การศึกษาวิเคราะห์คัมภีร์อุตตรวินิจฉยฏีกา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) แปลคัมภีร์อุตตรวินิจฉยฎีกาจากภาษาบาลีเป็นภาษาไทย 2) ศึกษาโครงสร้าง ภาษา ความสัมพันธ์และศัพท์ของคัมภีร์อุตตรวินิจฉยฎีกา 3) วิเคราะห์เนื้อหาสำคัญของคัมภีร์อุตตรวินิจฉยฎีกากับการวินิจฉัยทางกฎหมายในสังคมไทย เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร วิเคราะห์เนื้อหาและบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า

1. ด้านการแปล ผู้วิจัยแปลได้ 77 หน้า จากต้นฉบับภาษาบาลี 116 หน้า

2. ด้านโครงสร้าง มี 3 ส่วน คือ 1) ปณามกถา 2) เนื้อหาเกี่ยวกับอาบัติปาราชิกเป็นต้น 3) นิคมนกถา, ด้านภาษา มีการใช้ตามหลักไวยากรณ์, ด้านความสัมพันธ์ มีเนื้อหาสัมพันธ์กับพระไตรปิฎก อรรถกถาสมันตปาสาทิกาและฎีกาสารัตถทีปนี, ด้านศัพท์ มีการกล่าวถึงศัพท์วิเคราะห์ เช่น ชินะ (ผู้ชนะมาร)

3. ด้านการวิเคราะห์เนื้อหาสำคัญ พบว่า มีความผิดทั้งทางวินัยและทางกฎหมายโดยมีโทษหนักหรือเบาตามเหตุการณ์ที่ได้กระทำหรือปฏิบัติ

องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัย คือ สำนวนการแปลภาษาไทยเป็นสำนวนแรก คัมภีร์นี้เป็นผลงานของพระวาจิสสรเถระชาวศรีลังกา มีลักษณะเด่นคืออธิบายศัพท์และหลักการวินิจฉัยพระวินัยแบบสั้นตามต้นฉบับคืออรรถกถาอุตตรวินิจฉยะ เชื่อมโยงพระไตรปิฎก อรรถกถาและฎีกา