การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนเชิงรุก ด้วยกิจกรรม สุ จิ ปุ ลิ ร่วมกับสื่อจักรวาลนฤมิต เรื่องพุทธประวัติ เพื่อส่งเสริมความสามารถ การคิดวิเคราะห์สำหรับนักเรียนธรรมศึกษาชั้นตรี ระดับชั้นมัธยมศึกษา

Main Article Content

พระสุริยา ไชยประเสริฐ
กิตติพงษ์ พุ่มพวง
ทิพรัตน์ สิทธิวงศ์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการเรียนฯ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการเรียนฯ 3) เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบฯ และ 4) เพื่อประเมินรูปแบบการเรียนรู้เชิงรุกด้วยกิจกรรม สุ จิ ปุ ลิ ร่วมกับสื่อจักรวาลนฤมิต เรื่องพุทธประวัติ เพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์สำหรับนักเรียนธรรมศึกษาชั้นตรี ระดับมัธยมศึกษา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนธรรมศึกษาชั้นตรี ระดับมัธยมศึกษา โรงเรียนกิ่งเพชร เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร จำนวนนักเรียน 30 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินความสามารถการคิดวิเคราะห์ และแบบประเมินความพึงพอใจของผู้เรียน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติวิเคราะห์เชิงอนุมานโดยใช้การทดสอบค่าที แบบ Dependent Samples


ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการเรียนรู้ ก่อนใช้รูปแบบการเรียนรู้ นักเรียนมีระดับความสามารถในการคิดวิเคราะห์อยู่ในระดับปานกลาง 2) ประสิทธิภาพของการเรียนการสอนเชิงรุก ฯ พบว่ามีประสิทธิภาพเท่ากับ 86.30/92.50 3) ความสามารถการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนธรรมศึกษาชั้นตรี ก่อนและหลังเรียนด้วยรูปแบบ ฯ พบว่าความสามารถการคิดวิเคราะห์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน โดยใช้การเรียนการสอนเชิงรุก ด้วยกิจกรรม สุ จิ ปุ ลิ ร่วมกับสื่อจักรวาลนฤมิต (Metaverse) เรื่องพุทธประวัติ ความสามารถการคิดวิเคราะห์ มีค่า (t=14.72) โดยค่าเฉลี่ยหลังเรียน (equation =23.60, S.D.= 2.70) สูงกว่าค่าเฉลี่ยก่อนเรียน (equation =15.20, S.D.= 2.95) แตกต่างกัน มีการคิดวิเคราะห์ หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 4) ความพึงพอใจของนักเรียนธรรมศึกษาชั้นตรีที่มีต่อรูปแบบ ฯ อยู่ในระดับพอใจมากที่สุด (equation = 4.55, S.D. =0.52)

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ไชยประเสริฐ พ., พุ่มพวง ก., & สิทธิวงศ์ ท. (2026). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนเชิงรุก ด้วยกิจกรรม สุ จิ ปุ ลิ ร่วมกับสื่อจักรวาลนฤมิต เรื่องพุทธประวัติ เพื่อส่งเสริมความสามารถ การคิดวิเคราะห์สำหรับนักเรียนธรรมศึกษาชั้นตรี ระดับชั้นมัธยมศึกษา. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 9(4), 1824–1843. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/286915
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ชวลิต ศุภศักดิ์ธำรง. (2560). การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเจตคติต่อการเรียน เรื่องการบริหารผู้มีความสามารถสูง วิชาหัวข้อเฉพาะทางการบริหารทรัพยากรมนุษย์ ของนักศึกษา สาขาวิชาการบริหารทรัพยากรมนุษย์ โดยใช้วิธีจัดการเรียนรู้แบบสืบสวนกับการจัดการเรียนรู้แบบปกติ. Veridian E-Journal, Silpakorn University (Humanities, Social Sciences and Arts), 11(1), 2468-2485. สืบค้นจาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/121793

ชัยยงค์ พรหมวงศ์. (2521). ระบบสื่อการสอน. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ดาริกา สมนึก และ ยศวีร์ สมนึก. (2560). ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวคิดปรัชญาสำหรับเด็กเพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา, 13(2), 162-174. สืบค้นจาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/OJED/article/view/180116

ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 21). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2555). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. (พิมพ์ครั้งที่ 32). กรุงเทพฯ: ผลิธัมม์.

พระมหาสมชาย ขนฺติสรโณ. (2566). การประยุกต์ใช้เมต้าเวิร์สเพื่อการส่งเสริมการเรียนรู้พระพุทธศาสนา เสมือนจริงในยุคดิจิทัล. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 5(2), 49–57. สืบค้นจาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/AJPP/article/view/1975

พระยาอุปกิตศิลปสาร. (2524). หัวใจนักปราชญ์ ใน หนังสือเรียนภาษาไทย ชุดวรรณวิจักษ์ (เล่ม 2 ท503 ท504). กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

พัชรินทร์ ม่วงประเสริฐ และ ทศพร แสงสว่าง. (2565). การพัฒนาแอปพลิเคชันกิจกรรมการสอนตามรูปูแบบ สุ จิ ปุ ลิ โมเดล เรื่อง การอ่านคำศัพท์ภาษาไทยพื้นฐาน ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 19(1), 171-182. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/SPUCJ/article/view/261130

ไพฑูรย์ สินลารัตน์, สินธะวา คามดิษฐ์, เฉลิมชัย มนูเสวต, วาสนา วิสฤตาภา และ นักรบ หมี้แสน. (2561). การศึกษา 4.0 เป็นยิ่งกว่าการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.

สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง. (2564). หนังสือธรรมศึกษาชั้นตรี ระดับมัธยมศึกษา พ.ศ. 2564. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

สุขฤทัย ช้างเพชร. (2565). การพัฒนาสื่อการเรียนรู้แบบมีปฏิสัมพันธ์เสมือนจริงโดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดเชิงคำนวณ เรื่องอัลกอริทึมของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 2. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 5(16), 69-82. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/etcedumsujournal/article/view/257718/174067

โสภณ เสรีเสถียรทรัพย์ และ เนาวนิตย์ สงคราม. (2560). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้โมเดลธุรกิจด้วยเทคนิคการตั้งคำถาม 5W1H ร่วมกันบนเว็บ เพื่อส่งเสริมความสามารถในการคิดวิเคราะห์สำหรับนิสิตนักศึกษาระดับปริญญาบัณฑิต. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา, 12(3), 143-159. สืบค้นจาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/OJED/article/view/141696

Doolittle, P., Wojdak, K., & Walters, A. (2023). Defining active learning: A restricted systematic review. Teaching and Learning Inquiry, 11, 1-24. https://doi.org/10.20343/teachlearninqu.11.25

Sukavatee, P., & Khlaisang, J. (2026). A gamified metaverse approach to enhancing motivation in global higher education learners. LEARN Journal: Language Education and Acquisition Research Network, 19(1), 537–568. https://doi.org/10.70730/HWEV2703

Tirataradol, Y., Sriphrom, S., & Watanapokakul, S. (2026). Active learning across proficiency levels in Thai as a foreign language conversation course: Undergraduate students’ perceptions and experiences in Taiwan. Humanities, Arts and Social Sciences Studies, 26(2), 340–362. https://doi.org/10.69598/hasss.26.2.282035