การพัฒนากรอบรูปแบบปฏิบัติการจัดการสำหรับธุรกิจเพื่อสังคม: การสังเคราะห์เชิงแนวคิด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์เชิงแนวคิดและพัฒนากรอบรูปแบบปฏิบัติการจัดการของธุรกิจเพื่อสังคม จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่า แม้งานวิจัยด้านธุรกิจเพื่อสังคมจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่งานศึกษาส่วนใหญ่มุ่งเน้นผลกระทบทางสังคม โมเดลธุรกิจ หรือบทบาทของระบบนิเวศผู้ประกอบการ ขณะที่งานวิจัยที่อธิบายกลไกการจัดการภายในองค์กร ซึ่งทำให้พันธกิจทางสังคมถูกแปลงเป็นการดำเนินงานทางธุรกิจอย่างเป็นระบบยังมีอยู่อย่างจำกัด ส่งผลให้เกิดช่องว่างด้านองค์ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบปฏิบัติการจัดการที่สนับสนุนความยั่งยืนของธุรกิจเพื่อสังคม การศึกษานี้ใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรม และการสังเคราะห์เชิงแนวคิดจากงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
กับธุรกิจเพื่อสังคม การจัดการองค์กร และความยั่งยืนขององค์กร เพื่อนำไปสู่การพัฒนากรอบแนวคิดเชิงระบบ ผลการสังเคราะห์เสนอกรอบรูปแบบปฏิบัติการจัดการสำหรับธุรกิจเพื่อสังคมใน 8 มิติ ได้แก่ 1) อัตลักษณ์พันธกิจเพื่อสังคมที่ชัดเจน 2) การจัดการทรัพยากรมนุษย์ในบริบทของกิจการเพื่อสังคม 3) การส่งเสริมความเป็นผู้ประกอบการในพนักงาน 4) นวัตกรรมธุรกิจเพื่อสังคม 5) การตลาดเพื่อสังคม 6) การจัดการระบบนิเวศของผู้ประกอบการ 7) การแบ่งปันข้อมูลกับกิจการคู่แข่ง และ 8) ความยืดหยุ่นของการพัฒนาองค์กร กรอบแนวคิดนี้สะท้อนความใหม่ขององค์ความรู้ โดยเสนอแนวทางการจัดการเชิงปฏิบัติที่เชื่อมโยงพันธกิจ กลยุทธ์ การดำเนินงาน และการวัดผลเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ช่วยอธิบายกลไกที่ทำให้ธุรกิจเพื่อสังคมสามารถสร้างผลกระทบทางสังคมควบคู่กับความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ และสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการและการศึกษาวิจัยในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
เตชิตา ภัทรศร, พิมพ์มาดา วิชาศิลป์, ศีลสุภา วรรณสุทธิ์, ณัฐรฐนนท์ กานต์รวีกุลธนา, และ ณัชชา ถาวรบุตร. (2566). นวัตกรรมการตลาดแบบบูรณาการเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวและบริการภายใต้บริบทของการดำเนินกิจการเพื่อสังคมของธุรกิจการท่องเที่ยวและบริการในประเทศไทย. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต, 19(2), 69-89. สืบค้นจาก https://so19.tci-thaijo.org/index.php/SDUGSAJ/article/view/52
ฐิตินันท์ พูลศิลป์ และ เอกรินทร์ สังข์ทอง. (2568). การพัฒนารูปแบบสมรรถนะองค์การเพื่อเพิ่มศักยภาพในการบริหารงานของสถาบันอุดมศึกษา: แนวคิดและแนวปฏิบัติ. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 7(4), 557–574. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JAPDEAT/article/view/282438
ปาริฉัตร ศรีหะรัญ และ พรพิมล ขำเพชร. (2566). ผู้ประกอบการเพื่อสังคม: ความหมายและสมรรถนะหลักที่พึงมีสู่การประกอบการทางสังคมที่ยั่งยืน. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์, 15(1), 67-78. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/nakboot/article/view/258146
ประยูร อัสสกาญจน์, ขจรธรรมพล พงศ์วิริทธิธร, วลัยลักษณ์ พันธุรี, วีรพงษ์ สุทาวัน, และ ศิกาญจน์มณี ไซเออร์ส. (2566). แนวทางการพัฒนาการจัดการทรัพยากรมนุษย์เพื่อความยั่งยืนขององค์กรพัฒนาเอกชน (กิจการเพื่อสังคม) จังหวัดตาก. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 9(8), 1316–1330. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsa-journal/article/view/266464
พระครูธรรมคุต (สุทธิพจน์ สัพโส), นภารัตน์ กิตติรัตนมงคล, และ ธนะชัย สามล. (2567). การพัฒนาแนวปฏิบัติและรูปแบบการบริหารจัดการบนฐานความร่วมมือในการบริหารการจัดการด้านสาธารณสงเคราะห์แก่ประชาชนโดยใช้วัดเป็นฐาน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(12), 1332–1348. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/view/274731
สมเกียรติ ตุ่นแก้ว, ไพรภรัตน ชูวงศ์, พูนชัย ยาวิราช, และ สุวดี อุปปินใจ. (2568). การพัฒนารูปแบบการปฏิบัติการวิชาชีพทางการบริหารการศึกษา หลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย. วารสารครุทรรศน์, 5(3), 1–15. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JER/article/view/284871
สรวุธ วงษ์พยัคฆ์ และ วิลาสินี ยนต์วิกัย. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความยั่งยืนของกิจการเพื่อสังคม. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 17(2), 224–235. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/journaldru/article/view/263008
สหัสา พลนิล, ประจวบ จันทร์หมื่น, อนุวัฒน์ ศรีสุวรรณ, สุรพงศ์ เบ้าทอง, และ สัญญา เคณาภูมิ. (2567). การศึกษากรอบแนวคิดเชิงองค์ประกอบของความสำเร็จธุรกิจเพื่อสังคม. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ, 6(2), 565–582. สืบค้นจาก https://so10.tci-thaijo.org/index.php/rdicpru/article/view/1101
วิลาวัลย์ โพธิ์ทอง และ วิภาวี ศิริลักษณ์. (2566). รูปแบบและกลไกการนำองค์ความรู้จากแนวปฏิบัติที่ดีของกิจกรรมพัฒนาวิชาชีพไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาในรูปแบบการพัฒนาสถานศึกษาทั้งระบบในบริบทจังหวัดพะเยา. จันทรเกษมสาร, 29(2), 16–238. สืบค้นจาก https://li01.tci-thaijo.org/index.php/crujournal/article/view/256915
อัษฎากรณ์ ฉัตรานันท์, ประกอบ ศิริภักดีพินิจ, วรัชต์ มัธยมบุรุษ, และ สุริยา ส้มจันทร์. (2568). พัฒนาการและพลวัตของวิสาหกิจการท่องเที่ยวโดยชุมชนเพื่อสังคมในประเทศไทย. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 7(1), 1–17. สืบค้นจาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/MSJournal/article/view/2761
Ali, I., Balta, M., & Papadopoulos, T. (2023). Social media platforms and social enterprise: Bibliometric analysis and systematic review. International Journal of Information Management, 69, 102510. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2022.102510
Battilana, J., Sengul, M., Pache, A. C., & Model, J. (2019). Harnessing productive tensions in hybrid organizations: The case of work integration social enterprises. Academy of Management Journal, 62(6), 1658–1685. https://doi.org/10.5465/amj.2016.0901
Cho, C., Kim, B., & Oh, S. (2022). Effects of the entrepreneurial strategic orientation of social enterprises on organizational effectiveness: Case of South Korea. Administrative Sciences, 12(1), 19. https://doi.org/10.3390/admsci12010019
Defourny, J., & Nyssens, M. (2010). Social enterprise in Europe: At the crossroads of market, public policies and third sector. Policy and Society, 29(3), 231–242. https://doi.org/10.1016/j.polsoc.2010.07.002
Desiana, P. M., Ma’arif, M. S., Puspitawati, H., Rachmawati, R., Prijadi, R., & Najib, M. (2022). Strategy for sustainability of social enterprise in Indonesia: A structural equation modeling approach. Sustainability, 14(3), 1383. https://doi.org/10.3390/su14031383
Doherty, B., Haugh, H., & Lyon, F. (2021). Social enterprises as hybrid organizations: A review and research agenda. International Journal of Management Reviews, 23(2), 183–206. https://doi.org/10.1111/ijmr.12236
Harsanto, B., Mulyana, A., Faisal, Y. A., Shandy, V. M., & Alam, M. (2022). A systematic review on sustainability-oriented innovation in social enterprises. Sustainability, 14(22), 14771. https://doi.org/10.3390/su142214771
Ketprapakorn, N., & Kantabutra, S. (2019). Sustainable social enterprise model: Relationships and consequences. Sustainability, 11(14), 3772. https://doi.org/10.3390/su11143772
Majeed, A. H., Younis Agha, M. N., Abbas, A. F., & Kadhim, K. G. (2025). Innovative solutions for sustainable development: The role of social entrepreneurship in alleviating poverty. Journal of Social Entrepreneurship, 1-31. https://doi.org/10.1080/19420676.2024.2431002
Matošević Radić, M., Jukić, I., & Roje, A. (2020). Increasing tourism through social entrepreneurship: The case of Croatia. Journal of Corporate Governance, Insurance and Risk Management (JCGIRM), 7(1), 25–38. https://doi.org/10.56578/jcgirm070103
Oyefusi, O. N., Enegbuma, W. I., & Brown, A. (2026). A multi-level hierarchy decision-making framework for the implementation of novel regenerative supply chain management practices in construction. Environmental Impact Assessment Review, 116, 108128. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2025.108128
Perikangas, S., Kostilainen, H., & Kainulainen, S. (2024). Co-production of social innovations and enabling ecosystems for social enterprises. International Journal of Public Sector Management, 37(3), 351–369. https://doi.org/10.1108/IJPSM-04-2023-0111
Saebi, T., Foss, N. J., & Linder, S. (2019). Social entrepreneurship research: Past achievements and future promises. Journal of Management, 45(1), 70-95. https://doi.org/10.1177/0149206318793196
Usman, M., Karatepe, O. M., & Akhtar, M. W. (2026). A multilevel moderated mediation model of developmental human resource management practices in the hotel industry. International Journal of Hospitality Management, 132, 104354. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2025.104354
