ทฤษฎีการเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผลภายใต้กรอบปฏิฐานนิยม: คุณูปการและข้อจำกัดในการอธิบายปรากฏการณ์ทางสังคม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาการพัฒนาทฤษฎีการเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผลภายใต้กรอบแนวคิดปฏิฐานนิยม โดยพิจารณาทั้งข้อสมมติฐานพื้นฐาน กระบวนการตัดสินใจ คุณูปการ ข้อจำกัด และแนวทางการปรับประยุกต์ใช้ทฤษฎีในการอธิบายปรากฏการณ์ทางสังคม บทความใช้วิธีการศึกษาเชิงแนวคิดผ่านการทบทวนและสังเคราะห์งานเขียนของนักทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะงานของจอน เอลสเตอร์ ตลอดจนงานในสาขาปรัชญาสังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ และสังคมวิทยา
ผลการศึกษาพบว่า ทฤษฎีการเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผลมีคุณูปการสำคัญต่อสังคมศาสตร์ เนื่องจากช่วยอธิบายพฤติกรรมมนุษย์ในฐานะการตัดสินใจภายใต้เหตุผล ความปรารถนา ความเชื่อ ผลประโยชน์ ทางเลือก และข้อจำกัดบางประการ อีกทั้งยังทำให้การศึกษาเรื่อง “เหตุผล” มีฐานวิเคราะห์ที่เป็นระบบและตรวจสอบได้มากขึ้น อย่างไรก็ตาม ทฤษฎีนี้ยังมีข้อจำกัดจากการตั้งต้นด้วยวิธีวิทยาแบบปัจเจกนิยมวิธี การเน้นอรรถประโยชน์สูงสุด และแนวโน้มในการลดทอนความซับซ้อนของบริบททางสังคม วัฒนธรรม และโครงสร้างอำนาจ บทความเสนอว่า การพัฒนาทฤษฎีในอนาคตควรเปิดรับแนวทางแบบสหวิทยาการ เชื่อมโยงการวิเคราะห์ระดับปัจเจกกับโครงสร้างทางสังคม และประยุกต์ใช้ทฤษฎีอย่างระมัดระวังกับบริบทจริง เพื่อให้ทฤษฎีการเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผลยังคงมีพลังในการอธิบาย วิเคราะห์ และตั้งคำถามต่อปรากฏการณ์ทางสังคมร่วมสมัยได้อย่างรอบด้านมากขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารผู้ตรวจการแผ่นดินถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารผู้ตรวจการแผ่นดินถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารฯ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ไชยันต์ ไชยพร. (2560). จอน เอลสเตอร์ กับทฤษฎีการเลือกอย่างเป็นเหตุเป็นผล. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.
สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี. (2569). โครงการไทยช่วยไทย พลัส (60/40) เปิดลงทะเบียนรับสิทธิตั้งแต่วันที่ 25 พฤษภาคม 2569. ค้นเมื่อ 10 มิถุนายน 2569. จาก https://www.thaigov.go.th/th/news/164451
อนุสรณ์ ลิ่มมณี. (2542). การอธิบายกับการวิเคราะห์ทางการเมือง: ข้อพิจารณาเบื้องต้นในเชิงปรัชญาสังคมศาสตร์. กรุงเทพฯ: โครงการผลิตตำราและเอกสารการสอน คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาษาอังกฤษ
Almond, G. A., & Genco, S. J. (1977). Clouds, clocks, and the study of politics. World Politics, 29(4), 489-522. https://doi.org/10.2307/2010037
Benton, T., & Craib, I. (2001). Philosophy of social science: The philosophical foundations of social thought. Palgrave.
Blaikie, N. (2010). Designing social research: The logic of anticipation (2nd ed.). Polity Press.
Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice (R. Nice, Trans.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511812507
Bourdieu, P. (1990). The logic of practice (R. Nice, Trans.). Stanford University Press.
Clarke, R. V., & Cornish, D. B. (1985). Modeling offenders’ decisions: A framework for research and policy. Crime and Justice, 6, 147–185. https://doi.org/10.1086/449106
Collingwood, R. G. (1926). Economics as a philosophical science. The International Journal of Ethics, 36(2), 162-185.
Downs, A. (1957). An economic theory of democracy. Harper & Brothers.
Elster, J. (2007). Explaining social behavior: More nuts and bolts for the social sciences. Cambridge University Press.
Elster, J. (2009). Reason and rationality (S. Rendall, Trans.). Princeton University Press.
Furlong, P., & Marsh, D. (2010). A skin not a sweater: Ontology and epistemology in political science. In D. Marsh & G. Stoker (Eds.). Theory and methods in political science. (pp.184-211). 3rd ed. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
Giddens, A. (1984). The constitution of society : Outline of the theory of structuration. Polity Press.
Halfpenny, P. (1982). Positivism and sociology: Explaining social life. London : George Allen & Unwin.
Harsanyi, J. C. (1986). Advances in understanding rational behavior. In J. Elster (Ed.). Rational choice. (pp.82-107). New York: New York University Press.
Hempel, C. G. (1966). Philosophy of natural science. Prentice-Hall.
Popper, K. (1959). The logic of scientific discovery. Hutchinson.
Sen, A. K. (1977). Rational fools: A critique of the behavioral foundations of economic theory. Philosophy & Public Affairs, 6(4), 317–344.
Taylor, C. (1985). Philosophical papers: Volume 2, Philosophy and the human sciences. Cambridge University Press.
