ความล่าช้าในการดำเนินงานวิจัยสู่การพัฒนาระบบนิเวศการวิจัย: การวิเคราะห์เชิงระบบในบริบทมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัย เปรียบเทียบความแตกต่าง และวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงระบบที่ส่งผลต่อความล่าช้าในการดำเนินงานวิจัย รวมถึงอธิบายกลไกเชิงซ้อนของความล่าช้าผ่านความสมดุลระหว่างข้อเรียกร้องของงานและทรัพยากรสนับสนุน ตามกรอบแนวคิด Job Demands-Resources (JD-R) Model ตลอดจนเสนอแนวทางการพัฒนาระบบนิเวศการวิจัยสำหรับสถาบันอุดมศึกษาในการส่งเสริมให้การดำเนินงานวิจัยแล้วเสร็จตามระยะเวลาที่กำหนด การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน รวบรวมข้อมูลจากอาจารย์และนักวิจัยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ที่เคยได้รับทุนวิจัยจากแหล่งทุนภายในมหาวิทยาลัยระหว่างปี พ.ศ. 2560–2567 ผ่านการใช้แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัยเชิงปริมาณชี้ให้เห็นว่า ปัจจัยที่ก่อให้เกิดความล่าช้ามีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะความเชื่อมโยงระหว่างกระบวนการวิจัยและผลลัพธ์ซึ่งมีความสัมพันธ์ในระดับค่อนข้างสูง ผลการเปรียบเทียบตัวแปร พบว่า ลักษณะส่วนบุคคล เช่น เพศ ระดับการศึกษา และตำแหน่งทางวิชาการ ไม่ส่งผลต่อระดับปัญหาที่แตกต่างกัน แต่ประสบการณ์ในการได้รับทุนวิจัยภายในเป็นตัวแปรสำคัญที่กำหนดการรับรู้ต่ออุปสรรค โดยเฉพาะด้านบุคคลและด้านเงื่อนไขการรับทุน ผลการวิจัยเชิงคุณภาพยืนยันว่า
ความล่าช้าในการดำเนินงานวิจัยมิใช่ปัญหาจากข้อจำกัดของตัวบุคคลเพียงลำพัง แต่เป็นปัญหาเชิงระบบที่เกิดจากความไม่สมดุลระหว่างภาระงานวิชาการ กฎระเบียบที่ขาดความยืดหยุ่น และแรงกดดันด้านผลผลิตที่เกินกำลังทรัพยากรสนับสนุน บทความนี้จึงเสนอแนวทางพัฒนาระบบนิเวศการวิจัย ที่เปลี่ยนบทบาทจากการกำกับดูแลเน้นเอกสารสู่การสนับสนุนเชิงกระบวนการ การสร้างระบบพี่เลี้ยงทางวิชาการ และการลดภาระงานที่ไม่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อความสำเร็จของงานวิจัยในสถาบันอุดมศึกษาให้แล้วเสร็จตามระยะเวลาที่กำหนด