การเข้าถึงบริการโทรคมนาคมและการสื่อสารออนไลน์ของผู้สูงอายุไทย

บทคัดย่อ

การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประเทศไทยกับการเปลี่ยนแปลงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีการสื่อสารโทรคมนาคม ก่อให้เกิดช่องว่างและข้อจำกัดบางประการของการปรับตัวระหว่าง “ผู้สูงวัย” กับ “เทคโนโลยียุคใหม่” ภาครัฐมีความพยายามเพิ่มโอกาสการเข้าถึงบริการได้อย่างทั่วถึงของประชากรทุกกลุ่มวัยตามนโยบายประเทศไทย 4.0 สำหรับการพัฒนาอย่างยั่งยืนโดยคนทุกกลุ่ม บทความนี้ชี้ให้เห็นข้อมูลสถานการณ์และแบบแผนการใช้งานการสื่อสารโทรคมนาคมที่สำคัญของผู้สูงอายุไทยในช่วงปี พ.ศ. 2554-2557 โดยใช้ข้อมูลโครงการสำรวจพฤติกรรมการใช้บริการโทรคมนาคมของประชากรไทยจากสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ผลการวิเคราะห์พบว่า ผู้สูงอายุเข้าถึงบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ สมาร์ทโฟน และอินเทอร์เน็ต เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่วนการใช้โทรศัพท์ประจำที่และโทรศัพท์สาธารณะมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง ผู้สูงอายุมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการสื่อสารที่ทันสมัยมากขึ้น โดยเฉพาะการสื่อสารในรูปแบบออนไลน์ ทั้งในการค้นหาข้อมูล การดาวน์โหลดเพลงและวิดีโอ รวมถึงการใช้สังคมออนไลน์และการแชท แต่อย่างไรก็ตาม แม้ว่าพฤติกรรมการใช้งานจะมีปริมาณเพิ่มขึ้น การศึกษานี้ยังคงพบว่าในระดับประเทศ อัตราการใช้งานการสื่อสารออนไลน์ของผู้สูงอายุไทยยังมีไม่สูงมาก โดยเฉพาะในเขตชนบท ซึ่งยังมีความแตกต่างของการเข้าถึงบริการโทรคมนาคม การพัฒนายุทธศาสตร์ด้านการสื่อสารอาจต้องมุ่งเป้ายังกลุ่มผู้สูงอายุนอกเขตเมืองมากให้เพิ่มขึ้น