ทักษิณาวรรต: ศิลปะบำบัดในมิติทางพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

ผลงานสร้างสรรค์ “ทักษิณาวรรต” เป็นผลงานอีกชิ้นหนึ่งในโครงการแลกเปลี่ยนทางศิลปะและวัฒนธรรมไทย-อินเดีย โดยผลงานนี้ได้ถูกสร้างขึ้นและจัดแสดงใน นิทรรศการศิลปะ ณ ประเทศอินเดีย ในครั้งนี้มีคณะจากประเทศไทย ได้เดินทางไปทัศนศึกษาเพื่อเยี่ยมชม ขนบธรรมเนียมรวมถึงวัฒนธรรมของประเทศอินเดีย ซึ่งข้าพเจ้าได้พบเห็นสิ่งต่างๆ มากมาย ทั้งในส่วนที่เป็นเรื่องราวของวัตถุ ปรัชญา และวิถีชีวิตของผู้คนที่นั่น อีกทั้งได้พบเห็นเห็นเรื่องราวทางศาสนาพุทธที่ยังคงสามารถพบเห็นได้ แม้ว่าปัจจุบันศาสนาพุทธในประเทศอินเดีย จะไม่ได้เจริญรุ่งเรืองดังเช่นในอดีต แต่ก็ยังคงสะท้อนถึงต้องกำเนิดแห่งพระพุทธศาสนาอยู่ในหลายๆ พื้นที่ แต่กระนั้นคนอินเดียยังให้ความเคารพในศาสนาพุทธ แม้ว่าจะไม่ได้เป็นที่พึ่งหลักทางจิตใจก็ตาม

ผลงานพุทธศิลปะชิ้นนี้ได้นำแก่นและจุดมุ่งหมาย ของการเดินจงกรมหรือการทำ “ทักษิณาวรรต” มานำเสนอในแบบอย่างของข้าพเจ้า การเดินจงกรมในแบบที่ข้าพเจ้าเคยปฏิบัติมาคือการฝึกสติ ฝึกการรับรู้ โดยการเพ่งไปที่กายของตนในขณะก้าวย่างแต่ละก้าว กำหนดความรู้สึกของสัมผัส เท้าสัมผัสกับพื้นอย่างไร เท้ารู้สึกอย่างไรต่อพื้นผิวที่เหยียบ ขายกอย่างไร ส่วนใดของร่างกายทำงาน ใส่ใจไปตามความรู้สึกที่เกิดกับร่างกาย ให้รู้เท่าทันกับสิ่งที่เกิดขึ้นกับกายและจิต ณ ขณะนั้น เพื่อเป็นการฝึกสติ ฝึกให้กายรู้เมื่อมีสติ จึงเกิดเป็นสมาธิ เมื่อเข้าถึงสมาธิ ปัญญาจึงเกิด ด้วยองค์ประกอบทางความคิดนี้ กลายเป็นแนวความคิดที่นำมากำหนดรูปทรงทางศิลปะ 3 ส่วน ได้แก่ สติ สมาธิ และปัญญา