ประวัติศาสตร์ เรื่องเล่า ตำนาน: คุณค่า บทบาทหน้าที่และอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์กูยบ้านกู่ ตำบลกู่ อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์ เรื่องเล่า ตำนาน ของกลุ่มชาติพันธุ์กูยบ้านกู่ ตำบลกู่ อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ 2) เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์กูยบ้านกู่ ผ่านตำนาน เรื่องเล่าและประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึงคุณค่าและบทบาทหน้าที่ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 20 คนได้แก่ ผู้นำชุมชน ผู้นำพิธีกรรม ผู้นำทางศาสนา ผู้นำวัฒนธรรม เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่มย่อย 3 ครั้ง เขียนบรรยายเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า ประวัติศาสตร์ของชุมชนบ้านกู่ได้อพยพย้ายถิ่นฐานจากอำเภอศีรขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ เพื่อหนีโรคระบาดและหาที่ทำกินใหม่ ประวัติศาสตร์ของชุมชนชี้ให้เห็นถึงอัตลักษณ์ของชุมชนที่จำเป็นต้องปรับตัวให้ดำเนินชีวิตไปตามกฎ กติกา และข้อตกลงร่วมกันในชุมชน อัตลักษณ์ร่วมชาวกูยบ้านกู่ที่เห็นได้ชัดคือความเชื่อของกลุ่มคนในชุมชนที่แสดงออกผ่านพิธีกรรมพื้นบ้าน ความเชื่อในอำนาจเหนือธรรมชาติ เช่น ผีบรรพบุรุษ ผีปู่ตา ผีอารักษ์ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำบ้าน อันเป็นแกนยึดโยงคนในชุมชนให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน อัตลักษณ์ร่วมของชุมชนบ้านกู่ ยังสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทหน้าที่ว่ามีบทบาทอธิบายกำเนิดของกลุ่มชนและพิธีกรรม บทบาทในการให้การศึกษาอบรมระเบียบพฤติกรรมแบบแผนและรักษามาตรฐานทางสังคม  การสร้างข้อห้ามให้คนในชุมชนต้องประพฤติปฏิบัติตาม บทบาทในการเป็นทางออกให้กับความคับข้องใจของบุคคลอันเกิดจากกฎเกณฑ์ทางสังคม บทบาทในการให้ความบันเทิงแก่คนในชุมชน นอกจากนั้นยังสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่า ทั้งด้านความบันเทิง ด้านปัญญา ด้านกระชับความสัมพันธ์ภายในครอบครัว ด้านคุณธรรมจริยธรรม และด้านการศึกษาเกี่ยวกับสังคมและวัฒนธรรม