การเปลี่ยนแปลงของงานพัฒนากลุ่มชาติพันธุ์ในภาคเหนือของไทย : จากพระศาสนจักรคาทอลิกสู่องค์กรพัฒนาเอกชนคาทอลิก (ค.ศ. 1950-2000)
คำสำคัญ:
องค์กรพัฒนาเอกชนคาทอลิก, งานพัฒนา, กลุ่มชาติพันธุ์, พระศาสนจักรคาทอลิกบทคัดย่อ
งานแพร่ธรรมและงานพัฒนาเป็นสิ่งที่พระศาสนจักรคาทอลิกได้กระทำควบคู่กันมาเป็นเวลายาวนาน โดยไม่เลือกเชื้อชาติ ศาสนา แต่เมื่อบริบทโลกเปลี่ยนแปลงไปองค์กรทางศาสนาถูกลดบทบาทลงอย่างมากในโลกสมัยใหม่ที่เชื่อมั่นในเหตุผลนิยม ศาสนาถูกมองว่าเป็นเรื่องส่วนบุคคล การปรับตัวของพระศาสนจักรคาทอลิกเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ที่สำคัญคือ การสังคายนาวาติกันครั้งที่ 2 (ค.ศ.1962-1965) ภายใต้บริบทหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และสงครามเย็น ปัญหาหลักคือ ผู้อพยพลี้ภัยในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก พระศาสนจักรคาทอลิกซึ่งเป็นองค์กรที่มีฐานอยู่ทั่วโลก จึงได้ปรับบทบาทตามการสังคายนาวาติกันครั้งที่ 2 โดยเน้นการทำงานกับผู้อพยพและลี้ภัย สำหรับพระศาสนจักรคาทอลิกไทยก็มีการปรับตัวเช่นเดียวกัน ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในงานพัฒนากลุ่มชาติพันธุ์ที่พระศาสนจักรและคณะนักบวชได้เริ่มทำงานพัฒนามาตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1950 เป็นต้นมา แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะเป็นส่วนหนึ่งในการปรับตัวของพระศาสนจักร แต่ขณะเดียวกันก็เป็นไปเพื่อประโยชน์สูงสุดของกลุ่มชาติพันธุ์ด้วย
เอกสารอ้างอิง
จามะรี เชียงทอง. (2543). ชุมชนกับการจัดการทรัพยากร: ศักยภาพและการต่อสู้ของท้องถิ่น. ใน อานันท์ กาญจนพันธุ์ (บ.ก.), พลวัตของชุมชนในการจัดการทรัพยากร: สถานการณ์ในประเทศไทย (พิมพ์ครั้งที่ 1, น.1–51). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
บุญเทียน ทองประสาน. (2531). แนวคิดวัฒนธรรมชุมชนในงานพัฒนา (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สภาคาทอลิกแห่งประเทศไทยเพื่อการพัฒนา.
บุญเลื่อน หมั้นทรัพย์. (2529). ศาสนาพลังพัฒนามนุษย์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์รุ่งเรืองสาส์น.
บุญเลื่อน หมั้นทรัพย์. (2553). อยู่กับปวงประชา. กรุงเทพฯ: แผนกยุติธรรมและสันติ คณะกรรมการคาทอลิกเพื่อการพัฒนาสังคม.
ประยงค์ รณรงค์. (2555). แนวคิดวัฒนธรรมชุมชนในสังคมไทย (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สร้างสรรค์.
ปรีชา จินตเสรีวงศ์. (2531). แนวทางงานพัฒนาสังคมของพระศาสนจักรคาทอลิกในประเทศไทย: เอกสารการวิจัย. นครปฐม: วิทยาลัยแสงธรรม.
พิพัฒน์ กระแจะจันทร์. (2550). การสร้างภาพลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ “ชาวเขา” ในสังคมไทยระหว่างทศวรรษ 2420 ถึงทศวรรษ 2520 (วิทยานิพนธ์). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยุกติ มุกดาวิจิตร. (2548). อ่าน “วัฒนธรรมชุมชน” วาทศิลป์และการเมืองของชาติพันธุ์นิพนธ์แนววัฒนธรรมชุมชน (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ฟ้าเดียวกัน.
ราชบัณฑิตยสถาน (บ.ก.). (2549). พจนานุกรมศัพท์สังคมวิทยา อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
วอลเดน เบลโล. (2542). โศกนาฏกรรมสยาม: การพัฒนาและการแตกสลายของสังคมไทยสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโกมลคีมทอง.
สรินยา กิจประยูร, ชุติ งามอุรุเลิศ, และคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์ (บ.ก.). (2544). คู่มือปฏิบัติการเพื่อให้บุคคลมีสถานภาพทางกฎหมายที่ถูกต้อง (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: คณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์.
สังฆมณฑลเชียงใหม่. (2557). จากต้าหลี่ สู่เชียงใหม่: 25 ปี ระลึกถึงมรณภาพของพระสังฆราชแบร์นาร์ด ลูเซียน ลากอสต์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อัสสัมชัญ.
เสรี พงศ์พิศ, คมสัน หุตะแพทย์, และรุ่งโรจน์ ตั้งสุรกิจ (บ.ก.). (2528). คำสอนเพื่อสังคม: สมณสารสำคัญของศาสนจักรคาทอลิกเกี่ยวกับการพัฒนาและสันติภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สภาคาทอลิกแห่งประเทศไทยเพื่อการพัฒนา.
Amin, S. (2014). Theory is History (Vol. 17). Cham: Springer International Publishing. Retrieved from http://link.springer.com/10.1007/978-3-319-03816-2
Aubert, R., & Boileau, D. A. (2003). Catholic Social Teaching: An Historical Perspective. Milwaukee: Marquette Univ Pr.
Bautista, J., & Lim, F. K. G. (Eds.). (2009). Christianity and the state in Asia: complicity and conflict. London ; New York: Routledge.
Brown, D. (1997). Internal colonialism and ethnic rebellion in Thailand. In The State and Ethnic Politics in SouthEast Asia (1 edition, pp. 158–205). London: Routledge.
Casanova, J. (1994). Secularization, Enlightenment, and Modern Religion. In Public Religions in the Modern World (1 edition, pp. 11–39). Chicago: University Of Chicago Press.
Chia, E. (2012). ASIAN CHRISTIANITY: The Postcolonial Challenge of Identity and Theology. Compass, 46(1), 9–13.
Davies, T. R. (2013). NGOs: a new history of transnational civil society. London: Hurst & Company.
G. Sidney Silliman, & Lela Garmer Noble (Eds.). (1998). Organizing for Democracy: NGOs, Civil Society, and the Philippine State. Hawai: University of Hawai’i Press.
Hefner, R. W. (2010). Religious Resurgence in Contemporary Asia: Southeast Asian Perspectives on Capitalism, the State, and the New Piety. The Journal of Asian Studies, 69(04), 1031–1047. http://doi.org/10.1017 /S0021 911810002901
Jesuit Conference of Asia Pacific. (2011). Indigenous Ministry. Retrieved from http://sjapc.net/what-we-do/indigenous-ministry
John Harris. (2005). Great promise, hubris and recovery: a participant’s history of development studies. In U. Kothari (Ed.), A radical history of development studies: individuals, institutions and ideologies (pp.17 –46). London: Zed Books.
Silvano M. Tomasi. (2012a). Editorial. In International Catholic Organizations & Catholic Inspired NGOs: Their Contribution to the Building of the International. Chambésy: The Caritas in Veritate Foundation.
Silvano M. Tomasi. (2012b). The Diplomatic Representations of the Holy See to the United Nations and Other International Organizations. In International Catholic Organizations & Catholic Inspired NGOs: Their Contribution to the Building of the International (pp.11–20). Chambésy: The Caritas in Veritate Foundation.
Strate, S. (2011). An uncivil state of affairs: Fascism and anti-Catholicism in Thailand, 1940–1944. Journal of Southeast Asian Studies, 42(01), 59–87. http://doi.org/10.1017/S0022463410000548
Winzeler, R. L. (2008). Religious Conversion on the Ethnic Margins of Southeast Asia. In Living on the Margins: Minorities and Borderlines in Cambodia and Southeast Asia. Siem Reap.
Winzeler, R. L. (2011a). Religion, Society, and the State. In The Peoples of Southeast Asia Today: Ethnography, Ethnology, and Change in a Complex Region (pp. 179–202). Plymouth: AltaMira Press.
Winzeler, R. L. (2011b). Religious Conversion on the Ethnic Margins. In The Peoples of Southeast Asia Today: Ethnography, Ethnology, and Change in a Complex Region (pp. 203–219). Plymouth: AltaMira Press.
Winzeler, R. L. (2011c). The peoples of Southeast Asia today: Ethnography, ethnology, and change in a complex region. Lanham: AltaMira Press.
สัมภาษณ์
กิ่งแก้ว จั๋นติ๊บ. (2558). งานของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์ในภาคเหนือ.
จอนิ โอ่โดเชา. (2558). งานพัฒนาของคาทอลิกต่อกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ.
ชุติ งามอุรุเลิศ และสรินยา กิจประยูร. (2558). การทำงานในฐานะบุคลากรของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์.
นิพจน์ เทียนวิหาร. (2558). การริเริ่มงานเรื่องสิทธิและสัญชาติ.
บุญเลิศ สร้างกุศลในพสุธา. (2558). ความร่วมมือระหว่างศูนย์สังคมพัฒนาเชียงใหม่กับ คชพ.
วิชัย โภคทวี. (2558). การทำงานของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์.
วินัย บุญลือ. (2558). การทำงานกับกลุ่มชาติพันธุ์ของคณะเยสุอิต.
ศรีมา ทุ่งเมืองทอง. (2558). งานพัฒนาของคาทอลิกในความรับรู้กลุ่มชาติพันธุ์ชาวพุทธ.
สุนทร วงศ์จอมพร. (2558). งานพัฒนาศูนย์สังคมพัฒนาเชียงใหม่.
บุญเทียน ทองประสาน. (2531). แนวคิดวัฒนธรรมชุมชนในงานพัฒนา (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สภาคาทอลิกแห่งประเทศไทยเพื่อการพัฒนา.
บุญเลื่อน หมั้นทรัพย์. (2529). ศาสนาพลังพัฒนามนุษย์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์รุ่งเรืองสาส์น.
บุญเลื่อน หมั้นทรัพย์. (2553). อยู่กับปวงประชา. กรุงเทพฯ: แผนกยุติธรรมและสันติ คณะกรรมการคาทอลิกเพื่อการพัฒนาสังคม.
ประยงค์ รณรงค์. (2555). แนวคิดวัฒนธรรมชุมชนในสังคมไทย (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สร้างสรรค์.
ปรีชา จินตเสรีวงศ์. (2531). แนวทางงานพัฒนาสังคมของพระศาสนจักรคาทอลิกในประเทศไทย: เอกสารการวิจัย. นครปฐม: วิทยาลัยแสงธรรม.
พิพัฒน์ กระแจะจันทร์. (2550). การสร้างภาพลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ “ชาวเขา” ในสังคมไทยระหว่างทศวรรษ 2420 ถึงทศวรรษ 2520 (วิทยานิพนธ์). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยุกติ มุกดาวิจิตร. (2548). อ่าน “วัฒนธรรมชุมชน” วาทศิลป์และการเมืองของชาติพันธุ์นิพนธ์แนววัฒนธรรมชุมชน (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: ฟ้าเดียวกัน.
ราชบัณฑิตยสถาน (บ.ก.). (2549). พจนานุกรมศัพท์สังคมวิทยา อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
วอลเดน เบลโล. (2542). โศกนาฏกรรมสยาม: การพัฒนาและการแตกสลายของสังคมไทยสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโกมลคีมทอง.
สรินยา กิจประยูร, ชุติ งามอุรุเลิศ, และคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์ (บ.ก.). (2544). คู่มือปฏิบัติการเพื่อให้บุคคลมีสถานภาพทางกฎหมายที่ถูกต้อง (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: คณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์.
สังฆมณฑลเชียงใหม่. (2557). จากต้าหลี่ สู่เชียงใหม่: 25 ปี ระลึกถึงมรณภาพของพระสังฆราชแบร์นาร์ด ลูเซียน ลากอสต์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อัสสัมชัญ.
เสรี พงศ์พิศ, คมสัน หุตะแพทย์, และรุ่งโรจน์ ตั้งสุรกิจ (บ.ก.). (2528). คำสอนเพื่อสังคม: สมณสารสำคัญของศาสนจักรคาทอลิกเกี่ยวกับการพัฒนาและสันติภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สภาคาทอลิกแห่งประเทศไทยเพื่อการพัฒนา.
Amin, S. (2014). Theory is History (Vol. 17). Cham: Springer International Publishing. Retrieved from http://link.springer.com/10.1007/978-3-319-03816-2
Aubert, R., & Boileau, D. A. (2003). Catholic Social Teaching: An Historical Perspective. Milwaukee: Marquette Univ Pr.
Bautista, J., & Lim, F. K. G. (Eds.). (2009). Christianity and the state in Asia: complicity and conflict. London ; New York: Routledge.
Brown, D. (1997). Internal colonialism and ethnic rebellion in Thailand. In The State and Ethnic Politics in SouthEast Asia (1 edition, pp. 158–205). London: Routledge.
Casanova, J. (1994). Secularization, Enlightenment, and Modern Religion. In Public Religions in the Modern World (1 edition, pp. 11–39). Chicago: University Of Chicago Press.
Chia, E. (2012). ASIAN CHRISTIANITY: The Postcolonial Challenge of Identity and Theology. Compass, 46(1), 9–13.
Davies, T. R. (2013). NGOs: a new history of transnational civil society. London: Hurst & Company.
G. Sidney Silliman, & Lela Garmer Noble (Eds.). (1998). Organizing for Democracy: NGOs, Civil Society, and the Philippine State. Hawai: University of Hawai’i Press.
Hefner, R. W. (2010). Religious Resurgence in Contemporary Asia: Southeast Asian Perspectives on Capitalism, the State, and the New Piety. The Journal of Asian Studies, 69(04), 1031–1047. http://doi.org/10.1017 /S0021 911810002901
Jesuit Conference of Asia Pacific. (2011). Indigenous Ministry. Retrieved from http://sjapc.net/what-we-do/indigenous-ministry
John Harris. (2005). Great promise, hubris and recovery: a participant’s history of development studies. In U. Kothari (Ed.), A radical history of development studies: individuals, institutions and ideologies (pp.17 –46). London: Zed Books.
Silvano M. Tomasi. (2012a). Editorial. In International Catholic Organizations & Catholic Inspired NGOs: Their Contribution to the Building of the International. Chambésy: The Caritas in Veritate Foundation.
Silvano M. Tomasi. (2012b). The Diplomatic Representations of the Holy See to the United Nations and Other International Organizations. In International Catholic Organizations & Catholic Inspired NGOs: Their Contribution to the Building of the International (pp.11–20). Chambésy: The Caritas in Veritate Foundation.
Strate, S. (2011). An uncivil state of affairs: Fascism and anti-Catholicism in Thailand, 1940–1944. Journal of Southeast Asian Studies, 42(01), 59–87. http://doi.org/10.1017/S0022463410000548
Winzeler, R. L. (2008). Religious Conversion on the Ethnic Margins of Southeast Asia. In Living on the Margins: Minorities and Borderlines in Cambodia and Southeast Asia. Siem Reap.
Winzeler, R. L. (2011a). Religion, Society, and the State. In The Peoples of Southeast Asia Today: Ethnography, Ethnology, and Change in a Complex Region (pp. 179–202). Plymouth: AltaMira Press.
Winzeler, R. L. (2011b). Religious Conversion on the Ethnic Margins. In The Peoples of Southeast Asia Today: Ethnography, Ethnology, and Change in a Complex Region (pp. 203–219). Plymouth: AltaMira Press.
Winzeler, R. L. (2011c). The peoples of Southeast Asia today: Ethnography, ethnology, and change in a complex region. Lanham: AltaMira Press.
สัมภาษณ์
กิ่งแก้ว จั๋นติ๊บ. (2558). งานของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์ในภาคเหนือ.
จอนิ โอ่โดเชา. (2558). งานพัฒนาของคาทอลิกต่อกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ.
ชุติ งามอุรุเลิศ และสรินยา กิจประยูร. (2558). การทำงานในฐานะบุคลากรของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์.
นิพจน์ เทียนวิหาร. (2558). การริเริ่มงานเรื่องสิทธิและสัญชาติ.
บุญเลิศ สร้างกุศลในพสุธา. (2558). ความร่วมมือระหว่างศูนย์สังคมพัฒนาเชียงใหม่กับ คชพ.
วิชัย โภคทวี. (2558). การทำงานของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธุ์.
วินัย บุญลือ. (2558). การทำงานกับกลุ่มชาติพันธุ์ของคณะเยสุอิต.
ศรีมา ทุ่งเมืองทอง. (2558). งานพัฒนาของคาทอลิกในความรับรู้กลุ่มชาติพันธุ์ชาวพุทธ.
สุนทร วงศ์จอมพร. (2558). งานพัฒนาศูนย์สังคมพัฒนาเชียงใหม่.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
12-02-2019
รูปแบบการอ้างอิง
เพ็ชรวิจิตร พ. (2019). การเปลี่ยนแปลงของงานพัฒนากลุ่มชาติพันธุ์ในภาคเหนือของไทย : จากพระศาสนจักรคาทอลิกสู่องค์กรพัฒนาเอกชนคาทอลิก (ค.ศ. 1950-2000). วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และการบริหารสังคม, 23(2), 79–105. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/swjournal/article/view/171651
ฉบับ
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ
สัญญาอนุญาต
ผลงานที่ตีพิมพ์ในวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ขอสงวนสิทธิในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ในแบบรูปเล่มและทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่นใด
บทความหรือข้อความคิดเห็นใดๆ ที่ปรากฏในวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนโดยเฉพาะ คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และบรรณาธิการไม่จําเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
