การวิเคราะห์โพชฌงค์ 7 ในกุณฑลิยสูตรที่สัมพันธ์ต่อการเจริญวิปัสสนาภาวนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาโพชฌงค์ 7 ในกุณฑลิยสูตร 2) เพื่อศึกษาโพชฌงค์ 7 ในกุณฑลิยสูตรที่สัมพันธ์กับการเจริญวิปัสสนาภาวนา โดยการศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท ได้แก่ พระไตรปิฎก อรรถกถา ปกรณวิเสส คัมภีร์อื่นๆ และหนังสือที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาสรุป เรียบเรียง นำเสนอในลักษณะพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า โพชฌงค์ 7 ในกุณฑลิยสูตรที่สัมพันธ์กับการเจริญวิปัสสนาภาวนา เป็นคุณสมบัติของอริยบุคคลธรรมทั้ง 7 ที่เป็นองค์แห่งการตรัสรู้ การตามรู้สภาวธรรมโพชฌงค์ ว่าเป็นสภาวธรรมจิตของผู้ปฏิบัติ มีสภาพรู้สิ่งที่มาปรากฏทางทวารทั้ง 6 ด้วยการเห็น ได้ยินรู้กลิ่น ลิ้มรส สัมผัส และนึกคิดเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์ตามปกติ นามธรรมที่เกิดร่วมกับจิต คือ สัญญาทำหน้าที่หมายรู้และสังขารทำหน้าที่ปรุงแต่งให้ตอบสนองทำให้จิตไม่บริสุทธิ์ มีแต่ความทุกข์ แต่การเจริญโพชฌงค์จะช่วยให้จิตกลับคืนสู่สภาพบริสุทธิ์ด้วยกระบวนการเจริญสติที่รับรู้สภาวธรรมปัจจุบันเป็นหลักเมื่อผู้ปฏิบัติประกอบภาวนาอยู่เนือง ๆ ก็หลุดพ้นจากอาสวะ เพราะไม่ถือมั่นย่อมทำให้สติปัฏฐาน 4 บริบูรณ์และทำให้โพชฌงค์ 7 ประการที่บุคคลเจริญอย่างนี้แล้วทำให้มากแล้วอย่างนี้จึงทำวิชชาและวิมุตติให้บริบูรณ์ เพื่อดับ เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
ชัยชาญ ศรีหานู. (2564). วิเคราะห์คำสอนวิปัสสนาในเตภูมิกถาที่มีผลต่อคตินิยมเชิงพุทธในสังคมไทย. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 7(1), 12-26.
พรมงคล ฉันท์รัตนโยธิน. (2561). โพชฌงค์ 7 กับพุทธจิตเสริมสุขภาพ. วารสารพุทธจิตวิทยา, 3(1), 29-37.
พระกัมมัฏฐานาจริยะ พระปัณฑิตาภิวงศ์. (2551). รู้แจ้งในชาตินี้. (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: สหธรรมิก.
พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก าณสิทธิ). (2550). คำบรรยายวิปัสสนากรรมฐาน. กรุงเทพฯ: ประยูรวงศ์พริ้นท์ติ้ง.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2554). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. (พิมพ์ครั้งที่ 47). กรุงเทพฯ: ผลิธัมม์.
พระพุทธโฆสเถระ. (2554). คัมภีร์วิสุทธิมรรค. (สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร), แปล). (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: ธนาเพรส.
พระมหานพดล นวตลปญฺโญ, พระครูสุธีคัมภีรญาณ (ประมวล) และ พระมหามิตร ฐิตปญฺโญ. (2564). รูปแบบการปฏิบัติธุดงควัตรของพระสงฆ์ในลุ่มแม่น้ำโขง (ไทย-ลาว). วารสารศิลปการจัดการ, 5(2), 325-339.
พระสมชาย บัวแก้ว, พระมหาบุญศรี วงค์แก้ว และ สุเชาวน์ พลอยชุม. (2564). อภิสมาจาร: กระบวนการพัฒนาบุคลิกภาพตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารศิลปการจัดการ, 5(3), 895-907.
พระโสภณมหาเถระ (มหาสีสยาดอ). (2548). มหาสติปัฏฐานสูตร ทางสู่พระนิพพาน. กรุงเทพฯ: ไทยรายวันการพิมพ์.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2552). อรรถกถาภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2561). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 41). กรุงเทพฯ: ผลิธัมม์.
อรชร ไกรจักร์, เเม่ชีกฤษณา รักษาโฉม และ พระมหาวรัญธรณ์ ญาณกิตฺติ. (2564). บุคลิกภาพของพระภิกษุตามหลักเวสารัชชกรณธรรม. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 7(3), 113-125.
Damnoen, P.S. (2021). The Development of Student Characteristics in According to the Nawaluk Framework of the Buddhist integration of Buddhapanya Sri Thawarawadee Buddhist College. Asia Pacific Journal of Religions and Cultures, 5(2), 126-135.
Pandita, S. U. (1993). In This Very Life. (2nd ed). Kandy: Buddhist Publication Society.
Sayadaw, M. (1992). The Satipatthana Vipassana Meditation. Yangon: Buddha Sasana Nuggaha Organization.
Tan, C. C., & Damnoen, P. S. (2020). Buddhist Noble Eightfold Path Approach in the Study of Consumer and Organizational Behaviors. Journal of MCU Peace Studies, 8(1), 1–20.
