รูปแบบการจัดการทุนพหุวัฒนธรรมสู่แหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรมย่านเมืองเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งธนบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทนำ: ทุนวัฒนธรรมเป็นปัจจัยเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญในการสร้างความแตกต่างและมูลค่าเพิ่ม (Added Value) ให้กับสินค้าและบริการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่ขับเคลื่อนด้วยประสบการณ์ (Experience-driven Tourism) และอัตลักษณ์ท้องถิ่น วัตถุประสงค์ของการวิจัย: 1. เพื่อวิเคราะห์และจัดประเภททุนวัฒนธรรมในพื้นที่ย่านเมืองเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งธนบุรี 2. ศึกษาแนวทางการจัดการทุนวัฒนธรรม และ 3. นำเสนอรูปแบบการจัดการทุนพหุวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาสู่แหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน การศึกษานี้ใช้ ระเบียบวิธีวิจัย: ใช้วิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการวิเคราะห์เอกสาร การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) กับผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) จำนวน 20 คน ซึ่งประกอบด้วย ผู้นำชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น ผู้ประกอบการ และนักวิชาการด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า (Data Triangulation) ผลการวิจัย: พบว่าพื้นที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งธนบุรีมีทุนวัฒนธรรมที่เข้มแข็งและโดดเด่นโดยเฉพาะมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Intangible Cultural Heritage) ซึ่งสะท้อนผ่านวิถีชีวิตและการอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืนของ สังคมพหุวัฒนธรรม (พุทธ คริสต์ อิสลาม) อย่างไรก็ตาม การจัดการในปัจจุบันยังขาดกลไกเชิงระบบในการบูรณาการทุนดังกล่าวเข้าสู่ห่วงโซ่คุณค่าของการท่องเที่ยว (Tourism Value Chain) ผู้วิจัยจึงได้นำเสนอ รูปแบบการจัดการทุนวัฒนธรรม 4 มิติ (4D Model) ประกอบด้วย D1: Creative Tourism Promotion การสร้างสรรค์กิจกรรมประสบการณ์ร่วม D2: Cultural Conservation & Inheritance การอนุรักษ์เชิงรุกและสืบทอดภูมิปัญญา D3: Community Livelihood Enhancement การยกระดับเศรษฐกิจฐานรากผ่านการกระจายรายได้อย่างเป็นธรรม D4: Community Relations & Governance การเสริมสร้างธรรมาภิบาลและความสัมพันธ์ในชุมชนพหุวัฒนธรรม สรุป: ผลการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า “ความยั่งยืนไม่ได้มาจากแค่การขายของ แต่มาจากการบริหารจัดการความสัมพันธ์” หากย่านธนบุรีใช้ 4D Model นี้ จะสามารถเปลี่ยนจากแค่ทางผ่านของนักท่องเที่ยว ให้กลายเป็น "แหล่งเรียนรู้พหุวัฒนธรรมมีชีวิต" ที่สร้างรายได้และรักษาอัตลักษณ์ไปได้พร้อมๆ กัน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.
Dechtongkam, K. (2023). Developing the potential of creative community-based tourism toward sustainability: A case study of communities along the Chao Phraya River [Article in Thai].Ayutthaya Studies Journal, 15(2), 65 - 79. https://so02.tci- thaijo.org/index.php/jas/article/view/262325/177521
Koograsang, S. (2021). The management of intangible cultural heritage for sustainable creative tourism [Article in Thai]. Journal of Cultural Management and Sustainable Tourism, 2(1),45–58.
MacCannell, D. (1999). The tourist: A new theory of the leisure class. University of California Press.
Marine Department. (2024). Statistical report on water transport and ferry passenger volume in Bangkok and its vicinity for fiscal year 2024 [in Thai]. Ministry of Transport, Thailand.
Ministry of Tourism and Sports. (2024). Statistics of foreign tourists entering Thailand in 2024 (January–December) [in Thai]. Tourism and Sports Economic Division.
Pakwichien, M. (2021). Cultural tourism management in multicultural areas of the Thonburi district [Article in Thai]. Journal of Tourism and Hospitality Industry, 4(1), 12–25.
Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36(3), 12–21.
Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism: New horizons for tourism and culture. ATLAS News, 23(1), 16–20.
Richards, G., & Wilson, J. (2007). Tourism development and the creative industries: Interactive experiences and critical contexts. Routledge.
Sittipunt, P. (2018). Multicultural management and community participation in historic districts.[in Thai]. Academic Press.
Songserm, N., & Batra, A. (2020). Community participatory approaches for creative tourism development: Selected cases in Thailand [Article in Thai]. Dusit Thani College Journal,14(1), 1–16.
Throsby, D. (2001). Economics and culture. Cambridge University Press.
Timothy, D. J., & Boyd, S. W. (2015). Tourism and heritage management. Routledge.
Tourism Authority of Thailand. (2024). Summary report on trends and behaviors of Gen Z tourists and their interest in local food culture [in Thai]. Tourism Authority of Thailand.
UNESCO. (2009). World report: Investing in cultural diversity and intercultural dialogue. UNESCO Publishing.
UNESCO. (2024). What is intangible cultural heritage.https://ich.unesco.org/en/what-is-intangible-heritage-00003
Warunsap, D., Wongsaprasit, N., Jiradechprapai, S., & Tekhanmak, K. (2018). Cultural capital management model for creative tourism in Thailand [Article in Thai]. Krung Kao Rajabhat Research Journal: Humanities and Social Sciences Section, 5(1), 17–24.
Wisudthiluck, S. (2017). Cultural tourism and the transformation of urban spaces [in Thai].Thammasat University Press.
