นโยบายภาครัฐกับอนาคตอุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทย

ถกล ธนเลิศลาภ

ผู้แต่ง

ถกล ธนเลิศลาภ บริษัท เมทเทิลคอม จำกัด

คำสำคัญ:

นโยบายภาครัฐ, อนาคตอุตสาหกรรม, อะลูมิเนียมไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้เป็นการวิเคราะห์บทบาทของนโยบายภาครัฐที่มีต่ออนาคตอุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทยภายใต้บริบทของมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป หรือ CBAM โดยครอบคลุมประเด็นด้านความเสี่ยงเชิงโครงสร้างของอุตสาหกรรม การบริหารนโยบายภาครัฐแบบบูรณาการ และแนวทางการเปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำ เพื่อสนับสนุนการปรับตัวของผู้ประกอบการไทยอย่างเป็นรูปธรรม ผ่านการทบทวนวรรณกรรมและวิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสารทางวิชาการและรายงานที่เกี่ยวข้อง จากการสังเคราะห์ข้อมูลชี้ให้เห็นว่า อุตสาหกรรมอะลูมิเนียมของไทยกำลังเผชิญความท้าทายจากมาตรการ CBAM โดยเฉพาะในกระบวนการผลิตต้นน้ำที่มีความเข้มข้นของการใช้พลังงานและการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง รวมถึงผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่มีข้อจำกัดด้านเงินทุน เทคโนโลยี และการจัดทำข้อมูลคาร์บอนฟุตพรินต์ ส่งผลให้ต้นทุนการปรับตัวและความสามารถในการแข่งขันแตกต่างกันตามศักยภาพของผู้ประกอบการแต่ละกลุ่ม นอกจากนี้ ภาครัฐไทยมีมาตรการสนับสนุนหลายด้าน ทั้งการพัฒนามาตรฐานการผลิต การส่งเสริมการรายงานข้อมูลคาร์บอน และการสนับสนุนทางการเงินผ่านกลไกสินเชื่อสีเขียว ทว่าการดำเนินงานยังประสบปัญหาด้านการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน ทำให้มาตรการต่าง ๆ ไม่สามารถเชื่อมโยงกันเป็นระบบเดียวได้อย่างมีประสิทธิภาพ บทความจึงเสนอว่า ภาครัฐควรพัฒนากลไกการกำกับดูแลเชิงเครือข่าย สร้างฐานข้อมูลคาร์บอนที่เป็นมาตรฐาน ส่งเสริมการใช้พลังงานสะอาด และพัฒนาระบบแรงจูงใจทางการคลังที่เชื่อมโยงกับการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งองค์ความรู้จากการวิเคราะห์ประเด็นเหล่านี้ถือเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและการเติบโตอย่างยั่งยืนของอุตสาหกรรมในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงพาณิชย์. (2567). สนค. แนะ เตรียมความพร้อมให้สินค้าอุตสาหกรรมไทย ในช่วงระยะเวลาเปลี่ยนผ่านของมาตรการ CBAM. สืบค้นเมื่อ 2 มิถุนายน 2569 จาก https://www.moc.go.th/th/gallery/article/detail/id/5/iid/357.

กรุงเทพธุรกิจ. (2568). ครม.รับมือ ‘CBAM’ บังคับใช้เข้มปี 69 ห่วงกระทบผู้ส่งออกสินค้าไป 'อียู’. สืบค้นเมื่อ 11 มิถุนายน 2569 จาก https://www.bangkokbiznews.com/business/economic/1209263.

กระทรวงอุตสาหกรรม. (2566). แผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570) ฉบับทบทวนประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ของกระทรวงอุตสาหกรรม. กรุงเทพฯ: กระทรวงอุตสาหกรรม.

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2569). มาตรการ CBAM และผลกระทบต่อไทย. นนทบุรี: กระทรวงพาณิชย์.

ถลัชนันท์ ตันติเวชวุฒิกุล และคณะ. (2567). มาตรการ CBAM กระทบการส่งออกไทยแค่ไหน อย่างไร. สืบค้นเมื่อ 12 มิถุนายน 2569 จาก https://www.pier.or.th/abridged/2024/13/.

ไทยพลับลิก้า. (2566). Krungthai COMPASS ประเมินผลกระทบ-การปรับตัวรับมือมาตรการ CBAM ของธุรกิจไทย. สืบค้นเมื่อ 7 มิถุนายน 2569 จาก https://thaipublica.org/2023/10/krungthai-compass57/.

นุสรา จริยะสกุลโรจน์. (2566). CBAM. สืบค้นเมื่อ 7 มิถุนายน 2569 จาก https://petromat.org/home/cbam/.

ผู้จัดการออนไลน์. (2566). สศอ.เตือนอุตฯ ไทยรับมือ CBAM ชี้ 3 กลุ่มกระทบมากสุด. สืบค้นเมื่อ 9 มิถุนายน 2569 จาก https://mgronline.com/business/detail/9660000048165.

เพชรรัตน์ ผานิตกุลรัตน์. (2567). แนวทางการลดก๊าซเรือนกระจกในประเทศไทยผ่านกลไกการกำหนดราคาคาร์บอน. วารสารรัฏฐาภิรักษ์, 66(1), 81–92.

รพี วรรณกูล และสิทธิโชค สินรัตน์. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมหลอมเศษอะลูมิเนียมของประเทศไทย. ใน การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 22 (น. 813–825). ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

อสิ ม้ามณี. (2566). มาตรการปรับคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดนของสหภาพยุโรป : การเปลี่ยนข้อบังคับด้านสิ่งแวดล้อมจากต่างชาติให้เป็นโอกาสทางการค้า. วารสารรัฏฐาภิรักษ์, 65(1), 40–51.

GasTalkTH. (2568). องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.). สืบค้นเมื่อ 12 มิถุนายน 2569 จาก https://www.gastalkth.com/knowledge-base/108.

On Aiad, W. (2569). สศอ. เผย MPI เดือนธ.ค. 68 ขยายตัวที่ร้อยละ 2.52 อานิสงส์ยานยนต์และมาตรการรัฐเร่งยกระดับอุตฯเหล็กไทยสู่ Thai Green Steel รับ CBAM ปี 69. สืบค้นเมื่อ 11 มิถุนายน 2569 จาก https://www.mmthailand.com/mpi-december-2025-thai-green-steel-cbam/.

Policy Watch. (2569). มาตรการ CBAM เริ่มบังคับใช้ ส่งออกรายเล็กกระทบหนัก. สืบค้นเมื่อ 6 มิถุนายน 2569 จาก https://policywatch.thaipbs.or.th/article/investment-104.

The Better. (2568). ลดคาร์บอน เพิ่มโอกาส! EXIM BANK หนุนธุรกิจไทยเข้าถึง Green Finance และเติบโตอย่างยั่งยืน. สืบค้นเมื่อ 11 มิถุนายน 2569 จาก https://www.thebetter.co.th/news/sustain-biz/26516.

Chaivanich, K. & Singyoocharoen, W. (2024). Regulation and impact from enforcement of the EU's Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) to prepare for the implementation of Thailand industry in the future. Science and Technology Nakhon Sawan Rajabhat University Journal, 16(23), 115–131.