การติดตามประเมินผลการพัฒนาศักยภาพของทีมสหวิชาชีพในระบบสุขภาพปฐมภูมิผ่านหลักสูตรฝึกอบรม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินผลสัมฤทธิ์ของหลักสูตรพัฒนาศักยภาพทีมสหวิชาชีพ 2) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จและตัวอย่างความสำเร็จของหลักสูตร และ 3) จัดทำข้อเสนอแนะเชิงกลยุทธ์เพื่อการวางแผนกำลังคนและการขับเคลื่อนงานในระบบสุขภาพปฐมภูมิ รูปแบบการวิจัยเป็นแบบผสานวิธี พื้นที่วิจัย คือ เขตสุขภาพที่ 1-13 การศึกษาเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง 644 คน สุ่มจากผู้รับผิดชอบหลักสูตรและผู้อบรม 7 หลักสูตรเครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามประเมินผล วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพื้นฐาน การประเมินเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูล 43 คน เลือกจากผู้รับผิดชอบหลักสูตรและผู้เข้าอบรม เครื่องมือที่ใช้ คือ แนวคำถามถอดบทเรียนและสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลสัมฤทธิ์ด้านบริบท ตัวป้อนเข้า กระบวนการ ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (คะแนนเฉลี่ย 0.90 0.89 และ 0.95 ตามลำดับ จากคะแนนเต็ม 1) ผลสัมฤทธิ์ด้านผลผลิต ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.40 จากคะแนนเต็ม 5)
2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของหลักสูตร 8 ปัจจัย ประกอบด้วย 1) วางแผนชัดเจน 2) มุ่งเน้นข้อมูลเชิงพื้นที่ 3) มีความร่วมมือจากเครือข่าย 4) ผสานการเรียนรู้หลากหลายวิธีการ 5) บริหารจัดการเป็นระบบ 6) ทบทวนผลการปฏิบัติ 7) ประเมินผลการจัดฝึกอบรม และ 8) ระดมความคิดเพื่อต่อยอด
3. ข้อเสนอแนะเชิงกลยุทธ์ 1) มุ่งเน้นระบบบริหารกำลังคนทุกมิติ 2) มุ่งเน้นการพัฒนาขีดความสามารถบนฐานข้อมูลตามบริบท 3) สนับสนุนการสร้างเครือข่ายและภาคีสัมพันธ์ในการเคลื่อนงาน และ 4) สนับสนุนการสร้างระบบและกลไกการขับเคลื่อนที่เป็นรูปธรรมและวัดได้
องค์ความรู้จากการวิจัยได้ข้อเสนอแนะเชิงกลยุทธ์เพื่อนำไปวางแผนกำลังคนและขับเคลื่อนงานในระบบสุขภาพปฐมภูมิที่มีประสิทธิภาพ รวมถึงแนวทางในการสร้างกลไกการขับเคลื่อนทีมสหวิชาชีพอย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข). นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข.
จินตนา ทองเพชร, อรุณ แสงแดง, นันทิกานต์ กลิ่นเชตุ และ อายุพร ประสิทธิเวชชากูร. (2564). สมรรถนะบุคลากรในคลินิกหมอครอบครัวกับการพัฒนาระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ. วารสารพยาบาลทหารบก, 22(3), 28-37. สืบค้นจาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/251189
เพ็ญนภา ศรีหริ่ง และคณะ. (2565). สถานการณ์และการถอดบทเรียนต้นแบบบริการสุขภาพปฐมภูมิยุคสามหมอ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
เพ็ญนภา ศรีหริ่ง, ฉวีวรรณ ศรีดาวเรือง, เตือนใจ ภูสระแก้ว, พิทยา ศรีเมือง, รุจิราลักขณ์ พรหมเมือง, ไพฑูรย์ พรหมเทศ, รัตน์ดาวรรณ คลังกลาง, ปณิตา ครองยุทธ และ รุจี จารุภาชน. (2566). การจัดบริการสุขภาพปฐมภูมิยุคนโยบายสามหมอในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 17(3), 388-408.
วรชาติ จำเริญพัฒน์. (2566). ผลการประเมินกระบวนการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายการพัฒนาคุณภาพชีวิต ระดับอำเภอของจังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 16(1), 179–192. สืบค้นจาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RDHSJ/article/view/259616
สฤษดิ์เดช เจริญไชย, สุดคนึง ฤทธิ์ฤาชัย, มาสริน ศุกลปักษ์, โกเมนทร์ ทิวทอง และ จารุณี จันทร์เพชร. (2563). ประสบการณ์การเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงในระบบสุขภาพปฐมภูมิของทีมสหสาขาวิชาชีพ. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 36(2), 140-148. สืบค้นจากhttps://he01.tci-
thaijo.org/index.php/bcnbangkok/article/view/244638
สัมฤทธิ์ ยศสมศักดิ์. (2549). การบริหารทรัพยากรมนุษย์ หลักการและแนวคิด. กรุงเทพฯ: เอ็ม.ที. เพรส.
สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2562). พระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562. นนทบุรี: สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
สุพัตรา ศรีวณิชชากร, ทัศนีย์ ญาณะ, บำรุง ชลอเดช และ พฤกษา บุกบุญ. (2558). สถานการณ์การพัฒนาระบบบริการปฐมภูมิ พ.ศ. 2547–2558. นนทบุรี:
สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พับลิสชิ่ง.
สุรินทร์ กู้เจริญประสิทธิ์ และ พรเทพ ศิริวนารังสรรค์. (2561). การจัดระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิในเขตเมืองกรณีศึกษาพื้นที่กรุงเทพมหานคร 2560. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย, 8(2), 182-190. สืบค้นจากhttps://he01.tci-thaijo.org/index.php/JPMAT/article/view/146560
อังศินันท์ อินทรกําแหง, ทัศนา ทองภักดี, สุพิชชา วงค์จันทร์ และ วรสรณ์ เนตรทิพย์โท. (2554). การบริหารจัดการและประเมินโครงการเพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในกลุ่มโรคเมตาบอลิก ของสถานพยาบาลภาครัฐและเอกชนในกรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.
Graham, B. (2018). Population characteristics and geographic coverage of primary care facilities. BMC Health Services Research, 18(398), 1-10. https://doi.org/10.1186/s12913-018-3221-8
Krejcie, R.V., & D.W. Morgan. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
Starfield, B., & Shi, L. (2002). Policy relevant determinants of health: an international perspective. Health Policy, 60(3), 201-218. https://doi.org/10.1016/S0168-8510(01)00208-1
Starfield, B., Shi, L., & Macinko, J. (2005). Contribution of primary care to health systems and health. The Milbank quarterly, 83(3), 457–502. https://doi.org/10.1111/j.1468-0009.2005.00409.x
Stufflebeam, D. L., & Shinkfield, A. J. (2007). Evaluation theory, models and applications. Jossey-Bass.
Tyler, R. W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. Chicago: University of Chicago Press.
Wexley, K. N., & Latham, G. P. (2002). Developing and training human resources in organizations. New Jersey: Prentice Hall.
