รูปแบบตัวชี้วัดการจัดการกองทุนพัฒนาชุมชนตามศาสตร์พระราชา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ถอดบทเรียนการจัดการกองทุนชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง 2) พัฒนารูปแบบตัวชี้วัดการจัดการกองทุนชุมชนตามศาสตร์พระราชา เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะในจัดการกองทุนชุมชนอย่างยั่งยืน พื้นที่วิจัย คือ ชุมชนที่มีกองทุนชุมชนเข้มแข็ง ได้แก่ 1) ชุมชนตำบลดงขี้เหล็ก จังหวัดปราจีนบุรี 2) ชุมชนบ้านน้ำป้าก จังหวัดน่าน 3) ชุมชนบ้านโคกล่ามแสงอร่าม จังหวัดอุดรธานี และ 4) ชุมชนบ้านปากซวด จังหวัดสุราษฎร์ธานี และอีก 3 ชุมชนที่เป็นพื้นที่ทดสอบ ได้แก่ 1) ชุมชนคลองรังสิต จังหวัดปทุมธานี 2) ชุมชนป่าภูถ้ำ ภูกระแต จังหวัดขอนแก่น และ 3) ชุมชนตำบลแก่นมะกรูด จังหวัดอุทัยธานี การวิจัยเชิงคุณภาพนี้ เก็บข้อมูลโดยการประชุมกลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เชี่ยวชาญ 16 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญชุมชนละ 10 -15 คน ที่คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและแบบวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) กองทุนชุมชนที่เข้มแข็ง สามารถเป็นต้นแบบการพัฒนาที่ยั่งยืนได้ เป็นกองทุนที่จัดตั้งขึ้นจากความต้องการของชุมชนเพื่อแก้ไขปัญหาภายใน อาทิ ปัญหาหนี้สิน ขาดแคลนทุนประกอบอาชีพ เข้าไม่ถึงแหล่งทุน ต้องการจัดการทรัพยากรร่วม การมีกองทุนชุมชนที่เข้มแข็งส่งผลให้เกิดการพัฒนาทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม สอดคล้องกับการพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง 2) ตัวชี้วัดการจัดการกองทุนชุมชนเข้มแข็งประกอบด้วยองค์ประกอบ 5 ด้าน ได้แก่ 1) โครงสร้างและทิศทางการดำเนินงานของกองทุน 2) กลไกการบริหารจัดการ 3) การจัดการการเงิน 4) การจัดสวัสดิการสังคม และ 5) การพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยข้อเสนอแนะจากการค้นพบนี้ ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถใช้ขยายผลในการพัฒนากองทุนชุมชนให้มีความเข้มแข็งเพื่อเพิ่มความมั่นคงของชุมชนได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กิติศักดิ์ ทองมีทิพย์. (2564). พัฒนาการเกษตรกรรมของประเทศไทย: ในมิติด้านการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต. วารสารพัฒนศาสตร์, 4(1), 132-162. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/gvc-tu/article/view/252520/170967
จิรัฐ เจนพึ่งพร และ ปัญจพัฒน์ ประสิทธิ์เดชสกุล. (21 กันยายน 2565). เปลี่ยนวงจรชีวิตเกษตรกรจาก “วงจรถดถอย” สู่ “วงจรโอกาส” ตอนที่ 1. กรุงเทพธุรกิจ. สืบค้นจาก https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/Article_27Sep2022.html
ชัยสิทธิ์ อนุชิตวรวงศ์. (2550). โอกาสที่จะเข้าถึงแหล่งสินเชื่อกับการลดปัญหาความยากจน. สืบค้นจาก https://tdri.or.th/wp-content/uploads/2013/02/chayasit_slide.pdf
โชคลาภ มั่นคง. (2565). การเงินฐานราก (คนจน) กรณีศึกษาเพื่อความเป็นไปได้ในการพึ่งตนเองได้ด้วยความร่วมมือของภาครัฐและเอกชนในการพัฒนา. วารสารเศรษฐศาสตร์และนโยบายสาธารณะ, 13(25), 26-47. สืบค้นจาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/econswu/article/view/247892/170923
นิภาวัลย์ พุทธไทยรัช, นภาพรรณ พัฒนฉัตรชัย, ธราธร ภูพันเชือก, นวรัตน์ นิธิชัยอนันต์, อาภาพร บุญประสพ และ พัชราภรณ์ เกลียวแก้ว. (2565). ต้นแบบการพัฒนานวัตกรรมองค์กรการเงินชุมชนเพื่อความยั่งยืน กรณีศึกษาพื้นที่ชุมชนชายแดนไทย-กัมพูชา อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์. วารสารวิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 6(3), 85-99. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jmsr/article/view/253701
นีรนุช ดำรงชัย. (2561). แนวทางการสร้างความยั่งยืนในการพัฒนาชุมชนภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารสุโขทัยธรรมาธิราช, 30(1), 92-107. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/stouj/article/download/206758/143717
ประไพพิมพ์ สุธีวสินนนท์ และ ประสพชัย พสุนนท์. (2559). กลยุทธ์การเลือกตัวอย่างสำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารปาริชาต, 29(2), 31-48. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/parichartjournal/article/download/69461/56396/163223
ปราโมทย์ ไม้กลัด. (2557). ทางออกในการบริหารจัดการน้ำของไทย. สืบค้นจาก https://thaipublica.org/2014/03/water-management-solutions/
พันธุ์ทิพย์ นวานุช, บุศรินทร์ ใหม่รุ่งโรจน์, พัทธนันท์ สิรโชครตามณี และ พงศพล มหาวัจน์. (2565). การบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตรโดยชุมชน. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 8(2), 182-192. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/scaj/article/view/257741
สฤณี อาชวานันทกุล และ ปัทมาวดี โพชนุกูล. (2556). คู่มือองค์กรการเงินชุมชน: แนวทางการบริหารจัดการองค์กรการเงินชุมชน. สืบค้นจาก https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:178592
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน). (2546). องค์กรการเงินชุมชน: กองทุนการพัฒนาเพื่อการพึ่งตนเองของชุมชน, หนังสือส่งเสริมความรู้ด้านการพัฒนา ชุดที่ 13. กรุงเทพฯ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน).
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน). (2558). 15 ปี 15 รูปธรรม พลังองค์กรชุมชน ขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก. สืบค้นจาก https://ref.codi.or.th/attachments/article/14313/book_15yearscodi.pdf
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) และเครือข่ายสวัสดิการชุมชน. (2563). คู่มือบริหารกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล. สืบค้นจาก https://web.codi.or.th/printing_media/20201215-20289/
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร. (2560). พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2540). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. สืบค้นจาก https://www.nesdc.go.th/ewt_w3c/ewt_dl_link.php?nid=2618
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2554). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 พ.ศ. 2555–2559. สืบค้นจาก https://www.nesdc.go.th/download/content/Yearend2016/Yearend2016-02.pdf
Ostrom, E. (1999). Coping with tragedies of the commons. Annual Review of Political Science, 2(1), 493-535. https://doi.org/10.1146/annurev.polisci.2.1.493
Ostrom, E., & Gardner, R. (1993). Coping with asymmetries in the commons: self-governing irrigation systems can work. Journal of Economic Perspectives, 7(4), 93-112. https://doi.org/10.1257/jep.7.4.93
