ปัญหาและช่องว่างของความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพในประมวลกฎหมายอาญาไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ศึกษาถึงความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพตามมาตรา 366/4 ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ แม้บุคคลจะสิ้นสุดสภาพความเป็นบุคคลแล้วก็ตาม รวมถึงคุ้มครองสิทธิของครอบครัว เกียรติยศ และชื่อเสียง ซึ่งเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญ ผู้เขียนจึงต้องการศึกษาถึงข้อแตกต่างระหว่างความผิดฐานดูหมิ่น ความผิดฐานหมิ่นประมาทอื่นตามประมวลกฎหมายอาญา รวมไปถึงความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพของประเทศอื่น เพื่อเปรียบเทียบและพัฒนาความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพในการคุ้มครองให้ครอบคลุมมากที่สุด รวมไปถึงปรับปรุงให้ความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพสอดคล้องกับความผิดฐานดูหมิ่นและหมิ่นประมาทอื่นในประมวลกฎหมายอาญา โดยการศึกษานี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพจากข้อมูลเอกสาร บทความ วารสาร หนังสือ กฎหมายทั้งประเทศไทยและต่างประเทศ
จากผลการศึกษาพบว่า ความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพมีลักษณะเป็นความผิดอาญาที่มิใช่ความผิดต่อส่วนตัว แตกต่างจากความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 และความผิดฐานหมิ่นประมาทผู้ตายตามมาตรา 327 อีกทั้งยังมิใช่ความผิดลหุโทษเช่นเดียวกับความผิดฐานดูหมิ่นซึ่งหน้าตามมาตรา 393 นอกจากนี้ บทบัญญัติดังกล่าวยังไม่ครอบคลุมถึงกรณีการดูหมิ่นต่อสิ่งแทนตัวผู้ตาย ผู้เขียนจึงมีข้อสังเกตว่า ความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพมีลักษณะของการกำหนดโทษ องค์ประกอบความผิด และหลักเกณฑ์ทั่วไปที่เกี่ยวข้องกับความผิดซึ่งส่งผลให้การดำเนินคดีอาญามีความเข้มงวดและคดีอาญายากต่อการระงับมากกว่าความผิดฐานดูหมิ่นหรือหมิ่นประมาทต่อบุคคล และความผิดฐานดูหมิ่นเหยียดหยามศพในปัจจุบัน ไม่ครอบคลุมถึงสิ่งแทนตัวศพอื่น จึงเห็นสมควรให้มีการบัญญัติกฎหมายเพิ่มเติมให้ครอบคลุมถึงการดูหมิ่นต่อสิ่งแทนตัวศพด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารผู้ตรวจการแผ่นดินถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารผู้ตรวจการแผ่นดินถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารฯ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กิติมา แก้วนะรา. (2559). หลักความได้สัดส่วนกับบทกำหนดโทษที่เหมาะสมสำหรับผู้กระทำความผิดในคดียาเสพติดให้โทษ : ศึกษากรณีแอมเฟตามีน. วิทยานิพนธ์ปริญญานิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขานิติศาสตร์ คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
ไกรฤกษ์ เกษมสันต์. (2567). คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ภาคความผิด มาตรา 288 - มาตรา 366/4. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ : สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา.
คณพล จันทน์หอม. (2565). คำอธิบายกฎหมายอาญาภาคความผิด เล่ม 2. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ : วิญญูชน.
คณพล จันทน์หอม. (2566). คำอธิบายกฎหมายอาญาภาคความผิด เล่ม 3. พิมพ์ครั้งที่ 8. วิญญูชน.
ทวีเกียรติ มีนะกนิษฐ. (2564). คำอธิบายกฎหมายอาญา มาตรา 288-366/4 (ฉบับพิมพ์ครั้งเดียว). กรุงเทพฯ : วิญญูชน.
ทวีเกียรติ มีนะกนิษฐ และรณกรณ์ บุญมี. (2565). คำอธิบายกฎหมายอาญา ภาคความผิดและลหุโทษ. พิมพ์ครั้งที่ 20. กรุงเทพฯ : วิญญูชน.
วิธวินท์ จงจิตเจริญพร. (2568). คำอธิบายกฎหมายอาญา ภาคความผิด ลักษณะความผิดต่อบุคคล (มาตรา 288-366/4). ม.ป.พ.
วิธวินท์ จงจิตเจริญพร. (2568). คำอธิบายกฎหมายอาญา ภาคลหุโทษ. พิมพ์ครั้งที่ 2. ม.ป.พ.
สายฝน ปุนหาวงศ์. (2562). ข้อสังเกตในการบัญญัติกฎหมายความผิดเกี่ยวกับศพให้เป็นความผิดอาญาแผ่นดิน, วารสารวิชาการคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 7(2), 1-12.
สุภัชลี เทพหัสดิน ณ อยุธยา. (2566). การลดทอนความผิดอาญาและความผิดลหุโทษ: ศึกษาบทบัญญัติซึ่งไม่ครบองค์ประกอบของโครงสร้างของความผิดอาญา, วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 49(2), 59-74.
สุรัสวดี แสนสุข และพลสิทธิ จิระสันติมโน. (2563). วิวัฒนาการความรับผิดทางอาญาเกี่ยวกับศพในประเทศไทย, วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 13(2), 73-90.
อริยพร โพธิใส. (2558). การกระทำความผิดต่อศพ : ปัญหาที่รอการแก้ไข, จุลนิติ, 12(1), 175-183.
ภาษาต่างประเทศ
Philippe Dupuis. (2018). La violation de sépulture et l’atteinte à l’intégrité du cadavre : quand peut-on retenir ces infractions ?. Retrieved May 21, 2025, from https://www.resonance-funeraire.com/magazine/reglementation/4826-la-violation-de-sepulture-et-l-atteinte-a-l-integrite-du-cadavre-quand-peut-on-retenir-ces-infractions.html
Rechtsprechung. (n.d.). BGH 5 StR 71/15 - Beschluss vom 30. Juni 2015 (LG Hamburg). Retrieved May 21, 2025, from https://www.hrr-strafrecht.de/hrr/5/15/5-71-15.php
