เรื่องเล่าความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และแนวทางการจัดการศึกษา เพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร
คำสำคัญ:
มัธยมศึกษา, ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา, ความเสมอภาคทางการศึกษา, กรุงเทพมหานครบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานครผ่านวิธีการศึกษาแบบเรื่องเล่า (2) ศึกษาแนวทางการจัดการศึกษาที่นำไปสู่การสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ การวิเคราะห์ข้อมูลคือ การวิเคราะห์บทสัมภาษณ์ผ่านแนวทางการศึกษาแบบเรื่องเล่า และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา มี 2 กลุ่มตัวอย่าง คือ 1) ผู้ประสบความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และผู้มีหน้าที่จัดการศึกษา 2) ผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างผลกระทบจากความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และร่างแนวทางการจัดการศึกษาเพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา การศึกษาครั้งนี้ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ
ผลการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ตอน ได้แก่ 1) เรื่องเล่าความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร 1.1 ด้านการศึกษา 1.2 ด้านสังคม 1.3 ด้านเศรษฐกิจ พบว่า ทั้ง 3 ด้าน ส่งผลกระทบทั้งตรงและทางอ้อมต่อนักเรียนในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ 2) แนวทางการจัดการศึกษาเพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร ได้แก่ 1. ระดับปัจเจก พบว่า การจัดการศึกษาควรมุ่งสร้างความเข้าใจอันดีระหว่างนักเรียนกับโรงเรียนที่คำนึงถึงความแตกต่างของผู้เรียนและความเป็นอยู่ของนักเรียนแต่ละคน เพื่อพัฒนาผู้เรียนเป็นผู้มีความสามารถในการค้นหาศักยภาพของตนเองจากความชอบและความถนัด ตลอดจนสามารถนำองค์ความรู้และมวลประสบการณ์จากการศึกษาไปประกอบอาชีพ หรือศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้นได้ตามศักยภาพของตนเองได้ และ 2. ระดับชุมชน พบว่า การจัดการศึกษาควรมุ่งหมายให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีในสังคม โดยใช้หลักการจัดการเรียนการสอนที่ทันต่อยุคสมัย ให้นักเรียนสามารถพัฒนาตนเองได้เต็มศักยภาพ โดยอาศัยความได้เปรียบจากความหลากของกรุงเทพมหานครในการบูรณาทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อสร้างความสมานฉันท์ และความเสมอภาคในสังคมอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรกฏ ศรีปลั่ง. (2559). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสุขของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานครม. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 42(1), 96 – 122.
กัญญาภิญญ์ สีรัตน์เจริญ. (2566). แนวทางการพัฒนาการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของไท. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 6(1), 32 - 49
กาญจนา เงารังสี. (2559). การศึกษากับการพัฒนาที่ยั่งยืน Education for Sustainable Development (ESD). วารสารสมาคมนักวิจัย, 21(2), 13 – 18.
จีราภรณ์ จันทร์โฉม. (2563). ปรัชญาการศึกษาอัตถิภาวนิยมกับแนวคิดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย.วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 20(2), 185 – 196.
ณปภัช บรรณาการ. (2559). ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของนักเรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 14(2), 1 – 11.
ทรงชัย ทองปาน. (2565). การขับเคลื่อนองค์กรปกครองท้องถิ่นให้เป็นกลไกลดความเหลื่อมล้ำทางด้านการศึกษา. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 20(1), 141 – 167.
นรินทร์ สังข์รักษา. (2561). เรื่องเล่า: วิธีวิทยาแนวใหม่ในการแสวงหาความรู้เพื่อการวิจัยทางสังคม. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์, 10(2), 1 – 18.
นิดา ลิ้มสุวรรณ. (2565). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับความเครียดของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 66(1), 53 – 68.
นันทิยา สัตยวาที. (2565). การกระจายอำนาจการปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา. วารสารพิกุล, 20(2), 243 – 260.
เปรื่อง กิจรัตน์ภร. (2555). ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไทย ที่มาและทางออก. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏ พระนคร, 3(2), 213-216.
รัชวดี แสงมหะหมัด. (2560). ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา: คุณภาพสังคมที่คนไทยมองเห็น Disparities in Education: Social Quality in Thai’s Views. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 8(1), 33 – 66.
วราพร ศรีสุพรรณ. (2563). ประชาธิปไตยแบบสังคมเครือข่ายและการศึกษาแบบปฏิรูปนิยม. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 8(3), 1 – 22.
สามารถ จันทร์สูรย์. (2564). กลยุทธ์การจัดการศึกษาเพื่อแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำและความยากจน. วารสาร มจร. การพัฒนาสังคม, 6(1), 111 – 126.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). ทิศทางและแนวโน้มการจัดการศึกษาในยุคโควิด – 19 (พิมพ์ครั้งที่ 1). บริษัท พิมพ์ดี จำกัด.
สำนักงานศูนย์วิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2564). โครงการเพื่อศึกษาแนวทางการจัดทำงบประมาณในลักษณะบูรณาการด้านการศึกษาเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา. (2560). รายงานการวิจัยเรื่องความทั่วถึงและความเท่าเทียมของการจัดการศึกษาในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
ไสว วีระพันธ์. (2566). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารการเปลี่ยนแปลงในองค์กรยุควิถีใหม่. วารสารการบริหารการศึกษา มมร วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 3(1), 99-109.
อรรควิช จารึกจารีต. (2562). ความสิ้นหวังจากการเรียน. สาราณุกรมศึกษาศาสตร์. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ฉบับที่ 53. 18 – 23.
Irena R. Makaryk. (1993). Encyclopedia of Contemporary Literary Theory: Approaches, Scholars, Terms. University of Toronto Press.
Singh. (2019). Right to Education and Equality of Educational Opportunities. Journal of International Cooperation in Education, 16(2), 5 – 19
UNESCO. (2017). Education for Sustainable Development Goals. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 7, place de Fontenoy, 75352 Paris 07 SP, France
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
