ชีวิตในทัศนะพุทธปรัชญา

ผู้แต่ง

  • เชิดพันธ์ โชติคุณ
  • พนภาค ผิวเกลี้ยง
  • รุ่งฤทธิ์ สนิทปะโค Mahamakut Buddhist University

คำสำคัญ:

หลักคำสอน, ชีวิตในทัศนะพุทธปรัชญา, การเกิดของมนุษย์

บทคัดย่อ

หลักคําสอนที่สำคัญในพระพุทธศาสนาถือเป็นหัวใจเพื่อการดับทุกข์ของมนุษย์ มีแนวคิดว่าสิ่งมีชีวิตทุกชนิดรวมถึงมนุษย์เกิดขึ้นมาพร้อมกับลักษณะสามประการตามธรรมชาติที่เรียกว่า หลักไตรลักษณ์ อันได้แก่ ทุกข์ (ความทุกข์) อนิจจัง (ความไม่เที่ยง) และอนัตตา (ความไม่มีตัวตน) การที่มนุษย์จะหลุดพ้นจากห้วงของความทุกข์ได้นั้น ย่อมจะต้องกระทำการให้เป็นไปเพื่อการดับทุกข์ตามหลักอริยสัจสี่ โดยในหลักคําสอนว่าด้วยอริยสัจสี่นั้นอาจกล่าวได้โดยละเอียดว่าเป็นการกล่าวถึงวงจรปฏิจจสมุปบาท อันเป็นการอธิบายเรื่องเหตุแห่งทุกข์และการดับทุกข์ทั้งในทางสมุทยวาร (สายเกิด) และนิโรธวาร (สายดับ) เป้าหมายของชีวิตคือการพ้นทุกข์ แม้ชีวิตจะดำรงอยู่ในวัฏจักรแห่งทุกข์ แต่พุทธปรัชญาก็ชี้ให้เห็นถึงหนทางแห่งการหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง นั่นคือ นิพพาน ซึ่งเป็นสภาวะที่สิ้นสุดกิเลส ตัณหา และอวิชชา โดยการปฏิบัติอริยมรรคมีองค์ 8 การเข้าถึงนิพพานจึงเป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดของชีวิตในทัศนะพุทธปรัชญา

เอกสารอ้างอิง

ภาษาไทย

ข้อมูลปฐมภูมิ

มหามกุฏราชวิทยาลัย, มูลนิธิ. (2525). พระไตรปิฎกภาษาบาลี (ฉบับสยามรัฐ). กรุงเทพมหานคร :

โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2525). พระไตรปิฏกภาษาไทย (ฉบับสยามรัฐ). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์

มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2525). อรรถกถาภาษาบาลี (ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย). กรุงเทพมหานคร:

โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, คณะกรรมการแผนกตำรา. (2538) . อธิบายธรรมวิภาค ปริจเฉท

ที่ 1. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. (2538). วิปัสสนากัมมัฏฐาน หลักสูตรนักธรรมและธรรมศึกษา

ชั้นเอก. พิมพ์ครั้งที่ 22. กรุงเทพมหานคร :โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. (2536). ธมฺมปทฏฺถกถา จตุตฺโถ ภาโค. พิมพ์ครั้งที่ 20.

กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. (2540). วิสุทฺธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺส ปถโม ภาโค.

พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

ข้อมูลทุติยภูมิ

(1) หนังสือ

กันยา สุวรรณแสง. (2538). จิตวิทยาทั่วไป. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร :

บริษัท รวมสาส์น (1977) จำกัด.

ขบวน พลตรี. (2537). มนุษย์กับสังคม. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.

จำเนียร ช่วงโชติ. (2536). จิตวิทยาความแตกต่าง. พิมพ์ครั้งที่ 6, กรุงเทพมหานคร :

สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ชัยวัฒน์ อัตพัฒน์. (2528). ญาณวิทยา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชวนพิมพ์.

ณรงค์ เส็งประชา. (2538). มนุษย์กับสังคม. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.

ไท้ นนท์จันทร์. (2540). มานุษยวิทยาเบื้องต้น.พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์

มหามกุฎราชวิทยาลัย.

ทองพูล บุณยมาลิก. (2535). ปรัชญาเบื้องต้น.กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

บุญมี แท่นแก้ว. (2540). พระพุทธศาสนากับปรัชญา. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ว.เพ็ชรสกุล จำกัด.

บุญมี แท่นแก้ว. (2542). ความจริงของชีวิต. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.

บุญมี แท่นแก้ว. (2543). ญาณวิทยา (ทฤษฎีความรู้). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.

ปิ่น มุทุกันต์. (2514). แนวสอนธรรมะตามหลักสูตรนักธรรมตรี. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์

คลังวิทยา.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2536). พุทธศาสนากับการพัฒนามนุษย์. กรุงเทพมหานคร:

บริษัท สหธรรมิก จำกัด.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2538). การศึกษากับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร:

โรงพิมพ์คุรุสภา.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2538). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. กรุงเทพมหานคร:

โรงพิมพ์ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2539). ความสำคัญของพระพุทธศาสนาในฐานะศาสนาประจำชาติ.

พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มูลนิธิพุทธธรรม.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2540). การศึกษาเพื่ออารยธรรมที่ยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร:

สำนักพิมพ์ มูลนิธิพุทธธรรม.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2540). ความสุขที่แท้จริง. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2540). ถึงเวลาพัฒนาคนกันใหม่. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์

ธรรมสภา.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2542). การพัฒนาที่ยั่งยืน. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร:

บริษัทสหธรรมิก.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 9.

กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2545). ปฏิบัติธรรมให้ถูกทาง. พิมพ์ครั้งที่ 62. กรุงเทพมหานคร:

บริษัทสหธรรมิก.

พระธรรมปิฏก. (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 100.

กรุงเทพมหานคร: บริษัทเอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์ จำกัด.

พระธรรมวิสุทธิกวี, (พิจิตร ฐิตวณฺโณ). (2545). อนุปุพพิกถาทีปนี ภาค 2 การพรรณนาศีล.

กรุงเทพมหานคร : บริษัทเซเว่น พริ้นติ้ง กรุ๊ป จำกัด, 2545.

ฟื้น ดอกบัว. (2550). พุทธปรัชญาแห่งชีวิต. (พิมพ์ครั้งแรก). กรุงเทพฯ : สานักพิมพ์สยาม.

มุกดา ศรียงค์. และคณะ. (2539). จิตวิทยาทั่วไป. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์

มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

มาโนช สุขฤกษ์. (2543). จิตวิทยาอปกติ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์

มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2525). พจนานุกรมศัพท์ปรัชญาอังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน.

กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2531). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525. กรุงเทพมหานคร:

สำนักพิมพ์อักษรเจริญทัศน์. 2531.

วศิน อินทสระ. (2519) . หลักคำสอนสำคัญในพระพุทธศาสนา (พุทธปรัชญาเถรวาท)

กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์บรรณาคาร,.2519.

วศิน อินทสระ. (2542). พุทธปฏิภาณ. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ธรรมกิตติ.

วิทย์ วิศทเวทย์. (2533). ปรัชญาทั่วไป. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์

อักษรเจริญทัศน์.

อุบลรัตน์ เพ็งสถิตย์. (2544). จิตวิทยาพัฒนาการ, พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์

มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

โชติคุณ เ. ., ผิวเกลี้ยง พ. ., & สนิทปะโค ร. (2026). ชีวิตในทัศนะพุทธปรัชญา. วารสารบัณฑิตศาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 24(1). สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/view/285905

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย