การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะสมอง เพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนครเขต 1

บทคัดย่อ

           การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย 2) ศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่ควรจะเป็นของทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย 3) ศึกษาประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย 4) ศึกษาแนวทางในการพัฒนาทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย  กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ครูปฐมวัย จำนวน 359 คน ได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม ชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย  ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีการจัดลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น (PNI_modified) 
             ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย มี 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 4.1) ทักษะความจำเพื่อใช้งาน 4.2) ทักษะการยับยั้งชั่งใจ - คิดไตร่ตรอง 4.3) ทักษะการยืดหยุ่นความคิด 4.4) ทักษะการใส่ใจจดจ่อ 4.5) การควบคุมอารมณ์ และ 4.6) การประเมินตนเอง 2. สภาพปัจจุบันของทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย โดยภาพรวม อยู่ในระดับปานกลาง และสภาพที่ควรจะเป็นของทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 3. ความต้องการจำเป็นของทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย โดยภาพรวม เท่ากับ 0.399 เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านโดยเรียงลำดับกับความต้องการจำเป็นจากมากไปน้อย พบว่าทักษะความจำเพื่อใช้งาน มีค่าสูงสุด (PNI_modified เท่ากับ 0.459) ลดลงมาได้แก่ ทักษะการยับยั้งชั่งใจ-คิดไตร่ตรอง (PNI_modified เท่ากับ 0.417) ทักษะการยืดหยุ่นความคิด (PNI_modified เท่ากับ 0.394) ทักษะการใส่ใจจดจ่อ (PNI_modified เท่ากับ 0.390) การควบคุมอารมณ์ (PNI_modified เท่ากับ 0.375) และการประเมินตนเอง (PNI_modified เท่ากับ 0.360) ตามลำดับ 4. แนวทางในการพัฒนาทักษะสมองเพื่อชีวิตที่สำเร็จของเด็กปฐมวัย  4.1) ทักษะความจำเพื่อใช้งาน ครูเปิดโอกาสเด็กปฐมวัยได้คิด สงสัย สังเกต รวมทั้งตัดสินใจและลงมือทำด้วยตัวเอง จัดกิจกรรมที่หลากหลาย เน้นส่งเสริมการพัฒนาทักษะด้านความจำ กิจกรรมมีความน่าสนใจ กระตุ้นหรือทวนซ้ำให้เด็กได้คิดอย่างสม่ำเสมอ 4.2) ทักษะการยับยั้งชั่งใจ-คิดไตร่ตรอง ปฐมวัยมีความรู้เกี่ยวกับแนวทางการพัฒนา ด้านทักษะการยับยั้งชั่งใจ-คิดไตร่ตรองอย่างถูกต้อง และให้เด็กรู้จักควบคุมความต้องการของตนเอง อดทนต่อสิ่งยั่วยุต่าง ๆ รอบตัว โดยจัดกิจกรรมที่จำลองสถานการณ์ และสะท้อนเหตุการณ์ตามสถานการณ์นั้น ๆ เพื่อปรับเปลี่ยนความคิดให้เหมาะสมกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป 4.3) ทักษะการยืดหยุ่นความคิด ครูปฐมวัยมีความรู้เกี่ยวกับแนวทางการพัฒนา “ด้านทักษะการยืดหยุ่นความคิดอย่างถูกต้อง มีรูปแบบการจัดกิจกรรมบูรณาการเรียนรู้ ควรกระตุ้นทักษะการยืดหยุ่นความคิดที่ดีจะมีการปรับตัวได้อย่างรวดเร็วต่อสถานการณ์ใหม่ ให้เด็กฝึกตั้งข้อสงสัยต่าง ๆ ที่ส่งเสริมการคิดนอกกรอบและตอบสนองต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างยืดหยุ่น