การพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยชุมชนบนฐานห่วงโซ่คุณค่าพืชฝรั่ง: กรณีศึกษาชุมชนบ้านหัวอ่าว จังหวัดนครปฐม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการออกแบบกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยชุมชนบนฐานห่วงโซ่คุณค่าพืชฝรั่ง 2) เพื่อวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการของน้ำฝรั่งอินทรีย์ชุมชนบ้านหัวอ่าวและ 3) เพื่อทดสอบผลของกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยชุมชนบนฐานห่วงโซ่คุณค่าพืชฝรั่งที่มีต่อความพึงพอใจจากประสบการณ์และสุขภาวะของนักท่องเที่ยว รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสานวิธี ใช้แนวคิด การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยชุมชน แนวคิดห่วงโซ่คุณค่าการเกษตร แนวคิดเกี่ยวกับโภชนาการอาหาร แนวคิดประสบการณ์การท่องเที่ยวและแนวคิดสุขภาวะนักท่องเที่ยวเป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ ชุมชนบ้านหัวอ่าว จังหวัดนครปฐม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญคือ ผู้นำและสมาชิกชุมชน จำนวน 16 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง และกลุ่มตัวอย่างคือ นักท่องเที่ยวผู้สูงอายุ จำนวน 400 คน ใช้วิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 2 ชนิด คือ 1) แนวทางการสนทนากลุ่ม 2) แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนาในกรณีการวิจัยเชิงคุณภาพ ส่วนงานวิจัยเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์โภชนาการน้ำฝรั่งด้วยมาตรฐานวิธี AOAC (Association of Official Analytical Chemists) และการวิเคราะห์ Paired t-test ผลการวิจัยพบว่า 1) สามารถออกแบบกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยชุมชนบนฐานห่วงโซ่คุณค่าพืชฝรั่งได้ 3 กิจกรรม ประกอบด้วย กิจกรรมต้นน้ำการปลูกและเก็บฝรั่งในสวน กิจกรรมกลางน้ำคั้นน้ำฝรั่งอินทรีย์ และกิจกรรมปลายน้ำรับประทานน้ำฝรั่งอินทรีย์เพื่อสุขภาพ 2) ผลการวิเคราะห์โภชนาการน้ำฝรั่งอินทรีย์คั้นสดพบว่ามีพลังงานต่ำ ไม่มีไขมันและคลอเลสเตอรอล มีโพสแทสเซียมและวิตามินซีสูง เหมาะกับนักท่องเที่ยวผู้สูงอายุ ยกเว้นผู้ที่ป่วยเป็นโรคเบาหวาน 3) ผลจากการทดสอบกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยชุมชนบนฐานห่วงโซ่คุณค่าพืชฝรั่งพบว่า ความพึงพอใจจากประสบการณ์ที่ได้จากการทดสอบกิจกรรมภาพรวมอยู่ในระดับมาก และผลเปรียบเทียบภาพรวมสุขภาวะของนักท่องเที่ยวหลังทดสอบกิจกรรมพบว่ามีค่าคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าก่อนทดสอบกิจกรรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
เก็จกนก เอื้อวงศ์. (2562). การสนทนากลุ่ม: เทคนิคการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพที่มีประสิทธิภาพ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 12(1), 17–30. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/edjour_stou/article/view/182081
คณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพฯ: กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.
ทิพรดี คงสุวรรณ. (2567). พฤติกรรมบริโภคอาหารของผู้สูงอายุ จังหวัดนนทบุรี ปทุมธานี และสมุทรปราการ. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.
พรภิรมย์ ยอดบุญ, พระมหาประสพสุข สุขล้วน, พระมหาปิยะ บัวอ่อน และ นฤมล โพธิ์ทอง. (2568). กระบวนการพัฒนาฐานข้อมูลและศักยภาพการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในจังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 7(2), 173–186. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jemri/article/view/277180
ศิตภัทร ศิริฉัตรเดชา, พระพรหมพิริยะ มาลัยรักษ์, พระมหาภูมิพัฒน์ คำมี และ สิทธิกร พันศิริ. (2568). การพัฒนาสื่อสร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยเยาวชนในจังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 7(2), 289–300. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jemri/article/view/277198
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. (3rd ed.). New Jersey: John Wiley & Sons.
Haybron, D. M. (2016). The philosophical basis of eudaimonic psychology. In J. Vittersø (Ed.), Handbook of eudaimonic well-being. International handbooks of quality of life (pp. 27–53). Springer. Retrieved from https://doi.org/10.1007/978-3-319-42445-3_2
Ikbal, M., Azrianingsih, R., & Hakim, L. (2023). Ethnobotany of medicinal plants as a wellness tourism industry in Kalipuro-Gombengsari Village, Banyuwangi Regency. Journal of Indonesian Tourism and Development Studies, 11(2), 71–80.
https://doi.org/10.21776/ub.jitode.2023. 011.02.04
Jimenez-Escrig, A., Rincon, M., Pulido, R., & Saura-Calixto, F. (2001). Guava fruit (Psidium guajava L.) as a new source of antioxidant dietary fiber. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 49(11), 5489–5493. https://doi.org/10.1021/jf010147p
Kongtaveesawas, N., Prasarnphanich, P., Sinthupinyo, S., & Ashton, A. S. (2022). Attribute framework validation for wellness tourism within the context of Thailand. Sustainability, 14(10), Article 5953. https://doi.org/10.3390/su14105953
Liu, L., Zhou, Y., & Sun, X. (2023). The impact of the wellness tourism experience on tourist well-being: The mediating role of tourist satisfaction. Sustainability, 15(3), 1872. https://doi.org/10.3390/su15031872
Lui, P. P., & Fernando, G. A. (2018). Development and initial validation of a multidimensional scale assessing subjective well-being: The Well-Being Scale (WeBs). Psychological Reports, 121(1), 135–160. https://doi.org/10.1177/0033294117720698
Ministry of Tourism & Sports. (2025, January 24). Domestic tourism overnight stays, visitor numbers, and tourism revenue, January–December 2024 (preliminary). Retrieved September 9, 2025, from https://www.mots.go.th/news/category/760
Phoncharoen, K. (2025). Experience design for community-based tourism through creative tourism activities based on BCG economy model: a quantitative study of Koh Kret, Nonthaburi. International Journal of Multidisciplinary in Management and Tourism, 9(1), 11–30. https://doi.org/10.14456/ijmmt.2025.2
Pradana, G. Y. K., & Parwati, K. S. M. (2017). Local-wisdom-based spa tourism in Ubud Village of Bali, Indonesia. Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 8(68), 188–196. https://doi.org/10.18551/rjoas.2017-08.22
Roman-Ramos, R., Flores-Saenz, J. L., & Alarcon-Aguilar, F. J. (1995). Anti-hyperglycemic effect of some edible plants. Journal of Ethnopharmacology, 48(1), 25–32. https://doi.org/10.1016/0378-8741(95)01279-M
Sharafuddin, M. A., & Madhavan, M. (2020). Measurement model for assessing community-based wellness tourism needs. e-Review of Tourism Research, 18(2), 311–336. Retrieved from https://ertr-ojs-tamu.tdl.org/ertr/index.php/ertr/article/view/459
Sriwapee, K., Kenaphoom, S., Ruangchai, N., Insumran, Y., Pawala, T., Jumroenpat, P., & Kaewlamai, S. (2025). Thailand as a World Top Tourism Destination: Balancing Growth with Environmental and Cultural Preservation. International Journal of Multidisciplinary in Management and Tourism, 9(1), 113–136. https://doi.org/10.14456/ijmmt.2025.8
Thojampa, S., Klankhajhon, S., Kumpeera, K., Mongkholkham, C., & Mawn, B. E. (2023). The development of a wellness tourism program in Thailand: A community-based participatory action research approach with an empowerment theoretical framework. Jurnal Ners, 18(3), 291–298. https://doi.org/10.20473/jn.v18i3.46271
Vogt, J. J., Pienaar, W. J., & De Wit, P. W. C. (2002). Business logistics management: Theory and practices. Oxford: Oxford University Press.
Yudhistira, P. G. A., Kurniasari, N. M. D. R., Putri, J. M. K., & Octaviani, N. (2025). Radiant living: Embarking on a journey to well-being through wellness tourism experience, dived by tourist satisfaction and fear of missing out. International Journal of Spa and Wellness, 8(1), 106–124. https://doi.org/10.1080/24721735.2025.2450155
