วิปัสสนาภาวนาตามหลักอริยมรรคมีองค์ 8 ในอาสีวิโสปมสูตร

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ เพื่อศึกษาวิปัสสนาภาวนาในคัมภีร์พุทธศาสนาเถรวาท และเพื่อศึกษาวิปัสสนาภาวนาตามหลักอริยมรรคมีองค์ 8 ในอาสีวิโสปมสูตร โดยการศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท ได้แก่ พระไตรปิฎก อรรถกถา วิปัสสนาภาวนา เป็นวิธีการการพัฒนาจิตให้เกิดปัญญาญาณรู้ความเป็นจริงคือ ไตรลักษณ์ซึ่งจะนำไปสู่การรู้แจ้งอริยสัจจนสามารถบรรลุอริยมรรค อริยผล โดยผู้ปฏิบัติต้องกำหนดรู้ทางอายตนะทั้ง 6 การเจริญวิปัสสนาภาวนาจะต้องรู้อารมณ์ตามที่เป็นจริง แบ่งออกเป็นรูปกับนาม คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ได้แก่ ขันธ์ 5 อายตนะ 12 ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 อริยสัจ 4 ปฏิจจสมุปบาท 12 เป็นอารมณ์วิปัสสนา หรือ เรียกว่า วิปัสสนาภูมิ และการปฏิบัติวิปัสสนาจำเป็นต้องกำหนดธรรมเหล่านี้ เป็นการกำหนดทีละอารมณ์ที่เป็นปัจจุบัน สภาวธรรมใดเกิดขึ้นเฉพาะหน้าให้กำหนดสภาวธรรมนั้นหรือถ้ามีสภาวธรรมเกิดขึ้นพร้อม ๆ กันก็กำหนดอารมณ์ที่ปรากฏชัดเจน

การปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาตามหลักอริยมรรคมีองค์ 8 ในอาสีวิโสปมสูตร ซึ่งเป็นทางอันประเสริฐ เป็นปฎิปทาของพระอริยะ เป็นหนทางให้ถึงความสำเร็จเป็นพระ บางครั้งเรียกว่า มรรคมีองค์ 8 ซึ่งเป็นหลักธรรมที่มีความสำคัญยิ่งในทางพระพุทธศาสนา ผู้ใดก็ตามที่ปฏิบัติที่ผู้ปฏิบัติตามย่อมทำให้เกิดความสงบกายสงบใจ และสามารถนำไปสู่การดับกองทุกข์ทุกอย่าง ถือเป็นกระบวนการปฏิบัติธรรมทั้งหมดย่อลงในหลักไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ และปัญญา เป็นหลักปฏิบัติ ซึ่งเรียกว่าทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ทำให้เกิดญาณปัญญาที่ทำให้บรรลุคุณวิเศษ ได้ในที่สุด