ประสบการณ์การเปลี่ยนผ่านสู่อาชีพใหม่ของผู้สูงอายุหลังเกษียณ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์การเปลี่ยนผ่านสู่อาชีพใหม่ของผู้สูงอายุหลังเกษียณ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพตามแนวปรากฏการณ์วิทยาเชิงบรรยาย ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้สูงอายุที่ประกอบอาชีพหลังเกษียณที่มีสัญชาติไทยและมีภูมิลำเนาอยู่ในประเทศไทย จำนวน 8 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง โดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกเป็นเครื่องมือหลัก ผลการวิจัยพบว่า ประสบการณ์การเปลี่ยนผ่านสู่อาชีพใหม่ของผู้สูงอายุหลังเกษียณ มีประเด็นหลัก 5 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นหลักที่ 1 เหตุผลในการเกษียณจากการประกอบอาชีพ ประกอบด้วยประเด็นรอง คือ 1) เงื่อนไของค์กร 2) ตอบสนองครอบครัว และ 3) หัวใจใฝ่ฝัน ประเด็นหลักที่ 2 การวางแผนประกอบอาชีพใหม่หลังเกษียณ ประกอบด้วยประเด็นรอง คือ 1) วางแผนประกอบอาชีพใหม่หลังเกษียณ และ 2) ไม่วางแผนประกอบอาชีพใหม่หลังเกษียณ ประเด็นหลักที่ 3 แรงจูงใจในการเปลี่ยนผ่านสู่การประกอบอาชีพใหม่หลังเกษียณ คือ 1) เติมเต็มรายได้ 2) เติมใจคนใกล้ตัว และ 3) เติมงานตามใจฝัน ประเด็นหลักที่ 4 เงื่อนไขการเปลี่ยนผ่านสู่ความสำเร็จในการประกอบอาชีพใหม่หลังเกษียณ ประกอบด้วยประเด็นรอง คือ 1) ครอบครัวหลอมใจ 2) งานหลอมประสบการณ์ 3) มุ่งมั่นไม่หวั่นปัญหา และ 4) คนใกล้ได้พึ่งพา และประเด็นหลักที่ 5 คุณค่าและความหมายของการประกอบอาชีพใหม่หลังเกษียณ ประกอบด้วยประเด็นรอง คือ 1) สุขใจในการทำงาน 2) สร้างความหมายกับผู้คน 3) สุขล้นความสัมพันธ์ และ 4) ฉันมีอาชีพเลี้ยงตัว ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้ช่วยให้เข้าใจประสบการณ์และนำข้อค้นพบเป็นแนวทางในการบริการปรึกษาเชิงจิตวิทยา พัฒนางานช่วยเหลือและส่งเสริมการทำงานของผู้สูงอายุ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2562). มาตรการขับเคลื่อนระเบียบวาระแห่งชาติ เรื่องสังคมสูงอายุ (ฉบับปรับปรุง). (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. สืบค้นจาก https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1551432930-155_0.pdf
ณัฏฐพัชร สโรบล และ เอกจิตรา คำมีศรีสุข. (2562). การอาชีพและนันทนาการของวัยผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาพัฒนาการวัยผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ฟรังเกิล, วิกเตอร์ อี. (2565). ชีวิตไม่ไร้ความหมาย (นพมาส แววหงส์: แปล). (พิมพ์ครั้งที่ 3 ฉบับปรับปรุง). นนทบุรี: โซเฟีย อัมรินทร์.
มนสิการ กาญจนะจิตรา, สุภรต์ จรัสสิทธิ์ และ ชื่นฤทัย กาญจนะจิตรา. (2555). เกษียณเมื่อไหร่ให้ใครกำหนด?. ใน กุลภา วจนสาระ และ กฤตยา อาชวนิจกุล (บรรณาธิการ), ประชากรและสังคม 2555: ประชากรชายขอบและความเป็นธรรมในสังคมไทย (น. 341-357). นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.). (2563). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2562. นครปฐม: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.). สืบค้นจาก https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1635859856-984_0.pdf
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (6 ธันวาคม 2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ. สืบค้นจาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20241209145003_27188.pdf
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (5 เมษายน 2564). สรุปผลที่สำคัญ การทำงานของผู้สูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2563. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ. สืบค้นจาก https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1617593062-832_0.pdf
สุขุมา อรุณจิต. (2563). แรงงานผู้สูงอายุ: อคติช่วงวัยกับความไม่เป็นธรรมทางสังคม. ใน ภุชงค์ เสนานุช (บรรณาธิการ), สังคมสงเคราะห์และสวัสดิการสังคม: การปลดล็อกความเหลื่อมล้ำสู่ความยั่งยืน (น. 328-341). กรุงเทพฯ: คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์, มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์. สืบค้นจาก https://socadmin.tu.ac.th/uploads/socadmin/file_document/Proceeding66year.pdf
สุทธิกานต์ ชุณห์สุทธิวัฒน์. (2563). โครงการการพัฒนาแผนยุทธศาสตร์งานวิจัย Active and Productive Aging ระยะที่ 3 (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ (มสช.). สืบค้นจาก https://thaitgri.org/?p=39562
เอมอร จารุรังษี. (2562). แนวคิดและทฤษฎีพัฒนาการวัยผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาพัฒนาการวัยผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ. (พิมพ์ครั้งที่ 3). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
Anderson, M. L., Goodman, J., & Schlossberg, N. (2012). Counseling adults in transition: Linking Schlossberg’s theory with practice in a diverse world. (4th ed.). New York: Springer.
Ayalon, L., & Tesch-Römer, C. (Eds.). (2018). Contemporary perspectives on ageism. New York: Springer International. https://doi.org/10.1007/978-3-319-73820-8
Cowgill, D. O., & Holmes, L. D. (1972). Aging and modernization. New York: Appleton-Century-Crofts.
Lai, J., Eales, J., Lariviere, M., Boger, J., & Fast, J. (2025). Barriers and facilitators of older workers’ abilities to obtain and maintain employment: A scoping review. Journal of Aging Research, Article 5609589. https://doi.org/10.1155/jare/5609589
Morrow, R., Rodriguez, A., & King, N. (2015). Colaizzi’s descriptive phenomenological method. The Psychologist, 28(8), 643-644. https://eprints.hud.ac.uk/id/eprint/26984/1/Morrow_et_al.pdf
