บทบาทของการสื่อสารสุขภาพดิจิทัลในการส่งเสริมสุขภาพประชากรผู้สูงอายุ และการพัฒนาด้านสาธารณสุขที่ยั่งยืน

ปัญจ์ปพัชรภร บุญพร้อม; ประพจน์  บุญระยอง

ผู้แต่ง

ปัญจ์ปพัชรภร บุญพร้อม วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม
ประพจน์ บุญระยอง บริษัท ศักดิ์สยามอินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด

คำสำคัญ:

การสื่อสารสุขภาพ , สุขภาพดิจิทัล , ผู้สูงอายุ , การพัฒนาสาธารณสุขอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาบทบาทการสื่อสารสุขภาพดิจิทัลเพื่อเพิ่มการเข้าถึงและลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพในผู้สูงอายุของไทย และศึกษาแนวทางส่งเสริมการใช้การสื่อสารสุขภาพดิจิทัลเพื่อพัฒนาด้านสาธารณสุขอย่างยั่งยืน โดยวิธีวิจัยเอกสารจากงานวิจัยในประเทศไทยและต่างประเทศ รวมถึงเอกสารวิชาการ เว็บไซต์ และข่าวสารที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่ พ.ศ. 2552-2566 ผลการศึกษาพบว่า การสื่อสารสุขภาพดิจิทัลมีบทบาทสำคัญในการเพิ่มการเข้าถึงข้อมูลและลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพในผู้สูงอายุ โดยช่วยกระจายข้อมูลได้รวดเร็วและครอบคลุม สนับสนุนการสร้างความตระหนักในปัญหาสุขภาพเฉพาะถิ่น และเพิ่มความแม่นยำในการวางแผนเชิงกลยุทธ์ของระบบสาธารณสุข เช่น การออกแบบบริการสุขภาพที่ตอบโจทย์ความต้องการของผู้สูงอายุ อีกทั้งส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการจัดการสุขภาพของตนเอง สำหรับแนวทางส่งเสริมการใช้การสื่อสารสุขภาพดิจิทัลอย่างยั่งยืน ได้แก่ การพัฒนาทักษะดิจิทัล การออกแบบเทคโนโลยีที่เป็นมิตร การสนับสนุนอุปกรณ์และการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต รวมถึงการสร้างความเชื่อมั่นในประโยชน์ของเทคโนโลยีสุขภาพดิจิทัล เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและขับเคลื่อนสาธารณสุขไทยอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ ควรมีหน่วยงานที่รับผิดชอบตรวจสอบและควบคุมคุณภาพของข้อมูลสุขภาพออนไลน์ รวมถึงการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชนในการใช้งานเทคโนโลยีสุขภาพดิจิทัล และลดความเสี่ยงจากการเผยแพร่ข้อมูลที่ไม่ถูกต้องหรือการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แนวทางการใช้ DMS telemedicine. กรมการแพทย์.

กระทรวงสาธารณสุข. (2564). ยุทธศาสตร์สุขภาพดิจิทัล (พ.ศ. 2564–2570). กระทรวงสาธารณสุข.

กัญญ์วรา ศิริสมบูรณ์เวช. (2564). การใช้สื่อสังคมออนไลน์ของกระทรวงสาธารณสุขในการสื่อสารภาวะวิกฤตโรคโควิด-19 [วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช]. https://ir.stou.ac.th/handle/123456789/11543?mode=full

นิอัลยา สาอุ, และ ไพโรจน์ ภัทรนรากุล. (2564). การพัฒนาการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล: กรอบสู่ SDGs. วารสารอิเล็กทรอนิกส์การเรียนรู้ทางไกลเชิงนวัตกรรม, 11(2), 1–15.

พฤกษา เกษมสารคุณ, บงกชกร หงส์สาม, และ กันตพิชญ์ ศักดิ์สวัสดิ์. (2563). การใช้สื่อดิจิทัลเพื่อส่งเสริมสุขภาพ. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์, 37(3), 162–182.

ภัทราภรณ์ ภัทรศักดิ์สุข. (2566). การใช้เทคโนโลยีสุขภาพดิจิทัลขั้นสูงเพื่อส่งเสริมความเท่าเทียมด้านสุขภาพในประเทศไทย. https://worldebhcday.org/blog/2023/advanced-digital-health-enhancing-equity-Thailand

เยาวนารถ พันธุ์เพ็ง. (2564). การส่งเสริมสุขภาพของวัยรุ่นโดยใช้สื่อสังคมออนไลน์. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุมชลบุรี, 7(1), 22–23.

เยาวภา จันทร์เหมือน. (2565). การสื่อสารสุขภาพของกระทรวงสาธารณสุข: กรณีการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19). วารสารวิชาการสาธารณสุข, 31(ฉบับเพิ่มเติม 1), s62–s73.

หนึ่งหทัย ขอผลกลาง. (2552). พัฒนาการและแนวโน้มของการวิจัยด้านการสื่อสารสุขภาพในประเทศไทย. สำนักวิชาเทคโนโลยีสังคม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี. https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetail?Resolve_DOI=10.14457/SUT.res.2009.29

หนึ่งหทัย ขอผลกลาง. (2560). แนวทางการใช้สื่อท้องถิ่นเพื่อการสื่อสารสุขภาพในภาคตะวันออก [รายงานการวิจัย]. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.

Arias López, M. D. P., Ong, B. A., Borrat Frigola, X., Fernández, A. L., Hicklent, R. S., Obeles, A. J. T., Rocimo, A. M., & Celi, L. A. (2023). Digital literacy as a new determinant of health: A scoping review. PLOS Digital Health, 2(10), e0000279. https://doi.org/10.1371/journal.pdig.0000279

Bode, L., & Vraga, E. K. (2018). See something, say something: Correction of global health misinformation on social media. Health Communication, 33(9), 1131–1140. https://doi.org/10.1080/10410236.2017.1331312

Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008

Dowthwaite, L., Fischer, J., Perez Vallejos, E., Portillo, V., Nichele, E., Goulden, M., & McAuley, D. (2021). Public adoption of and trust in the NHS COVID-19 contact tracing app in the United Kingdom: Quantitative online survey study. Journal of Medical Internet Research, 23(9), e29085. https://doi.org/10.2196/29085

Irwin, N., Aisyah, D. N., Rahman, F. M., & Manikam, L. (2024). Digital contact tracing technology in the COVID-19 pandemic: A systematic review. Health and Technology, 14(6). 1229-1239. https://doi.org/10.1007/s12553-024-00857-4

Kruse, C. S., Bouffard, S., Dougherty, M., & Parro, J. S. (2016). Telemedicine use in rural Native American communities in the era of the ACA: A systematic literature review. Journal of Medical Systems, 40(6), 145. https://doi.org/10.1007/s10916-016-0503-8

Leo, D. G., Buckley, B. J. R., Chowdhury, M., Harrison, S. L., Isanejad, M., Lip, G. Y. H., Wright, D. J., & Lane, D. A., & TAILOR investigators. (2022). Interactive remote patient monitoring devices for managing chronic health conditions: Systematic review and meta-analysis. Journal of Medical Internet Research, 24(11), e35508. https://doi.org/10.2196/35508

Marcin, J. P., Shaikh, U., & Steinhorn, R. H. (2016). Addressing health disparities in rural communities using telehealth. Pediatric Research, 79(1–2), 169–176. https://doi.org/10.1038/pr.2015.192

Metsallik, J., Ross, P., Draheim, D., & Piho, G. (2018). Ten years of the e-health system in Estonia. In Proceedings of the 2018 International Workshop on Multi-dimensional Maturity of eHealth Systems. https://ceur-ws.org/Vol-2336/MMHS2018_invited.pdf

Nott, S., Fleming, C., Hawthorn, G., Luscombe, G., Allan, J., Webster, E., Coleman, C., Palazzi, K., Dizon, J., Munro, A., & Chambers, B. (2024). A stepped wedge randomised controlled trial assessing the efficacy and patient acceptability of virtual clinical pharmacy in rural and remote Australian hospitals. BMC Health Services Research, 24(1), 1375. https://doi.org/10.1186/s12913-024-11740-3

Peters, G., Kooij, L., Lenferink, A., van Harten, W., & Doggen, C. (2021). The effect of telehealth on hospital services use: Systematic review and meta-analysis. Journal of Medical Internet Research, 23(9), e25195. https://doi.org/10.2196/25195

World Health Organization. (2021). Digital health. Retrieved June 23, 2025, from https://www.who.int/health-topics/digital-health