ยุทธศาสตร์เชิงพื้นที่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน: ภูมิปัญญาและมูลค่าทางวัฒนธรรม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพผลิตภัณฑ์ชุมชนในพื้นที่จังหวัดอำนาจเจริญ และ กำหนดยุทธศาสตร์เชิงพื้นที่สำหรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนในพื้นที่อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน โดยการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึก กับบุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน จำนวน 47 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา และการวิจัยเชิงปริมาณ เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้ผลิต ผู้ประกอบการ ผู้บริโภค ส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง จำนวน 888 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ประกอบด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และกำหนดเกณฑ์การแปลผลระดับ ตามความหมายค่าเฉลี่ย
ผลการวิจัยพบว่า ผลิตภัณฑ์ชุมชนในพื้นที่อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ นั้นแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มที่ลงทะเบียนกับหน่วยงานราชการ และกลุ่มที่ไม่ได้ลงทะเบียนกับหน่วยงานใด ในด้านศักยภาพผลิตภัณฑ์ชุมชน มี 4 ด้าน ดังนี้ 1) ด้านจุดแข็งของผลิตภัณฑ์ชุมชน อยู่ในระดับมากที่สุด 2) ด้านโอกาสของผลิตภัณฑ์ชุมชน อยู่ในระดับมาก 3) ด้านจุดอ่อนของผลิตภัณฑ์ชุมชน อยู่ในระดับมาก 4) ด้านอุปสรรคของผลิตภัณฑ์ชุมชน อยู่ในระดับมาก สำหรับยุทธศาสตร์การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน มีอยู่ 4 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการผลิตและการพัฒนา 2) ด้านการบริหารจัดการ 3) ด้านการตลาด 4) ด้านการเชื่อมโยง การกำหนดยุทธศาสตร์เชิงพื้นที่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน ในเขตพื้นที่อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ ที่มีลักษณะทางภูมิศาสตร์มีพื้นที่ติดต่อกับแม่น้ำโขงที่กั้นระหว่างอำเภอชานุมานและเมืองไซพูทอง แขวงสะหวันนะเขต สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยประชาชนที่อาศัยอยู่ในอำเภอชานุมาน ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ปศุสัตว์ และทำการประมงน้ำในลุ่มแม่น้ำโขงเป็นหลัก มีวิถีชีวิตวัฒนธรรมผูกโยงกับแม่น้ำโขง มีกลุ่มชาติพันธุ์ อาทิ ผู้ไท ข่า ส่วย นับว่ามีความเป็นพหุวัฒนธรรม ซึ่งแสดงถึงอัตลักษณ์ท้องถิ่นผ่านผลิตภัณฑ์ชุมชน ได้แก่ ผ้าทอลายยักษ์คุภูไทคำเดือย ผ้าทอลายดอกคำเดือย ผ้าฝ้ายย้อมคราม หน้ากากยักษ์คุ เป็นต้น รวมถึงบทเพลง “คำสัญญาที่ชานุมาน” ซึ่งสะท้อนถึงวัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต ตำนานเรื่องเล่าสืบต่อกันมาของเมืองชานุมาน นับเป็นอำนาจละมุน (Soft Power) ที่ทรงพลัง นำมาสู่การสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจที่สามารถสร้างงานสร้างรายได้ให้แก่คนในชุมชน ก่อให้เกิดเศรษฐกิจหมุนเวียน ลดการย้ายถิ่นฐาน ประชากรวัยแรงงานสามารถมีงานทำในบ้านเกิด ซึ่งเป็นปัจจัยทำให้ชุมชนมีความเข้มแข็งสามารถบริหารจัดการตนเองได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กัญญาพัชร์ พัฒนาโภคินสกุล และ นิมิต ซุ้นสั้น. (2566). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพแบบสร้างสรรค์: การพัฒนาเมืองรอง จังหวัดระนอง. วารสารรัชต์ภาคย์, 17(50), 328-342.
กันตลักษณ์. (2555). Soft Power ตามแนวคิดของ Joseph Nye. นาวิกาธิปัตย์สาร, (84), 32-47.
โกวิทย์ พวงงาม. (2553). การจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์.
จิตพนธ์ ชุมเกตุ. (2560). การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพทางการจัดการชุมชนอย่างยั่งยืนของชุมชนไทยมุสลิม อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี. คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ฐิญาภา เสถียรคมสรไกร และ พิมพ์สิรี สุวรรณ. (2566). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกทางการท่องเที่ยวด้วยนวัตกรรมเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มแก่ทรัพยากรท้องถิ่น. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(2), 411-432.
ณัฎฐพัชร มณีโรจน์, จุฑาธิปต์ จันทร์เอียด และ อังสุมาลิน จำนงชอบ. (2563). การวิเคราะห์แผนยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. วารสารท่องเที่ยวไทยนานาชาติ (วททน.), 16(2), 127-147.
ทรงจิต พูลลาภ และคณะ. (2544). รายงานการศึกษาสำรวจศักยภาพและสถานภาพของภูมิปัญญาไทยเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาชุมชนให้เข้มแข็งและยั่งยืน. กรุงเทพฯ: สถาบันราชภัฏพระนคร.
นันทกาญจน์ เกิดมาลัย, ชนินทร์ วะสีนนท์, ละมัย ร่มเย็น และ ชาติชัย อุดมกิจมลคล. (2562). สภาพการบริหารการพัฒนาและปัญหาการดำเนินธุรกิจผลิตภัณฑ์ครามในจังหวัดสกลนคร. วารสารการบริหารปกครอง, 7(2), 291-313.
ปังปอนด์ รักอำนวยกิจ และคณะ. (2562). การส่งเสริมการท่องเที่ยวในจังหวัดรองและมีรายได้น้อยเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ: การศึกษากลุ่มจังหวัดอีสานใต้ (ยโสธร ศรีสะเกษ อำนาจเจริญ): แผนงานวิจัย: รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
พฤทธิ์พงศ์ ไชยพหล และ อาแว มะแส. (2562). การประยุกต์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการดำรงชีพในการขับเคลื่อนการพัฒนาสู่ชุมชนเข้มแข็ง: กรณีศึกษาชุมชนคีรีวง อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช(วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต การบริหารการพัฒนาสังคม). สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
พัชรินทร์ สิรสุนทร. (2550). ชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้: แนวคิด เทคนิค และกระบวนการ. กรุงเทพฯ: วี. พริ้นท์ (1991).
เสรี พงศ์พิศ. (2548). วิธีทำและวิธีคิด แผนชีวิตเศรษฐกิจชุมชน. กรุงเทพฯ: เจริญวิทย์การพิมพ์.
อัรฮาวี เจ๊ะสะแม และ ยอดนภา เกษเมือง. (2564). การพัฒนาบรรจุภัณฑ์และตราสินค้าผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชุมชนปุรณาวาส เขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธนบุรี, 15(2), 79-90.
Fuller, G.W. (1994). New product development: from concept to marketplace. CRC Press.
National Strategy Secretariat Office. (2018). National Strategy 2018 – 2037. Retrieved 12 April, 2020, from http://nscr.nesdc.go.th/wp-content/uploads/2023/06/NS_PlanOct2018.pdf
Office of the National Economic and Social Development Council Office of the Prime Minister, Thailand. (2022). The Thirteenth National Economic and Social Development Plan (2003-2027). Retrieved 12 April, 2020, from https://www.nesdc.go.th/article_attach/article_file_20230615134223.pdf
Yamazaki, H (1991). Measurement analysis knowledge management. Tokyo, Japan: The Yama Group.
