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลเพื่อขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนในภาคธุรกิจไทย. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 9(1), 345–359.

ประกาศคณะกรรมการการอาชีวศึกษา เรื่อง เกณฑ์มาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ พ.ศ. 2567. ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 141 ตอนพิเศษ 78 ง. หน้า 57–64.

ประกาศคณะกรรมการการอาชีวศึกษา เรื่อง เกณฑ์มาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง พ.ศ. 2567. ราชกิจจานุเบกษา. หน้า 141 ตอนพิเศษ 78 ง. 65–74.

วิทยา ธาตุบุรมย์ และคณะ. (2568). การพัฒนานวัตกรรมระบบสารสนเทศด้านกฎหมายอาชีวอนามัยและความปลอดภัยของประเทศไทย. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 14(3), 94–107.

ศิวกร อินภูษา และคณะ. (2568). การศึกษาองค์ประกอบการพัฒนาอุปนิสัยของผู้มีประสิทธิผลสูงเสริมด้วยหลักพละ 5 ของผู้บริหารวิทยาลัยสังกัดสำนักงานอาชีวศึกษาจังหวัดหนองบัวลำภู. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 8(5), 716–731.

สมยศ เชื้อไทย. (2555). นิติปรัชญาเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 15 แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: วิญญูชน.

สำนักงานจัดหางานจังหวัดพังงา. (2565). โครงการ IM: ประเทศญี่ปุ่น. สืบค้นเมื่อ 15 มกราคม 2568 จาก https://doe.go.th/prd/phangnga/service/param/site/115/cat/18/sub/0/pull/detail/view/detail/object_id/1250.