การปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาในสาลสูตร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาเนื้อหาและหลักธรรมสำคัญในสาลสูตร 2) เพื่อศึกษาการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาในสาลสูตร โดยการศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พุทธศาสนาเถรวาท และเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง สรุปวิเคราะห์ เรียบเรียง บรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า การปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาในสาลสูตรเป็นวิธีการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาตามหลักมหาสติปัฏฐาน 4 คือ 1) ในหมวดกายานุปัสสนาสติปัฎฐาน ผู้ปฏิบัติต้องเริ่มตั้งความเพียร มีสัมปชัญญะรู้ตัวต่อเนื่องกำหนดรู้ในกายหมวดอิริยาบถ 4 ประการ คือ การเดิน การยืน การนั่ง และการนอน เป็นต้น 2) ในหมวดเวทนานุปัสสนาสติปัฎฐาน ผู้ปฏิบัติต้องเริ่มตั้งความเพียร มีสัมปชัญญะรู้ตัวต่อเนื่องกำหนดรู้ความเป็นไตรลักษณ์ของเวทนา 3 คือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา และอุเบกขาเวทนา 3) ในหมวดจิตตานุปัสสนาสติปัฎฐาน ผู้ปฏิบัติมีความเพียร มีสัมปชัญญะรู้ตัวต่อเนื่องโดยกำหนดรู้ลักษณะปรุงแต่งของจิต 16 ประการ เช่น เมื่อจิตมีราคะเกิดขึ้นให้รู้ตัวว่า จิตมีราคะ เป็นต้น 4) ในหมวดหลักธัมมานุปัสสนาสติปัฎฐาน ผู้ปฏิบัติมีความเพียร มีสัมปชัญญะรู้ตัวโดยกำหนดรู้สภาวธรรมสม่ำเสมอ ในธรรม 5 หมวด เช่น โยคีใช้สติสัมปชัญญะพิจารณานิวรณ์ 5 ซึ่งเป็นเครื่องกั้นไม่ให้บรรลุกุศลธรรมมีฌาน เป็นต้น ในพระสูตรนี้เน้นหลักธรรมสำคัญที่เป็นเครื่องมือของการเจริญวิปัสสนาภาวนา คือ 1) อาตาปี ได้แก่ การปรารภความเพียรที่สามารถกำจัดกิเลส และ 2) หลักสัมปชัญญะ 4 คือ สาตถกสัมปชัญญะ สัปปายสัมปชัญญะ โคจรสัมปชัญญะ และอสัมโมหสัมปชัญญะ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
ชัยชาญ ศรีหานู. (2564). วิเคราะห์คำสอนวิปัสสนาในเตภูมิกถาที่มีผลต่อคตินิยมเชิงพุทธในสังคมไทย. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 7(1), 12-26.
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2554). พจนานุกรม เพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ คำวัด. กรุงเทพฯ: ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2554). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. (พิมพ์ครั้งที่ 16). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2556). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 25). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระพุทธโฆสเถระ. (2554). คัมภีร์วิสุทธิมรรค. (สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร), แปล). (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: ธนาเพรส.
พระมหากิตติณัฏฐ์ สุกิตฺติเมธี. (2564). การวิเคราะห์แนวทางงดเว้นจากความเสื่อมในปราภวสูตร. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 4(1), 84-95.
พระสมชาย บัวแก้ว, พระมหาบุญศรี วงค์แก้ว และ สุเชาวน์ พลอยชุม. (2564). อภิสมาจาร: กระบวนการพัฒนาบุคลิกภาพตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารศิลปการจัดการ, 5(3), 895-907.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Damnoen, P. S., Chaiworamankul, Y., Thammawatsiri, P. A., & Soontrondhammanitus, P. (2021). Buddhist Ethics and the way of Living in Daily Life: An Analysis of Genital Malfeasances (Kāmesumicchācāra). Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 12(8), 2943-2948.
Tan, C. C., & Damnoen, P. S. (2020). Buddhist Noble Eightfold Path Approach in the Study of Consumer and Organizational Behaviors. Journal of MCU Peace Studies, 8(1), 1–20.
Yusamran, P. P., Thitipasitthikorn, P. P., Damnoen, P. S., Thienthong, P. B., Rattana-ngam, S., & Homchan, P. (2021). Conservative and inheritance of Atthami Bucha day for sustainable promotion tourism. Journal of Positive Psychology and Wellbeing, 5(3), 1400–1410.
